Στις 12 Ιουλίου 1913 – Τα γεγονότα μετά από αυτήν
- του Βασίλειου Ναζλή
Ε’ Μέρος
*- Τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην περιοχή ήταν τέτοιας εθνικής έντασης, ώστε να προκαλέσουν το έντονο ενδιαφέρον όχι μόνο της τότε διεθνούς κοινότητας, αλλά κυρίως για τους Έλληνες, που το μικρό τους κράτος ενσωμάτωνε στον εθνικό κορμό, ακραιφνείς ελληνικές περιοχές,
– Τα τότε ΜΜΕ – εφημερίδες, έστειλαν εξαιρετικές ανταποκρίσεις, με μεταφορά των γεγονότων, παντού δίνοντας την αγωνία και τα δεινά που υφίσταντο οι γηγενείς κάτοικοι, από την δράση κατακτητικών στρατών και ορδών. Τα γεγονότα αυτά θα σας τα μεταφέρω εδώ.
* ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ – ΦΡΙΚΩΔΗ – ΑΝΑΤΡΙΧΙΑΣΤΙΚΑ ΒΑΣΑΝΑ – ΚΑΙ ΤΩΡΑ… ΚΑΙ ΤΩΡΑ…
Δεδέαγατς. Ιούλιος.
– Τα όργια που διαπράχθηκαν σε διάφορες πόλεις επί του ελληνισμού, κάτω από την βουλγαρική κατοχή είναι γνωστά σε μας και δεν θα ήταν περιττή η εξιστόρηση των κακουργημάτων, που έγιναν στην επαρχία αυτή, αν δεν ήταν ιστορικό καθήκον να καταγραφούν με λεπτομέρεια.
– Από τις παραμονές του ελληνοβουλγαρικού πολέμου, οι Βούλγαροι αξιωματικοί δεν σταμάτησαν να φανατίζουν με κάθε τρόπο και μέσο, τον… λεγόμενο στρατό τους (τσέτες), κατά των Ελλήνων.
– Ιδίως, μετά την κήρυξη του πολέμου και την εμφάνιση του ελληνικού στόλου, που περιπολούσε στην θάλασσα, εξαγριώθηκαν, ώστε με κάθε τρόπο επιδίωκαν να δημιουργούν αφορμές, εναντίον του φιλήσυχου Ελληνικού πληθυσμού
– Κυρίως και προ παντός κατά του Μητροπολίτη Αίνου ΙΩΑΚΕΙΜ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ, που στο πρόσωπό του έβλεπαν τον αρχηγό των Ελληνικών… “συμμοριών” στην Θράκη.
– Καθημερινά κατήγγειλαν τον Μητροπολίτη στον ανώτατο διοικητή και στο βουλγάρικο στρατηγείο, ότι διενεργούσε μυστικές συνεδριάσεις και συνωμοτούσε κατά του καθεστώτος (Βουλγάρων) και συνεννοείτο με τον ελληνικό στόλο.
Ζητούσαν, άλλοτε να του απαγορευτεί η περιοδεία του (στην εκκλησιαστική του περιφέρεια), άλλοτε η απομάκρυνσήτου και… ΑΛΛΟΤΕ Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ!!
– Ο ανώτατος διοικητής, που ο Μητροπολίτης ασκούσε επιρροή πάνω του, απέτρεπε πάντοτε τα σχέδια των σωβινιστών και προφύλασσε αυτόν και τους κατοίκους, σε κάποιο μέτρο, από τα καταχθόνια σχέδιά τους.
Αυτό όμως εκνεύρισε τους άλλους αξιωματικούς, που τις καταγγελίες τους τις έστειλαν στον στρατηγό ΙΒΑΝΩΦ, που έδωσε κάποιες εντολές.
* – Την νύχτα της 22ας Ιουνίου 1913, διάφορες πολυπληθείς περιπολίες, υπό την ηγεσία αξιωματικών, προέβησαν με τον πιο άγριο τρόπο, σε έρευνες σε 40 κατοικίες, απ’ όπου έκλεψαν κάθε πολύτιμο και τους οικοδεσπότες, τους έκλεισαν στην φυλακή.
– Την επομένη ημέρα, Κυριακή, από τα βαθιά χαράματα, οι οικογένειες των φυλακισθέντων, γέμισαν την Μητρόπολη και ζητούσαν την επέμβαση για την σωτηρία των συζύγων, αδελφών και παιδιών τους.
