- του Δημοσθένη Δούκα
Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοίνωσε στις 18 Ιουνίου τα προσωρινά στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν την μηνιαία εξέλιξη των γεννήσεων για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2025.
Σύμφωνα με αυτά σε κατάσταση διαρκούς συναγερμού παραμένει η χώρα εξαιτίας της επιδεινούμενης δημογραφικής κρίσης, καθώς τα πλέον πρόσφατα στοιχεία αποτυπώνουν μια νέα, ξεκάθαρη υποχώρηση των δεικτών γονιμότητας. Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα που δημοσιοποίησε η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), κατά το περασμένο έτος κατεγράφη μείωση των γεννήσεων κατά 4,2%, γεγονός που μεταφράζεται σε 2.873 λιγότερα παιδιά σε σχέση με το 2024. Συνολικά, οι γεννήσεις ζώντων ανήλθαν σε 65.594, εκ των οποίων τα 33.620 αφορούσαν αγόρια και τα 31.974 κορίτσια, όταν την αμέσως προηγούμενη χρονιά ο αντίστοιχος αριθμός είχε φτάσει τις 68.467 (35.216 αγόρια και 33.251 κορίτσια).
Στον αντίποδα, πτωτική πορεία ακολούθησαν και οι θνησιγενείς γεννήσεις (γεννήσεις νεκρών), οι οποίες διαμορφώθηκαν σε 420 περιπτώσεις, σημειώνοντας κάμψη 7,5% συγκριτικά με το 2024, οπότε είχαν ανέλθει σε 454.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης ακολουθεί και επίσημα για ακόμη μία χρονιά την τάση πληθυσμιακής υποχώρησης που χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος της υπόλοιπης χώρας, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ)
Οι γεννήσεις κατά τη χρονιά 2025 ανήλθαν στις 3.376, σε αντίθεση με τις 3.569 που καταγράφηκαν το 2024. Η ποσοστιαία μεταβολή στην ΑΜΘ αντιστοιχεί σε -5,4% του γενικού πληθυσμού. Συγκεκριμένα, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά το 2025 καταγράφηκαν 193 λιγότερες γεννήσεις σε σχέση με τη χρονιά 2024. Αναφορικά με την έμφυλη κατανομή των νεογνών στην περιοχή, παρατηρείται σημαντική μείωση στην περίπτωση των αγοριών, αριθμώντας 1.726 γεννήσεις το 2025 έναντι 1.836 το 2024, και ποσοστιαία πτώση -6,0%. Η περίπτωση των κοριτσιών μοιάζει πιο ελπιδοφόρα με την ποσοστιαία μείωση να ανέρχεται στο – 4,8%, μετρώντας 1.650 γεννήσεις το 2025 έναντι των 1.733 το 2024.
Επιπλέον, η Περιφέρεια της ΑΜΘ ανήκει στις 12 από τις 13 Περιφέρειες της Ελλάδας, όπου παρατηρήθηκε μείωση, με μοναδική εξαίρεση την Κρήτη, όπου εν αντιθέσει παρατηρήθηκε αύξηση, σημειώνοντας 5303 για το 2025, έναντι των 5174 γεννήσεων του 2024.
Σε πανελλαδική κλίμακα, οι γεννήσεις το 2025 άγγιξαν τις 65.594, έναντι των 68.467 του περασμένου έτους, σημειώνοντας ποσοστιαία μείωση κατά 4,2%.
Να υπενθυμίσουμε ότι σε ομιλία του στο συνέδριο Δημογραφικό 2026 ο Πρωθυπουργός αποδέχθηκε την αποτυχία του προγράμματος μετεγκατάστασης στον Έβρο, αφού από τις 600 αιτήσεις για ένταξη στο πρόγραμμα, μόλις δύο (!) έχουν εγκριθεί και έχουν λάβει την πρώτη δόση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία από την αντίστοιχη πλατφόρμα από τον συνολικό αριθμό των ατόμων που εισήλθαν στο σύστημα, δημιουργώντας αίτηση, οι 153 τελικά υπεβλήθησαν, ενώ εκτός από τις δύο αιτήσεις που πήραν το πράσινο φως, ακόμη μία βρίσκεται στο στάδιο της προέγκρισης. Ωστόσο, σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ένα μεγάλο ποσοστό, κατά τουλάχιστον 90%, των υπόλοιπων αιτήσεων αναμένεται να απορριφθεί.
