Το ψηφιακό χάσμα που επιμένει παρά τις επενδύσεις σε δίκτυα και τεχνολογία
Παρά τη σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών που καταγράφει η Ελλάδα, οι περιφερειακές ανισότητες εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την επίτευξη των στόχων της Ψηφιακής Δεκαετίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης Digital Decade Country Report 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναγνωρίζει τη βελτίωση των τηλεπικοινωνιακών δικτύων, αλλά ταυτόχρονα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το ψηφιακό χάσμα μεταξύ αστικών κέντρων και περιφέρεια.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στη Βόρεια Ελλάδα καθώς από την Κεντρική Μακεδονία με κέντρο τη Θεσσαλονίκη έως την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και τη Δυτική Μακεδονία, οι επιδόσεις στις ψηφιακές υποδομές παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις, ειδικά όταν εξετάζεται η κάλυψη των αγροτικών περιοχών με δίκτυα οπτικών ινών.
Η Κεντρική Μακεδονία πρωταγωνιστεί
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας αναδεικνύεται σε μία από τις πλέον προηγμένες ψηφιακά περιοχέςτης χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η κάλυψη δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας (VHCN) φθάνει το 79,56%, ενώ το ίδιο ποσοστό καταγράφεται και στην κάλυψη οπτικών ινών μέχρι το κτίριο (FTTP).
Οι επιδόσεις αυτές βρίσκονται σημαντικά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στο 59,75%, κατατάσσοντας την Κεντρική Μακεδονία ανάμεσα στις κορυφαίες περιφέρειες της χώρας.Ταυτόχρονα, η κάλυψη δικτύων 5G αγγίζει το 99,76%, ενώ ακόμη και στις αγροτικές περιοχές φθάνει το 99,65%. Η σταδιακή μετατροπή της Θεσσαλονίκης εξάλλου σε κόμβο τεχνολογίας και καινοτομίας, με την ανάπτυξη ερευνητικών κέντρων, τεχνολογικών πάρκων, κέντρων δεδομένων και επενδύσεων στον τομέα της ψηφιακής οικονομίας επιβεβαιώνει τα παραπάνω στοιχεία.
Το μεγάλο χάσμα της υπαίθρου
Πίσω από τις θετικές επιδόσεις κρύβεται, ωστόσο, μια διαφορετική πραγματικότητα. Η ίδια έκθεση καταγράφει έντονες ανισότητες μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Πιο συγκεκριμένα, στην Κεντρική Μακεδονία, ενώ η συνολική κάλυψη οπτικών ινών προσεγγίζει το 80%, στις αγροτικές περιοχές περιορίζεται στο 26,22%.
Αυτό γίνεται ακόμη πιο έντονο στις υπόλοιπες περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η συνολική κάλυψη VHCN και FTTP ανέρχεται στο 50,71%, όμως στις αγροτικές περιοχές υποχωρεί μόλις στο 6,40%.
Αντίστοιχα, στη Δυτική Μακεδονία η συνολική κάλυψη φθάνει το 48,16%, ενώ στις αγροτικές περιοχές περιορίζεται στο εξαιρετικά χαμηλό 3,94%. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ένα από τα βασικά προβλήματα που επισημαίνει η Κομισιόν: η πρόοδος στις υποδομές δεν κατανέμεται ισόρροπα στον γεωγραφικό χώρο, δημιουργώντας διαφορετικές ταχύτητες ψηφιακής ανάπτυξης.
Σχεδόν καθολικό 5G σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η εικόνα στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας είναι εντελώς διαφορετική. Η κάλυψη 5G ξεπερνά το 98% σε όλες τις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη φθάνει το 98,92%, στη Δυτική Μακεδονία το 99,38% και στην Κεντρική Μακεδονία το 99,76%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στην ανάπτυξη δικτύων 5G, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι επενδύσεις στις ασύρματες επικοινωνίες προχωρούν ταχύτερα από τις αντίστοιχες επενδύσεις στα σταθερά δίκτυα.
Επενδύσεις 745 εκατ. ευρώ για να κλείσει το χάσμα
Κεντρικό ρόλο στη μείωση των ανισοτήτων αναμένεται να διαδραματίσει το έργο «Υποδομές Υπερυψηλής Ευρυζωνικότητας-Ultra-Fast Broadband (UFBB)», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη. Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε περίπου 745 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 251 εκατ. ευρώ προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους. Το έργο στοχεύει στην παροχή υπηρεσιών οπτικών ινών σε περίπου 830.000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται σε περιοχές με ανεπαρκή κάλυψη. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση θα συμβάλει καθοριστικά στη μείωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ πόλεων και υπαίθρου, ένα ζήτημα που εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των περιφερειών.