Ο Μητροπολίτης, καίτοι έβλεπε το σε βάρος του μεγάλο κύμα να φτάνει, πήγε και διαμαρτυρήθηκε με σθένος και κατόρθωσε να αποφυλακισθούν οι περισσότεροι.
* – Την Πέμπτη 27η Ιουνίου, ανώτερος αξιωματικός, πληροφόρησε τον Γάλλο υποπρόξενο στο Δεδέαγατς, ότι την νύχτα αυτή, θα συνέβαινε μεγάλο κακό στον Μητροπολίτη και τον συνέστησε να πάρει στο Γαλλικό προξενείο.
– Αυθημερόν, συνελήφθη ο ανεπίσημος πρόξενος της Ελλάδας ΣΠΑΘΑΡΗΣ, με τον καβάση του (προσωπικό του φρουρό) και μεταφέρθηκαν σε άγνωστη διεύθυνση.
– Την επομένη, Παρασκευή 28η Ιουνίου, από νωρίς το πρωί, στρατιώτες με εφ’ όπλου λόγχη, περικύκλωσαν την Μητρόπολη και ζήτησαν να έρθει εκεί ο Μητροπολίτης από το Γαλλικό προξενείο.
Ο Μητροπολίτης σκέφτηκε ότι παραμένοντας στο προξενείο, θα γινόταν αφορμή ο λαός να χάσει και την τελευταία του ελπίδα για την σωτηρία του, σε ώρα κινδύνου με το να καταφύγει στο προξενείο, που οι Βούλγαροι απειλούσαν ότι θα το περικυκλώσουν αν μείνει σε αυτό και έτσι πήγε στην Μητρόπολη.
* – Ξεκίνησε για την Μητρόπολη, με την συνοδεία 2 αξιωματικών και 8 στρατιωτών με εφ’ όπλου λόγχη και τον έκλεισαν στην Μητρόπολη.
– Η είδηση της φυλάκισης του Μητροπολίτη, μεταδόθηκε σαν αστραπή στην πόλη, έσπειρε τον πανικό στους κατοίκους, που στήριξαν τις ελπίδες για την σωτηρία τους στον Μητροπολίτη τους.
– Στις 10 το βράδυ, πολλοί αξιωματικοί, με 150 στρατιώτες, πολιόρκησαν κυριολεκτικά την Μητρόπολη, μπήκαν μέσα και έψαχναν για να βρούν πλήθος όπλων, επιλήψιμων εγγράφων, φανών και σημάτων για συνεννόηση με τον… στόλο !
– Η έρευνα κράτησε μέχρι το πρωί και τον Μητροπολίτη τον έκλεισαν σε δωμάτιο του πάνω πατώματος της Μητρόπολης, με την υπερήλικη μητέρα του και τους φρουρούσαν στενά, άπειροι λογχοφόροι και τους υπαλλήλους τους έκλεισαν στις φυλακές.
– Επειδή το κτύπημα της καμπάνας στην αυλή της Μητρόπολης θεωρήθηκε συνωμοτικό, δίνοντας πληροφορίες στον ελληνικό στόλο που περιπολούσε ανοιχτά, απαγορεύτηκε να κτυπήσει την ημέρα εκείνη και να τελεστεί η λειτουργία της εορτής των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.
* – Την 29η Ιουνίου, στην πόλη επικράτησε πλήρη τρομοκρατία, σε τέτοιο βαθμό, ώστε δεν τόλμησε κανένας να βγειαπό το σπίτι του. Η πόλη έδειχνε θλιβερή και όλα τα παντζούρια και οι πόρτες ήταν κλεισμένα.
– Την επομένη Κυριακή, εορτή των Δώδεκα Αποστόλων, δεν επιτράπηκε η λειτουργία και ο δημαρχιακός αγγελιαφόρος (τελάλης), ειδοποίησε τους Ελληνες κατοίκους, να συγκεντρωθούν στην αυλή της εκκλησίας, όπου ο διοικητής της πόλης με τον… Μητροπολίτη θα τους μιλούσαν, για να ηρεμήσουν τα πνεύματα.
* – Πάνω από 800 κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στην αυλή, φοβισμένοι, μη τολμώντας να κοιτάξουν προς την Μητρόπολη, που την φρουρούσαν πλήθος άγριων λογχοφόρων.
Εκεί όρθιοι, κάτω από καυστικό ήλιο, για 4 ώρες, περίμεναν οι δυστυχισμένοι, τον ερχομό του διοικητή.
– Το μεσημέρι εμφανίστηκε η απαίσια μορφή του διοικητή, που διέταξε να ανοίξουν τις πόρτες του Αρρεναγωγείου και Παρθεναγωγείου, που βρισκόταν στον περίβολο της Μητρόπολης.
