To αναξιοποίητο υπεράκτιο δυναμικό της Ελλάδας και οι ευκαιρίες – Τα πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων – Το μεγάλο στοίχημα των αιολικών πάρκων
Η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) είναι ανώνυμη εταιρεία του ελληνικού κράτους, επιφορτισμένη με την ευθύνη αδειοδότησης και διαχείρισης μιας σειράς στρατηγικών ενεργειακών πόρων και τεχνολογιών που θα επιταχύνουν την ενεργειακή ασφάλεια και μετάβαση της χώρας σε ένα στιβαρό και βιώσιμο σύστημα.
Υπό την ιδιότητα αυτή, η ΕΔΕΥΕΠ δραστηριοποιείται σε τέσσερις βασικούς ενεργειακούς τομείς: (1) την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στο χερσαίο και υπεράκτιο περιβάλλον, (2) την ανάπτυξη και προώθηση του Εθνικού Προγράμματος Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων που θα αξιοποιούν το εξαιρετικό αιολικό δυναμικό των ελληνικών θαλασσών για την παραγωγή καθαρής πράσινης ενέργειας, (3) την αποθήκευση CO2 στο πλαίσιο προσπαθειών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και σταδιακής απανθρακοποίησης, και (4) την ευθύνη επίβλεψης της υπεράκτιας ασφάλειας, αναφορικά με εργασίες υδρογονανθράκων.
Με δεδομένο ότι σημαντικό μέρος των αρμοδιοτήτων της εταιρείας αφορά σε υπεράκτιες δράσεις, καθίσταται σαφές ότι η ΕΔΕΥΕΠ βρίσκεται στην αιχμή του ελληνικού υπεράκτιου οράματος.
To υπεράκτιο όραμα της χώρας
Η στροφή της χώρας μας στο εν πολλοίς αναξιοποίητο υπεράκτιο δυναμικό της είναι ταυτόχρονα επιτακτική και πολλά υποσχόμενη. Με δεδομένη την περιορισμένη, και κατά βάση ορεινή, έκταση του ελληνικού χερσαίου χώρου, καθίσταται προφανές ότι οι δυνατότητές του είναι σαφώς πεπερασμένες. Αντίθετα, συγκριτικά με την συνολική της χερσαία έκταση, η Ελλάδα διαθέτει πολύ εκτενέστερο υπεράκτιο περιβάλλον προς αξιοποίηση. Το επιτυχημένο παράδειγμα χωρών της Κεντρικής, Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης (όπως οι Σκανδιναβικές και οι Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία κ.ά.) στην αξιοποίηση του θαλάσσιου και υποθαλάσσιου δυναμικού τους, μάς δείχνουν το δρόμο. Από τη δεκαετία του ’60 και την ανακάλυψη των γιγαντιαίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στη Βόρεια Θάλασσα, έως σήμερα και τη ραγδαία ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, οι ευρωπαϊκές θάλασσες έχουν εξελιχθεί σε πολύ σημαντική πηγή ενέργειας, αλλά και πλούτου.
Αν αναλογιστούμε ότι οι υπεράκτιες δυνατότητες της Ελλάδας είναι ανάλογες, αν όχι και καλύτερες ειδικά σε ό,τι αφορά το θαλάσσιο αιολικό δυναμικό, ανοίγει μπροστά μας μία μεγάλη ευκαιρία που καλούμαστε να αξιοποιήσουμε, με την ΕΔΕΥΕΠ να διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Διότι η ανάπτυξη υδρογονανθράκων, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες υποδομές μεταφοράς που διαθέτει η χώρα μας, την εγκατάσταση υπεράκτιων αιολικών πάρκων μεγάλης κλίμακας, και τα έργα μόνιμης γεωλογικής αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα προσφέρουν πολλαπλά οικονομικά και ενεργειακά οφέλη για την Ελλάδα, αλλά και την ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης.
Τα πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων
Η προσπάθεια εξερεύνησης, εξόρυξης και παραγωγής υδρογονανθράκων αποτελεί διαχρονικό εθνικό στόχο, καθώς το δυνητικό όφελος θα έχει μετασχηματιστικό χαρακτήρα για την ελληνική οικονομία, με τις σχετικές ενέργειες να εντείνονται μετά τις γεωπολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Κι αυτό, γιατί αναδείχθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο η ανάγκη να συνδυαστούν οι προσπάθειες για πράσινη μετάβαση και απανθρακοποίηση με την εξασφάλιση επαρκούς ενεργειακού εφοδιασμού και τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους. Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι ουσιαστική και ασφαλής ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να επιτευχθεί δίχως «λύσεις-γέφυρα», όπως το φυσικό αέριο.
Ανταποκρινόμενη πλήρως στο ρόλο της να εκπροσωπεί τα εθνικά συμφέροντα και να διαχειρίζεται τα δικαιώματα του ελληνικού κράτους στον τομέα της εξερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων, η ΕΔΕΥΕΠ συνεργάζεται στενά με τις εταιρείες-επενδυτές ExxonMobil, HELLENiQ ENERGY και Energean στις οποίες έχουν παραχωρηθεί σχετικές άδειες για έρευνα σε συγκεκριμένες περιοχές – κυρίως θαλάσσιες. Και στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, έχουν πραγματοποιηθεί σε διάστημα δύο ετών συνολικά οκτώ έρευνες. Οι μισθώτριες εταιρείες εργάστηκαν με εντυπωσιακούς ρυθμούς για την υλοποίηση των σχετικών ερευνητικών προγραμμάτων, υιοθετώντας παράλληλα τα βέλτιστα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος και της θαλάσσιας ζωής. Οι επενδυτές βρίσκονται πλέον στη διαδικασία σύνθεσης και ερμηνείας όλων των διαθέσιμων στοιχείων, προκειμένου να οριστικοποιηθεί, προς τα τέλη του 2024 ή και τις αρχές της επόμενης χρονιάς, η πραγματοποίηση εξερευνητικών γεωτρήσεων· μία απόφαση-σταθμός για το ενεργειακό μέλλον της χώρας.