Δήμητρα Τάγκα
Όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, οι συμβάσεις που υπογράφηκαν αφορούν τις τέσσερις τελευταίες γεωγραφικές ζώνες του έργου (Lots 2, 4, 5 και 6), με συνολικό προϋπολογισμό 452 εκατ. ευρώ. Συγκεκριμένα, το Lot 2 περιλαμβάνει τις Περιφερειακές Ενότητες Πέλλας, Πιερίας, Καστοριάς, Φλώρινας, Ιωαννίνων, Θεσπρωτίας, Πρέβεζας, Λάρισας, Μαγνησίας, Σποράδων και Κέρκυρας, καλύπτοντας 133.432 συνδέσεις.
Το Lot 4 αφορά Χαλκιδική, Θάσο, Καβάλα, Σέρρες, Λέσβο, Ικαρία, Λήμνο, Σάμο και Χίο, με 107.532 συνδέσεις. Το Lot 5 καλύπτει Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Ευρυτανία, Φωκίδα, Ιθάκη, Κεφαλληνία, Λευκάδα, Αχαΐα και Αιτωλοακαρνανία, με 124.143 συνδέσεις, ενώ το Lot 6 περιλαμβάνει Κοζάνη, Γρεβενά, Αρτα, Καρδίτσα, Τρίκαλα, Ημαθία, Αργολίδα και Λακωνία, με 114.205 συνδέσεις.
Η επόμενη πρόκληση για την ανταγωνιστικότητα
Παρά την πρόοδο στις υποδομές, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων. Η χαμηλή υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και οι ανισότητες μεταξύ περιφερειών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες που μπορούν να περιορίσουν τα αναπτυξιακά οφέλη των επενδύσεων.
Για τη Βόρεια Ελλάδα, το στοίχημα των επόμενων ετών είναι η αξιοποίηση αυτών των υποδομών ώστε η ψηφιακή μετάβαση να μετατραπεί σε μοχλό παραγωγικότητας, επενδύσεων και περιφερειακής σύγκλισης. Διαφορετικά, το χάσμα ανάμεσα στη Θεσσαλονίκη και στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της περιφέρειας θα συνεχίσει να αποτελεί τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στη Βόρεια Ελλάδα καθώς από την Κεντρική Μακεδονία με κέντρο τη Θεσσαλονίκη έως την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και τη Δυτική Μακεδονία, οι επιδόσεις στις ψηφιακές υποδομές παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις, ειδικά όταν εξετάζεται η κάλυψη των αγροτικών περιοχών με δίκτυα οπτικών ινών.
Η Κεντρική Μακεδονία πρωταγωνιστεί
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας αναδεικνύεται σε μία από τις πλέον προηγμένες ψηφιακά περιοχέςτης χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η κάλυψη δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας (VHCN) φθάνει το 79,56%, ενώ το ίδιο ποσοστό καταγράφεται και στην κάλυψη οπτικών ινών μέχρι το κτίριο (FTTP).
Οι επιδόσεις αυτές βρίσκονται σημαντικά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στο 59,75%, κατατάσσοντας την Κεντρική Μακεδονία ανάμεσα στις κορυφαίες περιφέρειες της χώρας.Ταυτόχρονα, η κάλυψη δικτύων 5G αγγίζει το 99,76%, ενώ ακόμη και στις αγροτικές περιοχές φθάνει το 99,65%. Η σταδιακή μετατροπή της Θεσσαλονίκης εξάλλου σε κόμβο τεχνολογίας και καινοτομίας, με την ανάπτυξη ερευνητικών κέντρων, τεχνολογικών πάρκων, κέντρων δεδομένων και επενδύσεων στον τομέα της ψηφιακής οικονομίας επιβεβαιώνει τα παραπάνω στοιχεία.
Το μεγάλο χάσμα της υπαίθρου
Πίσω από τις θετικές επιδόσεις κρύβεται, ωστόσο, μια διαφορετική πραγματικότητα. Η ίδια έκθεση καταγράφει έντονες ανισότητες μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Πιο συγκεκριμένα, στην Κεντρική Μακεδονία, ενώ η συνολική κάλυψη οπτικών ινών προσεγγίζει το 80%, στις αγροτικές περιοχές περιορίζεται στο 26,22%.
