Home / Πολιτικη / Συνταγματική αδενοπάθεια

Συνταγματική αδενοπάθεια

Η αρχή “όποιος φεύγει από το μαντρί τον τρώει ο Λύκος” έχει μετατρέψει την Βουλή σε ποιμνιοστάσιο – Και είναι πλέον Βουλή άνευ …βουλής !!!

Αρχές Οκτωβρίου του παρελθόντος έτους με επικρεμάμενες τις απειλές του Ερντογάν, τις απαιτήσεις και τις προκλήσεις των Τσάμηδων, τις διαδηλώνεις διαμαρτυρίας των συνταξιούχων, τα νοσοκομειακά προβλήματα και τις πιέσεις του «κουαρτέτου» (αδιάφορο αν είναι δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες), η κυβέρνηση, με μια αδέξια κίνηση του πρωθυπουργού, δημιούργησε ένα δικαστικό σάλο, ενώ παράλληλα συγκροτούσε ομάδα «σοφών», ενισχυμένη με έναν ηθοποιό, για να μελετήσει το προς ψήφιση μελλοντικό Σύνταγμα

Και πριν ακόμη καλά-καλά συνέλθει αυτή η επιτροπή, ήλθε η πρώτη ανατροπή: Παραίτηση του ενός -και μοναδικού- νομικού της εν λόγω επιτροπής.

Αυτό βέβαια, δεν δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα, διότι οι νομομαθείς στην Ελλάδα είναι η πολυπληθέστερη «φυλή», μετά από αυτές των οικονομολόγων και οικολόγων.

Η λέξη «σύνταγμα» στην Ελληνική έχει δύο βασικές σημασίες: Μια πολιτική και μια στρατιωτική. Υπό πολιτική έννοια, σύνταγμα είναι ο καταστατικός χάρτης χώρας, πού περιέχει όλες τις βασικές αρχές, οι οποίες διέπουν την λειτουργία του πολιτεύματος, και οι οποίες αρχές είναι υπέρτερες των νόμων, γι’ αυτό, άλλωστε, οι εκάστοτε ψηφιζόμενοι νόμοι πρέπει να είναι σύμφωνοι με τον τύπο και το πνεύμα του συντάγματος.

Ως στρατιωτικός όρος, σύνταγμα είναι μονάδα στρατού, που αποτελείται από μεταβλητό αριθμό ταγμάτων πεζικού, μοιρών πυροβολικού και ταγμάτων η Ιλών αρμάτων μάχης. Παλαιότερα και Ιππικού. Το πρώτο ελληνικό στρατιωτικό σύνταγμα συγκροτήθηκε το 1832 και το αποτελούσαν δύο τάγματα, που το καθένα διέθετε πέντε λόχους με δύναμη 60 ανδρών.

Το πρώτο πολιτικό σύνταγμα ήταν το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος» που ψηφίστηκε στην αρχαία Επίδαυρο την 1η Ιανουαρίου 1822, αναθεωρήθηκε τον Μάρτιο του 1823 από την Β’ Εθνοσυνέλευση του Άστρους και πήρε την ονομασία «Νόμος της Επιδαύρου».

Ακολούθησε το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος», που ψηφίστηκε κατά τον Μάιο του 1827 από την Γ’ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνος, και το οποίο ήταν, κατά την γνώμη εγκρίτων συνταγματολόγων, το πλέον δημοκρατικό από τα τότε ισχύοντα συντάγματα στην υφήλιο.

Ο Καποδίστριας, όμως, ανέστειλε την ισχύ του.

Μετά την εκτέλεση του ψηφίστηκε το λεγόμενο «ηγεμονικόν» σύνταγμα από την Ε’ Εθνοσυνέλευση, που συνήλθε το 1832 στο Ναύπλιο. Αλλά ούτε και αυτό ίσχυσε.

Αργότερα, και μετά το στρατιωτικό κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, ψηφίστηκε στις 18 Μαρτίου 1844 στην Αθήνα από την Α’ μεταπελευθερωτική Εθνοσυνέλευση άλλο σύνταγμα, που ίσχυσε μέχρι το τέλος της βασιλείας του Όθωνος.

