Πριν 114 χρόνια, πριν την απελευθέρωσή της
- του Βασίλειου Ναζλή
*. Η περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας, η περιοχή Δράμας, μετά από πολυαιώνια υποδούλωση, ελευθερώθηκε την 1η Ιουλίου 1913.
– Στις 30 Ιουνίου 1913, ο βουλγάρικος στρατός, υποχωρώντας από την Θράκη και Ανατολική Μακεδονία, σκόρπισε τον όλεθρο και την καταστροφή κατά την εσπευσμένη υποχώρηση του.
– Το μαρτυρικό Δοξάτο, η περίφημη κωμόπολη, στολίδι της περιοχής, υπέστη τον γενικό αφανισμό και την καταστροφή.
Οι σύγχρονοι ορθόδοξοι Νέρωνες, την σώριασαν σε καμένα ερείπια, όπου προκάλεσαν το ολοκαύτωμα της, με την γενική σφαγή, ανδρών, γυναικών και παιδιών, με τις φλόγες να κατατρώγουν τις ανθρώπινες σάρκες και τα περικαλλή οικοδομήματά της.
Επι τόπου σκοτώθηκαν 650 άτομα, ισοπεδώθηκαν 240 σπίτια και 80 καταστήματα.
– Όσα παιδιά σώθηκαν από το ανελέητο κυνηγητό στα γύρω χωράφια από έφιππους Βούλγαρους στρατιωτικούς, έφεραν τραύματα στο σώμα και κυρίως στο κεφάλι, από σπαθισμούς.
– Ενα χρόνο πριν , στη περιοχή του Δοξάτου και της Δράμας, η μαθητιώσα νεολαία, συμμετείχε σε σχολικές γυμναστικές επιδείξεις και αγώνες, με τους κατοίκους παρόντες σε κάθε τέτοια ευγενή ενασχόληση.
Εδώ θα σας μεταφέρω πίσω 114 χρόνια πριν ,για να δούμε τα αθλητικά γεγονότα.
** Α. Στις 2 και 3 Μαϊου 1912, ημέρα εορτής του πολιούχου της κωμόπολης, Αγίου Αθανασίου, του Δοξάτου διεξήχθησαν σχολικοί γυμναστικοί αγώνες, που άρχισαν ως θεσμός πριν από πέντε χρόνια, το 1907 και διοργάνωνε το τοπικό σωματείο “ΕΝΩΣΗ”.
– Διμοιρίες μαθητών και μαθητριών, με τα παραγγέλματα των αδελφών Γεωργίου και Κλεοπάτρας ΚΟΥΖΑ, γυμναστών των εκπαιδευτηρίων της κωμόπολης, με επικεφαλής την μουσική του Σωματείου, συμμετείχαν σε καθιερωμένες γυμναστικές επιδείξεις.
Πλήθος κόσμου, με προεξάρχοντα του αρχιμανδρίτη, που εκπροσωπούσε τον Μητροπολίτη Αγιο Δράμας, κατέλαβαν τις καθορισμένες θέσεις γύρω από το γήπεδο.
Εκεί, μετά την έναρξη των αγώνων, από τον πρόεδρο του Σωματείου, άρχισαν τα αγωνίσματα, με ευγενή άμιλλα των συμμετεσχόντων.
– Πραγματοποιήθηκε και λαχειοφόρος αγορά και μπήκε λαχείο, που αντιπροσώπευε ένα περικαλλές κέντημα, που αναπαραστούσε το καλλιμάρμαρο Στάδιο των Αθηνών, που κέντησε η δεσποινίδα ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ Ευπραξία, διευθύντρια του Παρθεναγωγείου.
Το καλλιτέχνημα αυτό αναρτήθηκε, απέναντι από την είσοδο του Γυμναστηρίου και πάνω από την τιμητική εξέδρα, σε περίοπτη θέση , για δύο μέρες και τραβούσε τα βλέμματα όλων.
– Μετά την άφιξη των δρομέων των 5 χιλιομέτρων, την κλήρωση του λαχείου, και την δημοπρασία του αρνιού που προσέφερε το Σωματείο, για να ενισχυθεί οικονομικά, κατοχυρώθηκε στον ΤΖΗΜΟ Λ . Θεόδωρου, που το προσέφερε στους καπνεργάτες του εργοστασίου του και προσφέρει πάντα πολλά στο Σωματείο.
