- του Δημοσθένη Δούκα
Τα ΚΟΜΜΑΤΑ είναι, σύμφωνα με την συνταγματική, την κοινωνιολογική και φιλοσοφική θεώρηση, ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΑ οργανωμένη ένωση πολιτών που πηγάζει από την ελεύθερη πρωτοβουλία των μελών της ως έκφραση της κοινωνικής αυτονομίας τους. Στην Ελλάδα όμως τα κόμματα, ενάντια σε κάθε ηθική, αξία και νομιμότητα, μεταμορφώθηκαν σε σκληροπυρηνικές δομές αναπαραγωγής αποκρουστικών, αντιδημοκρατικών, πελατειακών, ρουσφετολογικών και διεφθαρμένων πρακτικών. Το νόημα και η αποστολή των κομμάτων διαστρεβλώθηκαν σε μηχανισμούς εξυπηρέτησης κομματικών γραφειοκρατιών, προνομιούχων νομενκλατούρων, αντι-πολιτικών συστημάτων. Κορύφωση αυτών των στρεβλώσεων είναι η νομοθέτηση των ΚΡΑΤΙΚΩΝ επιχορηγήσεων στα κόμματα ενάντια σε κάθε λογική και ηθική. Μια πρακτική που δημιουργεί ανήκεστο βλάβη στο δημοκρατικό σύστημα.
Η κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης στα πολιτικά κόμματα για το έτος 2026 δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Σύμφωνα με την απόφαση του υπουργείου Εσωτερικών το συνολικό ποσό που θα διατεθεί ανέρχεται στα 40.161.600,00 ευρώ. Και από το ποσό αυτό, τα 33.468.000 ευρώ αφορούν την τακτική ετήσια χρηματοδότηση, ενώ τα 6.693.600 ευρώ προορίζονται «αποκλειστικά για ερευνητικούς και επιμορφωτικούς σκοπούς».
Η μερίδα του λέοντος κατευθύνεται -προφανώς- στη ΝΔ, η οποία λαμβάνει συνολικά 14.800.294,72 ευρώ, με την τακτική χρηματοδότηση στα 12.333.578,93 και την επιμορφωτική στα 2.466.715,79 ευρώ. Ακολουθεί ο ΣΥΡΙΖΑ (βάσει του εκλογικού αποτελέσματος του 2023) με συνολικά 7.025.636,38 ευρώ και το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής με 4.974.785,78 ευρώ. Το ΚΚΕ λαμβάνει 3.556.615,10 ευρώ, η Ελληνική Λύση 2.443.246,16 ευρώ, η Νίκη 2.191.576,63 ευρώ και η Πλεύση Ελευθερίας 2.010.526,99 ευρώ. Μικρότερα ποσά (άνω των 200.000 ευρώ) λαμβάνουν επίσης η Φωνή Λογικής, το ΜέΡΑ25 και η Νέα Αριστερά. Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, ως συνασπισμός κομμάτων, λαμβάνει ποσά που υπολογίζονται ανά σχηματισμό που μετέχει. Αυτό που βλέπετε παραπάνω, δηλαδή, είναι το σύνολο. Το Κίνημα Αλλαγής λαμβάνει συνολικά 3.731.089,33, ενώ το ΠΑΣΟΚ λαμβάνει 1.243.696,45.
Αυτήν την χυδαία και αντιδημοκρατική πρακτική, ο βουλευτής Έβρου ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΔΗΜΟΣΧΑΚΗΣ, σύμφωνα με δημοσίευμα του «Βήματος», προτείνει στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης να σταματήσει κατά τα πρότυπα της Μεγάλης Βρετανίας και των ΗΠΑ. Συγχρόνως εισηγείται να υιοθετηθεί η εκσυγχρονιστική άποψη της αύξησης του πλαφόν εισόδου ενός κόμματος στη Βουλή από το 3% που είναι σήμερα στο 6%.
Πρόκειται για δύο -ειδικά η πρώτη- προτάσεις, οι οποίες αν υιοθετηθούν από το Μαξίμου και στη συνέχεια από το Κοινοβούλιο, θα ανανεώσουν το παρηκμασμένο και αντιδημοκρατικό κομματικό κατεστημένο.
Συμπληρωματικά με τα παραπάνω άποψη μου είναι να εξετασθεί και η κρατική χρηματοδότηση των «Ινστιτούτων» και «Ιδρύματα» των πρώην πρωθυπουργών για τα οποία είχε ανασταλεί η κρατική χρηματοδότηση στα χρόνια της κρίσης, και πλέον μπορούν -από πέρσι- να χρηματοδοτούνται ξανά από τον κρατικό προϋπολογισμό. Τα ιδρύματα αυτά σήμερα λειτουργούν είτε ως μηχανισμοί πολιτικών οικογενειών για τη διατήρηση πολιτικής ισχύος και επιρροής, είτε ως μέσα πολιτικής παρέμβασης στις πολιτικές εξελίξεις, με μοναδική εξαίρεση ίσως το ίδρυμα Σημίτη.
Στη χώρα μας έχουμε πέντε ιδρύματα πρώην πρωθυπουργών και ένα ινστιτούτο, του Αλέξη Τσίπρα, που σχεδιάζει όμως να γίνει σύντομα ίδρυμα και αυτό. Το ίδρυμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που συστάθηκε το 1983, είναι το πιο παλιό και το πιο κραταιό από όλα, με ιδιόκτητα πολυτελή γραφεία στη Φιλοθέη. Τα υπόλοιπα ιδρύματα πρώην πρωθυπουργών είναι του Ανδρέα Παπανδρέου (1996) που βρίσκεται στον Κεραμεικό, του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (1998) που βρίσκεται κι αυτό στον Κεραμεικό, του Κώστα Σημίτη (2007) στην οδό Βαλαωρίτου, στο Κολωνάκι, του Αντώνη Σαμαρά (2022) στην Πλάκα και το ινστιτούτο του Αλέξη Τσίπρα (2024) που βρίσκεται στη λεωφόρο Αμαλίας.
Τυπικά, όλα αυτά τα ιδρύματα έχουν συσταθεί για να διαφυλάξουν και να αξιοποιήσουν τα πολιτικά αρχεία των πρώην πρωθυπουργών και να αναδείξουν το όποιο έργο τους, προβάλλοντας -επιλεκτικά κάποιες φορές- όσα κρίνουν πως δικαιώνουν την πολιτική διαδρομή τους. Τα ιδρύματα αυτά, ωστόσο, λειτουργούν και ως think tank και πολιτικά εργαλεία.