Μετά την έξωσή του, ψηφίστηκε το 1864 από τη Β’ Εθνοσυνέλευση νέο σύνταγμα, που είχε ως πρότυπο το βελγικό του 1831.

Το σύνταγμα αυτό είχε τη μακρότερη διάρκεια. Ίσχυσε ως τη δική μας εποχή, παρόλο που αναθεωρήθηκε δύο φορές, μία το 1911 και μία το 1952.

Δεν παραβλέπουμε ότι από το 1827 μέχρι το 1935 ίσχυσε το λεγόμενο δημοκρατικό σύνταγμα.

Κατά την επταετία 1967-1974 ίσχυσε άλλος τύπος συντάγματος, ενώ κατά την μεταπολίτευση είχαμε πάλι καινούργιο τύπο, με νέες επίσης αναθεωρήσεις. Όχι προς το καλύτερο.

Όπως βλέπει ο αναγνώστης, μέχρι να συμπληρωθούν τα 200 χρόνια από τη συγκρότηση ελληνικού κράτους (1822-2022) θα έχουμε καταρρίψει κάθε ρεκόρ ως προς τον αριθμό των συνταγμάτων.

Η κάθε φορά υποκατάσταση η αναθεώρηση του εκάστοτε ψηφισθέντος συντάγματος από κάποιο νέο -υποτίθεται πληρέστερο και λειτουργικότερο- δείχνει ότι όλα τα προγενέστερα ούτε πλήρη ούτε λειτουργικά ήσαν.

Απεναντίας, συχνά έγιναν αιτία συγκρούσεων ανάμεσα στις πολιτικές παρατάξεις, και γι’ αυτό ό Κολοκοτρώνης ονόμαζε το επί τής εποχής του επιζητούμενο σύνταγμα με τη δύσφημη λέξη… σύντριμμα!

Έχουν διατυπωθεί από ειδικούς επιστήμονες (συνταγματολόγους, δημοσιολόγους, κ.ά.) απόψεις πολλές για τις αιτίες δυσλειτουργίας των ελληνικών συνταγμάτων.

Κατά την δική μου άποψη ως ιστορικού, μία από τις βασικότερες αιτίες της συνταγματικής ατελείας είναι η επικάλυψη της νομοθετικής και της δικαστικής εξουσίας από την εκτελεστική.

Ο διαχωρισμός των εξουσιών («το περί τάς αρχάς», «το βουλευόμενον» και «το δικάζον» κατά τον Αριστοτέλη) υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Ισχύει δηλαδή κατά τους τύπους, όχι κατ’ ουσίαν.

Και τούτο διότι στην Ελλάδα ισχύει η αρχηγοκρατία και η κομματοκρατία, οπότε η νομοθετική είναι αιχμάλωτη της κομματικής εξουσίας.

Νόμος είναι η βούληση του αρχηγού του κόμματος,.

Η αρχή του «όποιος φεύγει απ’ το μαντρί τον τρώει ο λύκος» έχει μετατρέψει τη Βουλή σε ποιμνιοστάσια.

Ειναι Βουλή άνευ… βουλής. Περισσότερη ισχύ έχουν οι κομματικοί σύμβουλοι παρά οι βουλευτές.

Όσο για την Δικαιοσύνη, εφόσον η ανέλιξη των δικαστών και η άνοδος αυτών στα ύπατα αξιώματα εξαρτάται και θα εξαρτάται από τις προτιμήσεις του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος, πάντα-παρά τις κάποιες τιμητικές εξαιρέσεις – θα σύρεται πίσω από το άρμα της εκτελεστικής εξουσίας.

Με τα παραπάνω δεν υποστηρίζω αποδυνάμωση της εκτελεστικής εξουσίας. Κάθε άλλο.

Απλώς θεωρώ αναγκαία την αυτονομία, την απεξάρτηση των δύο εξουσιών από την εκτελεστική.

Έτσι ούτε η Βουλή θα μοιάζει με «γιδομάντρι» ούτε κάποιοι δικαστές θα αλληθωρίζουν προς κάποιο «φαβορί» κόμμα.

Σαράντος Ι. Καργάκος

Ιστορικός, συγγραφέας