– Εκεί, οι ορδές των στρατιωτών, άρχισαν να τους σπρώχνουν και να τους βρίζουν, να μπούν στις σχολές, όπου τους έκλεισαν, πεθαμένους από τον φόβο τους, παρά ζωντανούς.
– Μετά το μεσημέρι, στον περίβολο, συγκροτήθηκαν διάφορες στρατιωτικές επιτροπές, και τους έβγαζαν ένα ένα και άλλοι με γενναία χρηματική αφαίμαξη, όχι κάτω από 25 λίρες, ελευθερωνόταν και άλλοι κλεινόταν στο νηπιαγωγείο που υπήρχε στον περίβολο.
*- Το απόγευμα, ελευθερώθηκαν, περίπου 500 και οι υπόλοιποι κλείστηκαν πάλι στο Αρρεναγωγείο, όπου διανυκτέρευσαν, νηστικοί και χωρίς καμμιά φροντίδα.
Η αγωνία αυτών ήταν ζωγραφισμένοι στα πρόσωπα τους, γιατί περίμεναν από στιγμή σε στιγμή τον θάνατο.
– Ο Μητροπολίτης, παρακολουθώντας τα γεγονότα, ξεχνώντας την δική του αξιοθρήνητη θέση και τους υπάρχοντες κινδύνους, ξέφυγε της προσοχής του φρουρού του και από ένα παράθυρο πίσω, τους έδινε θάρρος και τους συνιστούσε γενναιότητα.
*- Την 30 Ιουνίου το μεσημέρι, οι ίδιες επιτροπές, άρχισαν πάλι το… ξεσκόνισμα των παραλήδων. Απελευθερώθηκαν 100, έμειναν 200, και σε αυτούς προστέθηκαν και άλλοι 60 που συνελήφθησαν στην Μάκρη και άλλοι 20 που παρέμειναν στην φυλακή, συνολικά 280 οδηγήθηκαν με την συνοδεία πλήθους στρατιωτών, στον σιδηροδρομικό σταθμό, τους επιβίβασαν στα τρένα και τους οδήγησαν σε άγνωστη διεύθυνση.
*- Οι σκηνές της στιγμής εκείνης δεν περιγράφονται, οι γυναίκες, οι μητέρες, αδελφές των απαχθέντων, συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο της εκκλησίας, έκλαιγαν και φώναζαν, ζητώντας της απελευθέρωση των δικών τους, ενώ οι βάνδαλοι εκείνοι, τις έσπρωχναν, κλωτσούσαν και τις ύβριζαν, λέγοντες ότι θα τους σφάξουν όλους.
*- Το ίδιο απόγευμα, στρατιωτικός ανακριτής, με συνοδεία στρατιωτικού γραμματέα, μπήκαν στην Μητρόπολη και άρχισαν τις ανακρίσεις, του Μητροπολίτη για τα όπλα του καβάση της Μητρόπολης (φρουρού), που βρέθηκαν. Για τα όπλα αυτά υπήρχε ειδική άδεια της Κυβέρνησης.
– Προ πάντων , για την στολή Βούλγαρου στρατιώτη, που βρέθηκε στον ναό, θεωρήθηκε ότι αυτό ενοχοποιεί τον Μητροπολίτη, αγνοώντας ότι για 10 μήνες ολόκληρος ο περίβολος της Μητρόπολης, ο Ναός, οι σχολές, χρησιμοποιήθηκαν ως στρατώνες, όπου στρατωνίστηκαν πάνω από 25.000 χιλιάδες στρατιώτες διαδοχικά.
Στις ερωτήσεις που έκαναν, ο Μητροπολίτης με δηκτικότητα και αρκετή ειρωνεία απάντησε και η εξέταση αναβλήθηκε για την επομένη.
– Την επομένη, Τρίτη πέρασε η ημέρα, χωρίς να εμφανιστεί κανείς στην Μητρόπολη και την Τετάρτη ο υπασπιστής του ανωτάτου στρατιωτικού διοικητού, πήγε στον Μητροπολίτη και του δήλωσε ότι αποφυλακίζεται, κατόπιν ανώτερης διαταγής και ότι εντός της ημέρας θα αποφυλακιστούν και οι υπάλληλοι του.
Του συνέστησαν, όπως για λίγες ημέρες, κανένας από τους κατοίκους να μη πάει στην Μητρόπολη, γιατί όποιος το τολμήσει θα συλληφθεί, και αυτός να μη βγει από τον περίβολο της Μητρόπολης, γιατί θα κινδυνεύσει η ζωή του.
