Από την Αλεξανδρούπολη έως τα μεγάλα αστικά κέντρα, η αύξηση των ενοικίων επιβαρύνει τις οικογένειες – Στοιχεία της Eurostat καταγράφουν το υψηλότερο κόστος στέγασης στην Ε.Ε. και επιπτώσεις στο δημογραφικό
Η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε ένα από τα πιο οξυμένα κοινωνικά ζητήματα στη Ελλάδα.
Η διαρκής αύξηση των ενοικίων, η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών και η στασιμότητα των εισοδημάτων διαμορφώνουν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για χιλιάδες νοικοκυριά της χώρας.
Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον αποκλειστικά τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, αλλά επεκτείνεται με αυξανόμενη ένταση και στην περιφέρεια.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Αλεξανδρούπολης, όπου τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σημαντική αναπτυξιακή και τουριστική δυναμική.
Παρ’ ότι η πρωτεύουσα του Έβρου κατέγραψε το 2025 ρεκόρ οικοδομικής δραστηριότητας -όπως είχε επισημάνει πρώτη η εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ»- η αυξημένη προσφορά δεν αποδείχθηκε επαρκής για να καλύψει τη ζήτηση. Ως αποτέλεσμα, τα ενοίκια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους κατοίκους της πόλης.
- Oι Έλληνες ξοδεύουν περίπου 35% του εισοδήματός τους για στέγαση
Για το θέμα αυτό μίλησε στην εκπομπή «Επισημάνσεις» του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ, με την Μαρίνα Κονδύλη και τον Δημοσθένη Δούκα, ο Διευθυντής Περιεχομένου της «ΔιαΝΕΟσις», Ηλίας Νικολαϊδης.
Ειδικότερα, ανέλυσε τις διαστάσεις της στεγαστικής κρίσης που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα, επισημαίνοντας ότι περίπου το 35% του μισθού του Έλληνα πολίτη ξοδεύεται για την στέγαση.
Ο κ. Νικολαΐδης σημείωσε: «Αυτό που ονομάζουμε στεγαστική κρίση, αν θέλουμε να το βάλουμε σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, σχετίζεται με το κόστος ζωής. Δηλαδή, με το πρόβλημα πολλών νοικοκυριών στη χώρα, το οποίο δεν είναι μόνο εισοδηματικό, είναι μια κρίση του κόστους ζωής. Εμείς στη “ΔιαΝΕΟση” κάναμε μια έρευνα πολύ πρόσφατα, σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, με συντονιστή τον Νίκο Βέττα, ο οποίος είναι ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ και Kαθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου, με σκοπό να χαρτογραφήσουμε αυτήν τη στεγαστική κρίση, να δούμε ποιες είναι οι διαστάσεις της, πώς μας προέκυψε, αλλά και να δούμε προτάσεις πολιτικής, πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε.
Είναι σημαντικό να πούμε δύο-τρεις βασικούς αριθμούς, ώστε να έχουμε μια διάσταση των πραγμάτων.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, οι Έλληνες ξοδεύουν περίπου 35% του εισοδήματός τους για στέγαση. Αυτό είναι ένας αριθμός του 2024 και αποτελεί και το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα στα τρία νοικοκυριά της χώρας ξοδεύουν περισσότερο από 40% του εισοδήματός τους για στέγαση και να πούμε και ότι πολλά νοικοκυριά δυσκολεύονται και εμφανίζουν καθυστερήσεις πληρωμών ενοικίων ή στεγαστικών δανείων.
Όλοι αυτοί οι αριθμοί σε συνδυασμό, μας δίνουν μια εικόνα της λεγόμενης στεγαστικής κρίσης. Ωστόσο, είναι ένα πρόβλημα που δεν αφορά όλους το ίδιο. Ζούμε σε μια χώρα όπου 7 στους 10 κατοικούν σε ιδιόκτητη κατοικία, οπότε το κόστος της στέγασής τους είναι πολύ χαμηλότερο. Ποιους αφορά πιο πολύ; Αφορά αφενός τους ενοικιαστές, αφορά νοικοκυριά μικρότερα σε αριθμό και κυρίως τις μονογονεϊκές οικογένειες. Αυτές οι δύο ομάδες, παραπάνω από 6 στους 10, ξοδεύουν πάνω από 40% των εισοδημάτων τους για τη στέγασή τους».
- Οι επιπτώσεις του στεγαστικού στο φλέγον δημογραφικό ζήτημα
Το στεγαστικό ζήτημα αποκτά ευρύτερες κοινωνικές και δημογραφικές διαστάσεις, καθώς επηρεάζει άμεσα τηνδυνατότητα εγκατάστασης και παραμονής πληθυσμού σε κρίσιμες ακριτικές περιοχές της χώρας. Όπως επισημαίνει και ο κ. Νικολαϊδης, η στεγαστική κρίση πλήττει κυρίως τα μικρότερα σε μέγεθος νοικοκυριά και ιδιαίτερα τις μονογονεϊκές οικογένειες.