Αυτό γίνεται ακόμη πιο έντονο στις υπόλοιπες περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η συνολική κάλυψη VHCN και FTTP ανέρχεται στο 50,71%, όμως στις αγροτικές περιοχές υποχωρεί μόλις στο 6,40%.
Αντίστοιχα, στη Δυτική Μακεδονία η συνολική κάλυψη φθάνει το 48,16%, ενώ στις αγροτικές περιοχές περιορίζεται στο εξαιρετικά χαμηλό 3,94%. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ένα από τα βασικά προβλήματα που επισημαίνει η Κομισιόν: η πρόοδος στις υποδομές δεν κατανέμεται ισόρροπα στον γεωγραφικό χώρο, δημιουργώντας διαφορετικές ταχύτητες ψηφιακής ανάπτυξης.
Σχεδόν καθολικό 5G σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η εικόνα στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας είναι εντελώς διαφορετική. Η κάλυψη 5G ξεπερνά το 98% σε όλες τις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη φθάνει το 98,92%, στη Δυτική Μακεδονία το 99,38% και στην Κεντρική Μακεδονία το 99,76%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στην ανάπτυξη δικτύων 5G, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι επενδύσεις στις ασύρματες επικοινωνίες προχωρούν ταχύτερα από τις αντίστοιχες επενδύσεις στα σταθερά δίκτυα.
Επενδύσεις 745 εκατ. ευρώ για να κλείσει το χάσμα
Κεντρικό ρόλο στη μείωση των ανισοτήτων αναμένεται να διαδραματίσει το έργο «Υποδομές Υπερυψηλής Ευρυζωνικότητας-Ultra-Fast Broadband (UFBB)», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη. Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε περίπου 745 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 251 εκατ. ευρώ προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους. Το έργο στοχεύει στην παροχή υπηρεσιών οπτικών ινών σε περίπου 830.000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται σε περιοχές με ανεπαρκή κάλυψη. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση θα συμβάλει καθοριστικά στη μείωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ πόλεων και υπαίθρου, ένα ζήτημα που εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των περιφερειών.
Όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, οι συμβάσεις που υπογράφηκαν αφορούν τις τέσσερις τελευταίες γεωγραφικές ζώνες του έργου (Lots 2, 4, 5 και 6), με συνολικό προϋπολογισμό 452 εκατ. ευρώ. Συγκεκριμένα, το Lot 2 περιλαμβάνει τις Περιφερειακές Ενότητες Πέλλας, Πιερίας, Καστοριάς, Φλώρινας, Ιωαννίνων, Θεσπρωτίας, Πρέβεζας, Λάρισας, Μαγνησίας, Σποράδων και Κέρκυρας, καλύπτοντας 133.432 συνδέσεις.
Το Lot 4 αφορά Χαλκιδική, Θάσο, Καβάλα, Σέρρες, Λέσβο, Ικαρία, Λήμνο, Σάμο και Χίο, με 107.532 συνδέσεις. Το Lot 5 καλύπτει Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Ευρυτανία, Φωκίδα, Ιθάκη, Κεφαλληνία, Λευκάδα, Αχαΐα και Αιτωλοακαρνανία, με 124.143 συνδέσεις, ενώ το Lot 6 περιλαμβάνει Κοζάνη, Γρεβενά, Αρτα, Καρδίτσα, Τρίκαλα, Ημαθία, Αργολίδα και Λακωνία, με 114.205 συνδέσεις.
Η επόμενη πρόκληση για την ανταγωνιστικότητα
Παρά την πρόοδο στις υποδομές, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων. Η χαμηλή υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και οι ανισότητες μεταξύ περιφερειών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες που μπορούν να περιορίσουν τα αναπτυξιακά οφέλη των επενδύσεων.
Για τη Βόρεια Ελλάδα, το στοίχημα των επόμενων ετών είναι η αξιοποίηση αυτών των υποδομών ώστε η ψηφιακή μετάβαση να μετατραπεί σε μοχλό παραγωγικότητας, επενδύσεων και περιφερειακής σύγκλισης. Διαφορετικά, το χάσμα ανάμεσα στη Θεσσαλονίκη και στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της περιφέρειας θα συνεχίσει να αποτελεί τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη.