– Πέρασαν από τότε αρκετές ημέρες, που οι κάτοικοι έμειναν κλεισμένοι στα σπίτια τους και περίμεναν και άλλες θηριωδίες από τους Βουλγάρους, γιατί γύρω από το Δεδέαγατς ακουγόταν για φόνους, ατιμώσεις και αρπαγές, στην Μάκρη.
* – Την 10η Ιουλίου ξαφνικά και χωρίς να υπάρχει ελπίδα, κρυφά, άρχισαν να φεύγουν όλοι, από αξιωματικού, μέχρι του στρατιώτη.
– Άφησαν την πόλη, όπου όλη την την τελευταία νύχτα, έσπαζαν τις πόρτες των καταστημάτων, έκλεπταν και έκαναν όργια πάνω στις οθωμανίδες, μέχρι 7 χρονών.
Εβαλαν και φωτιές στις αποθήκες της Οθωμανικής Τράπεζας.
*- Το πρωί, οι πρόξενοι στο Δεδέαγατς, με τον Μητροπολίτη, ανέλαβαν την διοίκηση της πόλης, ενώ από μακριά φαινόταν ο καπνός από τα πλοία του ελληνικού στόλου που έφτανε.
– Πρώτο έφθασε το αντιτορπιλλικό “ΙΕΡΑΞ”, ακολουθούμενο από τον “ΑΕΤΟ”, αψηφώντας τις νάρκες προ του Δεδέαγατς.
Ο λαός σε μεγάλη συγκίνηση τα έβλεπε να έρχονται, αγνοώντας τι βυσσοδομούν οι Βούλγαροι σε βάρος του και τι σκέφτεται να κάνει ο ελληνικός στόλος.
– Μέσα σ’ αυτήν την αγωνία, εμφανίζεται ο Μητροπολίτης, που ανεβαίνει επί των πολεμικών πλοίων.
Μετά από λίγο το πλήθος που συνέχεια μεγάλωνε, αντιλαμβάνεται την επιστροφή του Μητροπολίτη, από τα αντιτορπιλλικά, ενώ από μακριά, διακρίνεται ο “ΑΒΕΡΩΦ”, με όλο τον στόλο.
– Ο λαός περικυκλώνει τον Μητροπολίτη ,που βγήκε στην αποβάθρα, που πρώτη φορά τον βλέπει, από την ημέρα της φυλάκισης του, για να μάθει τι συμβαίνει.
Αντί για απάντηση ,ο Μητροπολίτης αναφωνεί “ΖΗΤΩ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΔΑ”, και το πλήθος έξαλλο και με δάκρυα χαράς και συγκίνηση, ζητωκραυγάζει και σηκώνοντας τον στα χέρια τον μεταφέρει στο προαύλιο της Μητρόπολης, όπου τις συγκινητικώτατες στιγμές ήταν αδύνατον άνθρωπος να δει.
– “ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ” φωνάζουν όλοι, αλληλοφιλιούνται και χαιρετούν την ποθητή ελευθερία, που πίστεψαν ότι θα απολαύσουν από τους άπιστους συμμάχους, είδαν αντί αυτής την χειρότερη τυραννία, που εκδηλώθηκε , με τον πιό απαίσιο τρόπο.
– Την επομένη, άγημα πεζοναυτών, υπό τον υποπλοίαρχο ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ Σ. κατέλαβε στρατιωτικά την πόλη και ανήρτησε την γαλανόλευκη στο διοικητήριο, μέσα σε ζωηρή συγκίνηση , του πλήθους που πλημμύρισε το χώρο και έβλεπε τα προαιώνια όνειρα του να πραγματοποιούνται.
*- ΟΙ ΟΜΗΡΟΙ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ
– Κατά θετικές πληροφορίες της Κυβέρνησης, 25 όμηροι από Καβάλα, μεταξύ τους και ο Επίσκοπος Μυρέων ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, ο ΤΡΕΜΕΝΤΗΣ Κλεάνθης και ο ΧΑΡΙΣΙΑΔΗΣ, κρατούνται στην κωμόπολη Βάτκουμ.
– Από την Ξάνθη 30 βρίσκονται στο Σλίβεν.
– Στη Στάρα Ζαγορά, βρίσκονται 266 όμηροι από Μάκρη, Δεδέαγατς, πιθανόν και από το Πράβι
** ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 3 Αυγούστου 1913.
Συνεχίζεται…
Βασίλειος Ναζλής
Υποστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α.