– Ο πρωτοσύγκελος ΤΣΙΑΜΗΣ Αθανάσιος, ανέβηκε στο βήμα και με μεγαλειώδη λόγο, ανάπτυξε τα αγαθά, που προέρχονται από τους γυμναστικούς αγώνες και τα οφέλη και έδωσε τα έπαθλα στους νικητές κηρύσσοντας την λήξη των αγώνων.
Αμέσως στο γήπεδο άρχισαν οι εθνικοί χοροί που κράτησαν μέχρι αργά το απόγευμα. “Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ” 9-5-1912.
Β. “Το γυμναστήριο της Ελληνικής Κοινότητας Δράμας, χρησιμοποιήθηκε και φέτος ως χώρος συγκέντρωσης της νεολαίας, για να δείξει έμπρακτα πόσο κατανοητή είναι η σοφή ρήτρα των αρχαίων “νους υγιής εν σώματι υγιεί”.
– Αυτό έγινε όχι μόνο στην έδρα της επαρχίας αυτής, αλλά και στις γύρω κωμοπόλεις και χωριά. Αποδείχτηκε ότι όλοι επιθυμούμε να έχουμε σχολεία καλά, γιατί πρωτεύον έθνος είναι εκείνο, που έχει δυνατά σχολεία, αν δεν είναι αυτό σήμερα, όμως θα γίνει σίγουρα αύριο.
– Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΛΑΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΔΡΑΜΑ.
Σε αυτό το ιδεώδες προσβλέπει η Κοινότητα Δράμας, λόγω ιστορικών λόγων και οι γύρω ομογενείς κοινότητες Προσωτσάνης, Δοξάτου, Τσατάλτζας (Χωριστής) Εδιρνετζικ (Αδριανής), Πλεύνας (Πετρούσας), Βησσότσανης ( Ξηροποτάμου ) και Δράνοβας, (Μοναστηράκι) φρόντισαν να έχουν καλά σχολεία με καλούς δάσκαλους και γυμναστές, μη λυπούμενοι κόπων και χρημάτων.
– Ετρεξαν με όλη την δύναμη της ψυχής τους, μετά από πρόσκληση της Εφορείας Δράμας, να πάρουν μέρος στους ετήσιους γυμναστικούς σχολικούς αγώνες.
Αποδείχτηκε ότι χάρις την συνεχή φροντίδα των πολύπειρων διευθύνσεων και των άοκνων γυμναστών, οπαδών της Σουηδικής γυμναστικής, εξασφάλισαν στην μαθητιώσα νεολαία, σώμα υγιές με υγιή νου και συνετή δύναμη.
– Τι δεν είδαμε και ακούσαμε στην διήμερο διάρκεια των σχολικών αυτών αγώνων και σχηματίσαμε την τέλεια γνώμη για τα αποτελέσματα, όσοι είχαμε την ευτυχία να παραβρεθούμε σε αυτούς, εκπροσωπώντας, θρησκευτικές, πολιτικές και στρατιωτικές αρχές και το κοινωνικό περιβάλλον κάθε επιπέδου.
– Όλη αυτή η ανθρωποπλημμύρα, πολύμορφη και πολυποίκιλη, αποτέλεσε μία μαγευτική ανθοδέσμη, που εκτεινόταν στις εξέδρες μέχρι που κατέρρευσαν (χωρίς ευτυχώς κάποιο κακό).
– Δεν σταματούσε να εκφράζει τον θαυμασμό της για την προετοιμασία και παραδειγματικό συντονισμό, με τον οποίο οι μικροί αυτοί στρατιώτες, έτρεχαν στα προστάγματα στων γυμναστών τους.
Προαιωνίζονται πολλά καλά σε μια συνταγματική πατρίδα, με συνεχείς ζητωκραυγές και χειροκροτήματα.
– Την έναρξη κήρυξε με εξαιρετικό λόγο, ο ιεροδιάκονος και ιεροκήρυκας ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ, με θέμα την σπουδαιότητα των σχολικών αγώνων με δυνατά επιχειρήματα.
Κατέδειξε ότι είναι μεγάλη και ότι οι σχολικοί αγώνες είναι το μέσον που θα εξυψώσει τον Ελληνισμό, στο ίδιο επίπεδο της γυμναστικής όπως οι αρχαίοι Ελληνες.
– Είπε “οι σχολικοί αγώνες είναι το μέσον που συνταυτίζει στα μάτια του παιδιού, την γυμναστική με την δόξα και στρέφει τον έρωτα προς την δόξα, μέσω της γυμναστικής.
Οι σχολικοί αγώνες είναι η ωραία αυγή της μεγάλης και ένδοξης ημέρας της γυμναστικής αναγέννησης του Γένους μας.
