Επικίνδυνο εκκρεμές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
- του Παναγιώτη Κουσίδη
Χωρίς να διεξάγουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, αλλά και χωρίς να ανταλλάσσουν πυρά, ΗΠΑ & Ιράν έχουν περιέλθει σε μια μάλλον αλλόκοτη κατάσταση, η οποία εγκυμονεί τον κίνδυνο είτε μιας επιστροφής στις εχθροπραξίες είτε της παγίωσης ενός απόλυτου αδιεξόδου, σχολιάζουν σε ανάλυσή τους οι New York Times που υπογραμμίζουν ότι στον πυρήνα αυτής της παρατεταμένης σύγκρουσης εντοπίζονται στρατηγικοί τακτικισμοί και εσφαλμένες εκτιμήσεις εκατέρωθεν.
Σύμφωνα με αναλυτές, οι Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι έχουν περισσότερα να κερδίσουν υπομένοντας την αμερικανική οικονομική πίεση και διατηρώντας τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, από το να προχωρήσουν σε σημαντικές παραχωρήσεις στο πλαίσιο μιας νέας συμφωνίας. Από την άλλη πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να ποντάρουν στο γεγονός ότι ο ασφυκτικός οικονομικός κλοιός γύρω από το Ιράν θα αποδώσει καρπούς εκεί όπου τα στρατιωτικά πλήγματα απέτυχαν. Ενδεικτικό είναι ότι την Τετάρτη ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διεμήνυσε πως θα υπάρξουν «τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις» για τις χώρες που εξακολουθούν να συναλλάσσονται εμπορικά με την Τεχεράνη.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει πετύχει τον στόχο της.
Όταν τα δύο κράτη συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός πριν δύο μήνες, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι εντός 60 ημερών θα άνοιγε ο δρόμος για μια ευρύτερη συμφωνία, η οποία θα περιλάμβανε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Αυτή η προθεσμία, όμως, εξέπνευσε την προηγούμενη εβδομάδα. Μάλιστα, ο Τραμπ γνωστοποίησε την Τρίτη ότι, στην παρούσα φάση, ούτε γίνονται ούτε έχουν προγραμματιστεί διαπραγματεύσεις.
Αντ’ αυτού, οι δύο χώρες παραμένουν «σε μια μετέωρη κατάσταση». Ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει επί της ουσίας τους τελευταίους μήνες, πέρα από την περαιτέρω περιχαράκωση των ιρανικών θέσεων και τις αλλεπάλληλες, αλλά μέχρι στιγμής άκαρπες, αμερικανικές προσπάθειες να βρεθεί κάποια διέξοδος.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η Τεχεράνη έθεσε στην Ουάσιγκτον μια σειρά από αιτήματα προκειμένου να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρίσκονται κατά μήκος των νότιων ιρανικών ακτών και αποτελούν κομβικό σημείο διέλευσης για μεγάλο ποσοστό του πετρελαίου παγκοσμίως. Στα αιτήματα αυτά περιλαμβάνονται η άρση των κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και η καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων. Παρόμοιοι όροι είχαν τεθεί και στο παρελθόν ως μέρος μιας πιθανής μελλοντική συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, όπως είχε προβλεφθεί σε ένα μνημόνιο κατανόησης που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο, χωρίς αποτέλεσμα.
Στις απειλές του Τραμπ για οικονομικό πόλεμο κατά του Ιράν, ο Ιρανός Αραγτσί απάντησε: «Ο οικονομικός πόλεμος θα φέρει στις ΗΠΑ ακόμη μια ήττα».
Το Ιράν διεξάγει εδώ και εβδομάδες διαπραγματεύσεις με το Ομάν για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών. Ωστόσο, η λίστα των ιρανικών αξιώσεων υποδηλώνει ότι, ακόμη και σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας, οι δυνάμεις της Τεχεράνης θα συνεχίσουν να απειλούν τη ναυτιλία. Είναι χαρακτηριστικό ότι τις τελευταίες ημέρες τουλάχιστον δύο πλοία δέχθηκαν επίθεση στην περιοχή.
«Έχοντας συνέλθει από το αρχικό σοκ του πολέμου, η Τεχεράνη είναι πλέον αποφασισμένη να κάνει επίδειξη ισχύος», δήλωσε ο Μεχράντ Μπορουτζερί, κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας στου Μιζούρι. «Η εργαλειοποίηση των Στενών του Ορμούζ και η σκληρή διαπραγματευτική της στάση στις παράλληλες συνομιλίες με τις ΗΠΑ και το Ομάν θα πρέπει να ερμηνευθούν ακριβώς μέσα σε αυτό το πλαίσιο», πρόσθεσε.
Τους τελευταίους μήνες, η ρητορική του Τραμπ ακροβατεί ανάμεσα σε απειλές για ολοκληρωτική καταστροφή και σε υποσχέσεις ότι μια διπλωματική συμφωνία βρίσκεται προ των πυλών. Εάν αυτή η προσέγγιση είχε ως στόχο να εκφοβίσει τους Ιρανούς αξιωματούχους ώστε να υποχωρήσουν, φαίνεται πως έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα. ΤΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΕΚΚΡΕΜΕΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…
