Η χώρα μας διακρίνεται για το πλήθος των εθίμων και παραδόσεων που μας ακολουθούν ανά τους αιώνες και προσδιορίζουν την ελληνική μας ταυτότητα, αλλά και αποτελούν σημείο αναφοράς για τη χώρας μας.
Έτσι, δε θα μπορούσαν να απουσιάζουν τα έθιμα της Σαρακοστής, που είναι βαθιά ριζωμένα στην παράδοση και συνδυάζουν διονυσιακά στοιχεία, νηστεία και προετοιμασία για το Πάσχα.
Το πιο γνωστό έθιμο της Σαρακοστής είναι «Η κυρά Σαρακοστή». Σε παλαιότερες εποχές που δεν υπήρχαν ημερολόγια, οι άνθρωποι προκειμένου να έχουν μία ορισμένη αντίληψη του χρόνου στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, είχαν βρει έναν εύκολο τρόπο κάνοντας το εξής: παρίσταναν την Σαρακοστή εικονικά σαν Καλόγρια. Έπαιρναν μια κόλλα χαρτί και σχεδίαζαν με το ψαλίδι μια γυναίκα.
Η κυρά Σαρακοστή δεν έχει στόμα γιατί νηστεύει, τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές. Έχει 7 πόδια, τις 7 εβδομάδες της Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν κι ένα πόδι.
Ενδιαφέρον έχει ότι το συγκεκριμένο έθιμο είχε ατονήσει ανά τα χρόνια και άρχισε να αναβιώνει και πάλι εδώ και περίπου μια 15ετία μέσα από το σχολείο και τις δράσεις που πραγματοποιούνται.
Στην περιοχή της Θράκης τώρα, έχουμε το έθιμο του Κιοπέκ Μπέη (σκύλος Μπέης) που λαμβάνει χώρα στις Καστανιές Έβρου (και όχι μόνο) και είναι χαρακτηριστικό για την αθυροστομία του. Το έθιμο ξεκίνησε στηνδιάρκεια της Τουρκοκρατίας όταν υπήρχαν οι μπέηδες (άρχοντες με μεγάλη περιουσία και εξουσία), τους οποίους σατίριζε, μιας και αυτοί «φορολογούν» τον κόσμο ζητώντας κεράσματα. Το έθιμο φέρει τα χαρακτηριστικά της λατρείας και της γονιμότητας της γης, καθώς και την πάλη του παλιού με το καινούργιο.
Η Τυρινή της Συγχώρεσης, ένα ακόμη από τα ωραιότερα έθιμα του τόπου μας, συνηθιζόταν παλαιότερα σε αρκετά μέρη της χώρας.
Την μέρα αυτή, μικροί και μεγάλοι, συγχωρούσαν ο ένας τον άλλον, λέγοντας τη λέξη “συγχωρεμένα” για να αρχίσει με ψυχική καθαρότητα η μακρά περίοδος της νηστείας.
Στην πραγματικότητα, βάσει και της ορθόδοξης πίστης, στη συγχώρεση πιο πολύ ωφελείται κι ελευθερώνεται αυτός που την δίνει αντί αυτός που την δέχεται. Κι έτσι προχωρεί τη ζωή αυτή με την εσωτερική πληροφορία της οικειότητας με τονΘεό της συγχωρήσεως και της αγάπης.
Σύμφωνα με την παράδοση, η περίοδος της Μ. Σαρακοστής, με τον κόπο της νηστείας, των πολλών ακολουθιών και τους ποικίλους πειρασμούς που έρχονται, έχει την ομορφιά της άνοιξης, την χαρμολύπη της μετάνοιας και την δύναμη της συλλογικής πορείας προς το Πάσχα.
Καλή σαρακοστή σε όλους, λοιπόν!
Μαρίνα Κωστοπούλου