– Τιμή και δόξα στα θεϊκά πνεύματα της αρχαίας Ελλάδας, που τόσο νωρίς κατανόησαν την σπουδαιότητα των αγώνων αυτών και τους προσάρμοσαν θαυμάσια και ακόμη στις καθημερινές ασκήσεις των μαθητών, σε κοινή θέα.
– Τιμή και δόξα στα ευγενή τέκνα εκείνων,που στα περισσότερα μέρη του Ελληνισμού, έτσι και στην ένδοξη αυτή γωνία της Μακεδονίας, έβαλαν τα θεμέλια του εξαιρετικού οικοδομήματος της γυμναστικής του νεώτερου Ελληνισμού.
– Βλέπω πνευματικά, την νέα αυτή γενιά, γεμάτη από σφρίγος και αρχαίου Ελληνικού κάλλους, να αγωνίζεται, να αποκτήσει κλαδί ελιάς ή δάφνης, με τον ίδιο ζήλο, που μέχρι τα γειρατιά τους ασκήθηκαν οι ένδοξοι πατέρες μας.
– Βλέπω ταπεινές κοινότητες, να καταλαμβάνουν την τιμητικώτερη θέση στο Εθνος, γιατί ανέδειξαν Ολυμπιονίκη.
– Βλέπω γονείς να πεθαίνουν από την χαρά τους, γιατί είδαν τα παιδιά τους Ολυμπιονίκες.
– Βλέπω τους Φιλέλληνες να κλαίνε από χαρά, για την και σε αυτό ομοιότητα των νεώτερων, με τους αρχαίους Ελληνες και τους εχθρούς ακόμη να επαναλαμβάνουν με θαυμασμό τους λόγους του αρχαίου Πέρση “Φευ Μαρδόνιε!, προς ποιούς άνδρες μας έφερες να πολεμήσουμε ! Αυτοί αγωνίζονται όχι για χρήματα, αλλά για την αρετή”.
– Μετά τον λόγο του διακόνου ο ερμηνέας της ψυχολογικής κατάστασης και των ενδόμυχων σκέψεων ο προοδευτικός μουτεσαρίφης ΧΑΣΑΝ ΤΑΧΣΙΝ μπέης, συνέχισε και εξήρε το φιλοπρόδο, φιλήσυχο και φιλειρηνικό πνεύμα του ομογενούς στοιχείου.
– Τόνισε ότι, για την πρόοδο και ευημερία της κοινής πατρίδας, απαιτείται δικαιοσύνη, μόρφωση και οικονομική ευρρωστία.
Οποιοδήποτε από τα πολλά και ποικιλώνυμα έθνη θα πρωταγωνιστήσει σε αυτό, πρέπει να κατέχει και να στέκεται στην πρώτη γραμμή.
– Τους πραγματικά συνταγματικούς αυτούς λόγους, μετέφρασε στα ελληνικά ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης και πρόσθεσε ότι με τέτοιους μουτεσαρίφηδες, όπως Χασάν Ταχσίν μπέης και με τέτοιους στρατιωτικούς διοικητές ,πολιτικούς και θρησκευτικούς υπαλλήλους όπως οι παριστάμενοι και με τέτοιους δασκάλους και μαθητές, φαντάζεται ότι σε λίγο θα δούμε στα γυμναστήρια, τα μουσουλμανόπαιδα, ελληνόπουλα, βουλγαρόπαιδα, αρμενόπουλα, εβραιόπαιδα και άλλα, να συναθλούνται.
– Σε όλους δε τους στρατιωτικούς και πολιτικούς κλάδους, τον Σουλεϊμάν, τον Ιωάννη, τον Πέτκο, τον Σάμουελ και Μαρδορός, καθέναν με τις δικές του ικανότητες, να εργάζονται και να κουράζονται, για το καλό της κοινής μας πατρίδας για την δική του ιστορία και τις παραδόσεις του, με ενθουσιασμό.
– Στην τόσο επιβλητική και λαμπρή πανήγυρι, προσέφεραν πολλά οι δύο μουσικές της Δράμας και Προσωτσάνης, με την διεύθυνση πεπειραμένων μαέστρων, έδιναν αίσθηση και ζωηρότητα στις ασκήσεις.
Τέτοια ήταν φέτος οι γυμναστικές επιδείξεις στο τέλος απονεμήθηκαν τα βραβεία στους αρίστους και στο τέλος της εκδήλωσης με τις ευχές του Μητροπολίτη και με τον εθνικό χορό έκλεισε η γιορτή.
Σας δίνουμε εδώ τους νικητές των αγώνων.