Σε μια περιοχή όπως ο Έβρος, όπου υπηρετεί σημαντικός αριθμός στρατιωτικών, εκπαιδευτικών, δημοσίωνκαι ιδιωτικών υπαλλήλων που μετακινούνται από άλλες περιοχές, το υψηλό κόστος ενοικίασης καθιστά συχνά πολύ δύσκολη την εύρεση κατοικίας.
Ωστόσο, τα αυξημένα ενοίκια εντοπίζονται κυρίως στην Αλεξανδρούπολη, ενώ στον Βόρειο Έβρο οι τιμές παραμένουν αισθητά χαμηλότερες.
Πιο συγκεκριμένα, ο Διευθυντής Περιεχομένου «ΔιαΝΕΟσις» υπογράμμισε: «Η στεγαστική κρίση έχει επιπτώσεις και στο δημογραφικό, καθώς πιέζονται περισσότερα τα νοικοκυριά που έχουν μικρότερο αριθμό ατόμων. Δηλαδή,άνθρωποι οι οποίοι ιδανικά θα θέλανε να μεγαλώσουν τις οικογένειές τους.
Ουσιαστικά είναι εκείνοι που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα κόστη και αυτό μπορούμε να φανταστούμε όλοι ότι είναι αντικίνητρο. Και φαίνεται αυτό και στο μέγεθος των νοικοκυριών. Το μέσο νοικοκυριό από το 2011 στο 2021 μεταξύ των δύο απογραφών έχει μειωθεί.
Η αγορά δεν μπορεί να προσαρμοστεί γρήγορα σε αυτήν την ζήτηση για πιο μικρές κατοικίες και έτσι οι μικρότερες κατοικίες πιέζονται πιο πολύ. Οπότε σίγουρα το κόστος ζωής είναι και ένας παράγοντας που και οι ίδιοι άνθρωποι αναφέρουν ως κάτι που τους αποτρέπει από το να μεγαλώσουν τις οικογένειές τους».
- Οι αιτίες της στεγαστικής κρίσης
Η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, η πτώση των εισοδημάτων και οι αλλαγές στην αγορά ακινήτων άφησαν έντονα τα σημάδια τους στη ζωή των νοικοκυριών, με αποτέλεσμα να έρθει αυτή η στεγαστική κρίση.
Όπως τονίζει ο Ηλίας Νικολαϊδης, τα τελευταία χρόνια, η ανάκαμψη της οικονομίας και η αύξηση του τουρισμού διαμόρφωσαν νέες συνθήκες, με υψηλότερες τιμές και αυξημένη ζήτηση κατοικιών.
«Από το 2009 μέχρι το 2014 τα νοικοκυριά έχασαν περίπου 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους, όμως αυτό οδήγησε και σε μια μείωση των τιμών των ακινήτων. Ουσιαστικά, τα ακίνητα μειώθηκαν και αυτά σε ένα συγκρίσιμο ποσοστό. Ωστόσο, μετά το 2017 είχαμε μια ανάκαμψη.
Η ανάκαμψη αυτή ουσιαστικά συνέπεσε και με μια αύξηση του τουρισμού. Οπότε είδαμε τα ακίνητα να αυξάνουν τις τιμές τους πολύ πιο γρήγορα από ό,τι αυξάνονταν τα εισοδήματα των νοικοκυριών.
Οπότε είδαμε και αύξηση της προσφοράς, είδαμε να χτίζονται περισσότερα σπίτια, αλλά αφενός είχαμε μια δεκαετία που η οικοδομή είχε καταρρεύσει, οπότε πολύ λιγότερα σπίτια έμπαιναν στην αγορά.
Επιπλέον, η προσφορά αυτή των τελευταίων ετών δεν φαίνεται να είναι αρκετή ή να αντιστοιχίζεται με σωστό τρόπο σε σχέση με τη ζήτηση των ομάδων του πληθυσμού που έχουν πρόβλημα, ώστε να είναι αρκετή για να συγκρατήσει τις τιμές. Οπότε κάπως έτσι φτάσαμε στην εικόνα που έχουμε σήμερα. Ο τουρισμός, καταρχήν, συνέπεσε και με νέους τρόπους αξιοποίησης των ακινήτων, όπως είναι οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Το πρόγραμμα Golden Visa δημιούργησε πρόβλημα. Και αυτό είναι ένας παράγοντας. Θα έβαζα όλα αυτά τα πράγματα κάτω από μία παράμετρο που λέγεται “ζήτηση από το εξωτερικό”. Δηλαδή, είτε μιλάμε για Airbnb, είτε μιλάμε για Golden Visa, είτε μιλάμε για πιο παραδοσιακές επενδύσεις σε ακίνητα. Όπως για παράδειγμα, ενοικίαση, επαγγελματικά ακίνητα, πράγματα που γίνονταν και προηγουμένως. Ουσιαστικά ήταν χαμηλές οι τιμές των ακινήτων».
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά έχει αρκετές κοινωνικές διαστάσεις. Η κρίση αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές στέγασης, που θα αντιμετωπίσουν τόσο την οικονομική πίεση, όσο και τις κοινωνικές και δημογραφικές συνέπειες.
Aλέξανδρος Κεσανλής
