- του Παναγιώτη Κουσίδη
Ε’ Μέρος (τελευταίο)
16.Δίλοφος Έβρου
Ο Δίλοφος είναι πεδινό χωριό του Τριγώνου δίπλα στη μεθοριακή γραμμή της Ελλάδας με την Τουρκία. Είναι χτισμένος στις όχθες του ποταμού Έβρου. Το χωριό Δίλοφος αποτελεί το καλύτερο σημείο μαζί με τα Δίκαια για να δούμε το φημισμένο «Τριεθνές» του Έβρου ποταμού. Είναι το κοινό σημείο συνόρων όπου είναι η νησίδα «Δ» που μοιράζονται Ελλάδα, Τουρκία και Βουλγαρία με τρεις σημαίες αντικριστές.
Στο χωριό βρίσκεται ο τάφος του καπετάν Αντρέεφ, εθνικού ήρωα των Βουλγάρων που πολέμησε εναντίον των Τούρκων στους Βαλκανικούς Πολέμους.
Πριν την απελευθέρωση αναφέρεται με το όνομα «Γιορούσι» ή «ΙκΊτεπε» (δύο λόφοι). Ως Δίλοφος αναφέρεται επίσημα το 1924 και προσαρτάται στην τότε Κοινότητα Καστανεών. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με τα Δίκαια, τον Κριό και την Πάλλη αποτελούν την τοπική Κοινότητα Δικαίων που ανήκει στη δημοτική ενότητα Τριγώνου του Δήμου Ορεστιάδας.
Με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 52 κατοίκους.
Από τον Δίλοφο περνάει ο σιδηρόδρομος και έχει σιδηροδρομική στάση που ιδιαίτερα σε προηγούμενες δεκαετίες του παρελθόντος εξυπηρετούσε πάρα πολύ τον πληθυσμό.
17.Κριός Έβρου
Ο Κριός είναι οικισμός του δημοτικού διαμερίσματος Δικαίων του Δήμου Ορεστιάδας.
Στον Κριό ήρθαν Έλληνες πρόσφυγες από το Ορτακτσί της Αδριανούπολης. Το Ortakci το 1922 έφτασε περίπου τους 1.000 κατοίκους. Όμως η τύχη και η μοίρα των κατοίκων του συνδέθηκε με αυτήν της Μικράς Ασίας και την καταστροφή της Σμύρνης. Τον Οκτώβριο του 1922 αναγκάστηκαν οι κάτοικοι να εγκαταλείψουν τα πάτρια εδάφη τους και να διαμοιραστούν στα τέσσερα χωριά, Μεσοκώμι Σερρών, Μεσοχώρι Κομοτηνής, Βάλτο και Κριό Έβρου.
Ο οικισμός προϋπήρχε με την τουρκική ονομασία Kujunli (Κουϊλί) που σημαίνει στην τουρκική γλώσσα βοσκότοπος αιγοπροβάτων ή κάποια σχετική έννοια με πρόβατο, εξ ου και Κριός.
Όταν οι κάτοικοι από το Ορτακτσί ήρθαν και εγκαταστάθηκαν εκεί το 1923, προσπάθησαν να δώσουν νέα πνοή και προοπτική στον τόπο. Η επιλογή εγκατάστασης έγινε με κριτήριο τα πλούσια εδάφη της περιοχής και τις πολλές πηγές νερού που υπήρχαν, δέκα στον αριθμό. Με τις απογραφές που έγιναν κατά διαφορετικές περιόδους η δημογραφική εξέλιξη των κατοίκων του χωριού διαμορφώνονταν ως εξής: Το 1928 οι κάτοικοι ανέρχονταν σε 161, το 1940 σε 222, το 1951 σε 193, το 1961 σε 261, το 1971 σε 199, το 1991 σε 116, το 2001σε 53 και το 2011 σε 40 κατοίκους.
Ο αριθμός των κατοίκων επηρεάζονταν κυρίως από την εξωτερική μετανάστευση προς τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπη, την τότε Δυτική Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, αλλά και από την εσωτερική μετανάστευση, όπως στα Δίκαια, έδρα την ομώνυμης Κοινότητας (οκτώ οικογένειες), στην Ορεστιάδα, πρωτεύουσα της Επαρχίας αλλά και προς τις πόλεις Αλεξανδρούπολη, πρωτεύουσα του Νομού Έβρου και Θεσσαλονίκη.
Η πρώτη εκκλησία ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο και η νεότερη που χτίστηκε αργότερα τιμά τη μνήμη των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού.
Από τον Κριό κατάγεται ο Νίκος Αλαβάντας, διεθνής ποδοσφαιριστής.
Στα όρια του χωριού υπάρχουν και είναι χαρακτηρισμένοι από την Αρχαιολογική Υπηρεσία Θράκης τρεις επιτύμβιοι τάφοι.
Παρατήρηση:
Ολοκληρώνοντας την περιήγηση αυτή στα 17 χωριά του Τριγώνου θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι όλα αυτά τα χωριά είναι όμορφα, ανακαινισμένα, αναπλασμένα και με επαρκείς κοινωνικές υποδομές, συγκοινωνίες (Σιδηρόδρομος, Εγνατία Οδός), ασφαλτοστρωμένο επαρχιακό, και τοπικό οδικό δίκτυο, ρευματοδότηση, υδροδότηση, Κέντρο Υγείας, τράπεζα, πάρκα, πλατείες, παιδικές χαρές κ.ά.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν πλέον παρά ελάχιστες νέες οικογένειες με παιδιά για να υπάρχει φυσιολογική συνέχεια του πληθυσμού και για να απολαύσουν τις ομορφιές των χωριών του Τριγώνου και τα ωραία σύγχρονα σχολεία που είναι κλειστά λόγω έλλειψης μαθητών.
Τα όμορφα χωριά του Τριγώνου έχουν εγκαταλειφθεί και έχουν μαραζώσει για τους γνωστούς λόγους που αναφέραμε στο εισαγωγικό κείμενο.
Ας ευχηθούμε, η επερχόμενη επισιτιστική κρίση που καλπάζει, να έχει και κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Να δημιουργήσει ένα ρεύμα επιστροφής στα πάτρια εδάφη, στην ελευθερία, στην ευρυχωρία και στην ξεγνοιασιά της φύσης και της γόνιμης γης της μεσοποταμίας του Τριγώνου Έβρου.
Θα κλείσω με μια φράση της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, κατά την επίσκεψή της (21 Απριλίου 2022) στο χωριό Πτελέα του Τριγώνου: «Βρίσκομαι εδώ, στον βόρειο Έβρο για να τιμήσω τον θρακικό Ελληνισμό που συνεχίζει την πορεία του μέσα στο χρόνο, με δύναμη και αξιοπρέπεια»…