– 1η ΜΕΡΑ
1.Δρόμος 100μ.Α. ηλικίας.
—————————–
1. ΚΑΒΡΑΝΗΣ Ιωάννης, Δράμας,
2. ΧΑΤΖΗΛΕΚΟΥ Παναγιώτης Τσατάλτζας ( Χωριστής )
3. ΔΑΒΕΛΛΑΣ Γεώργιος Δράμας.
2. ΠΑΛΗ Β. ηλικίας τελικός
——————————–
1. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ Β. Δράμας
2. ΣΙΜΙΤΣΗΣ Τ. Τσατάλτζας ( Χωριστής )
3. ΚΑΣΑΠΗΣ Επ. Δράμας
3. ΣΦΑΙΡΟΒΟΛΙΑ Α. ηλικίας.
———————————
1. ΧΡΥΣΑΦΗΣ 8μ και 93 Δράμας
2 ΧΑΤΖΗΣΑΜΑΡΑΣ 7μ και 65 Δράμας
3. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Ανεστ. 7μ και 12 ”
4. ΣΚΥΤΑΛΟΔΡΟΜΙΑ 400 Μ.
——————————–
1. Ομάδα Δράμας
2. ” Δοξάτου
3. ” Βυσσότσανης ( Ξηροπόταμου )
5. ΔΡΟΜΟΣ ΜΕΤ ΕΜΠΟΔΙΩΝ 65 μ.
————————————–
1. ΓΚΑΪΔΑΤΖΗΣ Ζήσης Δοξάτου
2. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Ανέστης Δράμας
3.ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ Κ. Δοξάτου
6. ΔΡΟΜΟΣ 60μ. Β. ηλικίας
———————————-
1. ΣΙΜΙΤΣΗΣ Τσατάλτζας ( Χωριστής )
2. ΚΑΣΑΠΗΣ Δράμας
3. ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ Προσωτσάνης
7. ΑΛΜΑ ΑΠΛΟΥΝ ΑΝΕΥ φοράς Α. ηλικίας.
———————————————–
1. ΖΗΣΗΣ 2, 54μ. Δράμας
2. ΒΟΖΗΣ 2,46 Τσατάλτζας
3. ΚΑΒΡΑΝΗΣ 2,44 Δράμας
8. ΛΙΘΟΒΟΛΙΑ Α. ηλικίας
—————————
1. ΧΡΥΣΑΦΗΣ 9,75μ. Δράμας
2. ΓΚΑΪΔΑΤΖΗΣ 8,20μ. Δοξάτου
3. ΒΑΣΙΟΥ 8,1μ. Εδιρνεζίκ ( Αδριανή )
9. ΔΡΟΜΟΣ 800μ. Α. ηλικίας
———————————
1. ΒΟΖΗΣ Τσατάλτζας ( Χωριστής )
2. ΟΛΑΤΖΗΣ Δράμας
3. ΒΑΪΡΑΚΤΑΡΗΣ Βησσότσανης ( Ξηροπόταμου )
10. ΣΑΚΚΙΟΔΡΟΜΙΑ
————————
1. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ Χρήστος Δράμας
2. ΣΤΟΛΙΓΚΑΣ Δημοσθένης Δράμας
3. ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ Γ. δΡΆΜΑς
2η ΗΜΕΡΑ.
—————
11.ΑΛΜΑ ΕΠΙ ΚΟΝΤΩ Α. ηλικίας.
——————————–
1. ΒΑΪΡΑΚΤΑΡΗΣ 1,42μ Βησσότσανης ( Ξηροπόταμου)
2. ΓΚΑΪΔΑΤΖΗΣ 1, 40μ. Δοξάτου
3. ΒΑΜΒΑΣ 1,35 Προσωτσάνης
12.ΔΡΟΜΟΣ 400μ. Α. ηλικίας
———————————
1. ΟΛΑΚΛΗΣ Δράμας
2. ΓΚΑΪΔΑΤΖΗΣ Δοξάτου
3. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Παντελής Δράμας.
13. ΔΙΕΛΚΥΝΣΤΙΝΔΑ ΚΑΘ ΟΜΑΔΑΣ
—————————————-
Ομάδα Δοξάτου
14. ΑΛΜΑ ΑΠΛΟΥΝ ΜΕΤΑ ΦΟΡΑΣ
—————————————
1. ΚΑΡΑΤΟΠΟΥΖΗΣ 3,95μ. Τσατάλτζας ( Χωριστής)
2. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ Κ. 3 ,90μ. Δοξάτου
3. ΚΑΡΑΪΣΚΟΥ 3, 70 μ.