Το μεγάλο στοίχημα των Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων
Η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων (ΥΑΠ) στην Ελλάδα πρόκειται να συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει αναδιάρθρωση του ενεργειακού μείγματος της χώρας μέχρι το 2030, με αύξηση συμμετοχής των ΑΠΕ στο 35% της συνολικής κατανάλωσης.
Η χώρα μας διαθέτει εξαιρετικό αιολικό δυναμικό, το καλύτερο στην Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειο, χαρακτηριστικό σημαντικό και κρίσιμο για τη σταθεροποίηση του ποσοστού συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα – κατά τις επιταγές του ΕΣΕΚ. Το ανταγωνιστικό αυτό πλεονέκτημα υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα, προσδίδοντας και σημαντικά εξαγωγικά χαρακτηριστικά στο όλο εγχείρημα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΔΕΥΕΠ έχει αναπτύξει και παρουσιάσει από τα τέλη του 2023 το σχέδιο του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων και τη σχετική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Το σχέδιο περιλαμβάνει 25 δυνάμει Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης ΥΑΠ, ελάχιστης εκτιμώμενης ισχύος 12,4 GW, σε μεσοπρόθεσμο (έως το 2030-2032) και μακροπρόθεσμο (μετά το 2030-2032) χρονικό ορίζοντα. Βάσει μάλιστα σχετικής μελέτης του Ιδρύματος Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), εκτός από το σαφές ενεργειακό όφελος και την ενίσχυση της βιωσιμότητας, η εγκατάσταση υπεράκτιων αιολικών θα ωφελήσει πολλαπλά την ελληνική οικονομία και κοινωνία – προσφέροντας στο ΑΕΠ της χώρας έως 1,9 δισ. ευρώ ετησίως και δημιουργώντας έως και 44.400 θέσεις εργασίας την περίοδο 2024-2050.
Ενόσω αναμένεται η έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης για την έγκριση αφενός του Εθνικού Προγράμματος και αφετέρου της σχετικής ΣΜΠΕ, η ΕΔΕΥΕΠ προχωρά με το σχεδιασμό της στρατηγικής για την υλοποίηση των ανεμολογικών και μετεωρολογικών μελετών, τη σύσταση Εταιρείας Ειδικού Σκοπού (SPV) που θα έχει την ευθύνη συλλογής των δεδομένων πεδίου, αλλά και με όλες εκείνες τις προπαρασκευαστικές ενέργειες που θα επιτρέψουν την προσέλκυση ανταγωνιστικών επενδύσεων για υλοποίηση έργων ΥΑΠ. Παράλληλα, συνεργάζεται με τις αρμόδιες υπηρεσίες σε εγχώριο και ευρωπαϊκό επίπεδο για την ολοκλήρωση του ρυθμιστικού και κανονιστικού πλαισίου.
Χρονιά-ορόσημο το 2024
Το 2024 αποτελεί χρονιά-ορόσημο για την εξέλιξη κομβικών ενεργειακών εγχειρημάτων, με την Ελλάδα να κάνει σταθερά βήματα αξιοποίησης του υπεράκτιου δυναμικού της. Είναι θέμα χρόνου να ανακοινωθούν οι αποφάσεις των επενδυτών για τις πρώτες εξερευνητικές γεωτρήσεις υδρογονανθράκων, ενώ στο μέτωπο των υπεράκτιων αιολικών αναμένεται η έγκριση του Εθνικού Προγράμματος και η ανακοίνωση των περιοχών που θα περάσουν στο επόμενο στάδιο μελετών, με την αγορά να έχει εκφράσει υψηλές προσδοκίες και αντίστοιχο επενδυτικό ενδιαφέρον. Σε ό,τι αφορά την αποθήκευση CO2, αφενός έχει ήδη εκδοθεί η πρώτη ερευνητική άδεια για την περιοχή του Πρίνου στην Καβάλα, και αφετέρου η ΕΔΕΥΕΠ συνεχίζει τη συνεργασία με αρμόδιους φορείς σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την ολοκλήρωση του σχετικού νομικού πλαισίου.
Ο σχεδιασμός της ΕΔΕΥΕΠ ως αδειοδοτούσας και διαχειριστικής αρχής έχει στόχο να επιταχύνει την υλοποίηση αυτών των πραγματικά εθνικών έργων που θα εξασφαλίσουν τη χώρα ενεργειακά, θα την αναβαθμίσουν γεωπολιτικά, και θα την καταστήσουν παραγωγό και εξαγωγέα πράσινης ενέργειας. Ενώ ταυτόχρονα, θα προσφέρουν πολλαπλά οικονομικά οφέλη με την έλευση επενδύσεων, την ανάπτυξη σημαντικής εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας (βιομηχανία, κατασκευές, ναυτιλία, λιμάνια – μεταξύ άλλων), και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
* Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο “GREEK ENERGY 2024”, που κυκλοφορεί για 13η χρονιά το energypress.gr