15. ΑΛΜΑ ΤΡΙΠΛΟΥΝ μετά φοράς.
————————————–
1. ΚΑΒΡΑΝΗΣ Ι. 9,60μ Δράμας
2. ΖΗΣΗΣ 9,35 Δράμας
3.ΒΟΖΗΣ 9,30 Τσατάλτζας ( Χωριστής )
16. ΑΛΜΑ ΕΙΣ ΥΨΟΣ μετά φοράς Α ηλικίας
———————————————–
1. ΚΑΒΡΑΝΗΣ 0,75 μ. Δράμασς
2. ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ 0,70μ. Δράμας
3. ΒΑΪΡΑΚΤΑΡΗΣ 0,70μ Δράμας.
17. ΔΡΟΜΟΣ ΑΝΤΟΧΗΣ 7.000μ.
———————————–
1. ΣΙΜΩΝΙΔΗΣ Αθανάσιος Βησσότσανης ( Ξηροποτάμου )
2. ΑΛΕΞΙΟΥ Δημοσθένης Τσατάλτζας ( Χωριστής )
3. ΚΕΧΑΓΙΑΣ Κων. Προσωτσάνης
Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 23 – 5 – 1912
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ
Θα σας δώσω εδώ, μερικές πληροφορίες για τα πρόσωπα που αναφέρονται στις ανταποκρίσεις της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ.
– Αδέλφια ΚΟΥΖΑ Γεώργιος και Κλεοπάτρα, γυμναστές στο Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου, που έκτισε ο πρώην Μητροπολίτης τότε ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ ηδη ΑΓΙΟΣ, το 1908-1910.
Αυτό ήταν σε σχήμα Ε, ως σύμβολο της ΕΛΛΑΔΑΣ και της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ.
– ΤΖΗΜΟΣ Θεόδωρος, καταγόταν από το Δοξάτο και ήταν καπνέμπορος, μαζί με τον αδελφό του Γεώργιο και διέθεταν εργοστάσιο επεξεργασίας και εμπορίας καπνού.
Με τον αδελφό του και με τους, ΤΣΑΚΙΡΗ Κ. ,ΘΑΣΙΤΗ Α . δημιούργησαν Επιτροπή Αγώνα και Κρούσης, για να αντιμετωπιστεί η βουλγάρικη προπαγάνδα με τις βίαιες δράσεις, με την ευλογία του Μητροπολίτη ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ.
Σκοτώθηκε την 30η Ιουνίου 1913 από τους Βουλγάρους που υποχωρούσαν και σκόρπισαν τον θάνατο και την καταστροφή στο Δοξάτο.
– Αρχιμανδρίτης ΤΣΑΜΗΣ Αθανάσιος, πρωτοσύγκελος Μητρόπολης Δράμας. Ηταν εξέχουσα προσωπικότητα του Μακεδονικού αγώνα.
Υπηρέτησε από το 1904-1908 με τον Μητροπολίτη ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ.
Υπήρξε τοποτηρητής της Μητρόπολης Δράμας και αναπλήρωνε τον Μητροπολίτη ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟ, που ανακλήθηκε στο Πατριαρχείο, κατόπιν καταγγελίας απο ρουμανίζοντες, ως συνεργάτη με Ελληνες αντάρτες.
– Στο Δοξάτο αναγέρθηκε το 1867 ο περικαλλής Ναός του Αγίου Αθανασίου, που γιόρταζε την 2 Μαϊου και ήταν πολιούχος της κωμόπολης όπου γινόταν και σχολικοί αθλητικοί αγώνες από το 1907.
– Στην περιοχή της Δράμας, ο Άγιος ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ, είχε δημιουργήσει σχεδόν σε κάθε χωριό φιλαρμονική, όπου οι νέοι πέραν της μουσικής διδασκαλίας και εκπαίδευσης, ενίσχυαν και το ελληνικό τους φρόνημα, κατά της βουλγάρικης προπαγάνδας.
– ΧΑΣΑΝ ΤΑΧΣΙΝ μπέης, υπήρξε μουτεσαρίφης Δράμας δηλ. κυβερνήτης της περιοχής. Ήταν νεότουρκος και προσωπικός φίλος του Κεμάλ μετέπειτα Ατατούρκ.
Τον Οκτώβριο του 1912 με την προέλαση των Βουλγάρων κατέφυγε στην Θεσσαλονίκη στον συνονόματο του ΧΑΣΑΝ ΤΑΧΣΙΝ πασά
Βασίλειος Ναζλής
Υποστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α.