Ποιοι είναι, όμως, οι βασικοί λόγοι απόρριψης της πλειονότητας των αιτούντων; Όπως εξηγούν στα «ΝΕΑ» στελέχη του υπουργείου, δεν επιβεβαιώνεται η μεταφορά της κύριας κατοικίας του νοικοκυριού στις περιοχές του Έβρου. «Πιστεύουν, δηλαδή, ότι πρώτα εισπράττεις τα χρήματα και μετά μετακομίζεις. Αγνοούν ότι τα χρήματα δεν προκαταβάλλονται». Παράλληλα, κάποιοι, που υπέβαλαν αίτηση είχαν ήδη εγκατασταθεί σε περιοχές του Έβρου ή είχαν ήδη προβεί σε έναρξη επιτηδεύματος/επιχειρηματικής δραστηριότητας πριν από την ημερομηνία που ορίζει η ΚΥΑ, δηλαδή πριν από την 1η/1/2025.
Από τον Ιούνιο του 2024 είχε ανακοινωθεί ότι θα δημιουργηθεί Δημογραφικό Παρατηρητήριο της ΠΑΜΘ, αντικείμενο του οποίου, μεταξύ άλλων, θα αποτελεί η καταγραφή και ο έλεγχος του πληθυσμού της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, σε αστικές και αγροτικές περιοχές. Παράλληλα, θα προτείνει πολιτικές για την αντιμετώπιση της συρρίκνωσης του πληθυσμού και την ενίσχυση προσπαθειών που θα βάλουν φρένο στην ερήμωση της περιφέρειας.
Το Δημογραφικό Παρατηρητήριο της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΑΜΘ) βρίσκεται σε φάση συγκρότησης και λειτουργίας σε συνεργασία με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ) και τον ΟΟΣΑ, με στόχο την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου Περιφερειακού Σχεδίου Δράσης για την αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος.
Γι’ αυτό στις αρχές Ιουνίου του 2026, κλιμάκιο εμπειρογνωμόνων του ΟΟΣΑ επισκέφθηκε την ΑΜΘ (με έμφαση σε περιοχές όπως η Αλεξανδρούπολη και το Διδυμότειχο) για την διαμόρφωση συγκεκριμένων πολιτικών
Οι διακυμάνσεις του έτους και η ακτινογραφία των ηλικιών
Η στατιστική ανάλυση σε μηνιαία βάση αναδεικνύει ότι η πτώση δεν ήταν ομοιόμορφη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Οι πιο έντονες αρνητικές μεταβολές εντοπίστηκαν τον Νοέμβριο και τον Ιανουάριο, με τις γεννήσεις να υποχωρούν κατά 10,4% και 10% αντίστοιχα. Αντιθέτως, μικρές ανάσες καταγράφηκαν τον Σεπτέμβριο (+3%) και τον Μάιο (+2,9%), μήνες κατά τους οποίους σημειώθηκε θετικό πρόσημο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαχρονική μετατόπιση της ηλικίας των γυναικών που γίνονται μητέρες, αποκαλύπτοντας ότι οι Ελληνίδες αποκτούν παιδιά σε ολοένα και μεγαλύτερη ηλικία:
- Σε σύγκριση με το 2015: Οι μεγαλύτερες απώλειες σε απόλυτους αριθμούς εντοπίζονται στις πιο παραγωγικές αναπαραγωγικά ηλικίες. Οι γεννήσεις από μητέρες 30 έως 34 ετών μειώθηκαν κατά 12.356, στην ομάδα 25 έως 29 ετών κατά 7.922, ενώ στις ηλικίες 35 έως 39 ετών η μείωση άγγιξε τις 4.597. Στον αντίποδα, αυξητική τάση εμφάνισαν οι γεννήσεις από γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, με τις ομάδες 40-44 ετών και 45-49 ετών να ενισχύονται κατά 1.031 και 445 γεννήσεις αντίστοιχα.
- Σε σύγκριση με το 2005: Η σύγκριση με βάθος εικοσαετίας αναδεικνύει ακόμα πιο ανάγλυφα το πρόβλημα. Η ηλικιακή ομάδα 25-29 ετών παρουσιάζει τη μεγαλύτερη κατάρρευση με 20.775 λιγότερες γεννήσεις, ακολουθούμενη από τις ομάδες 30-34 ετών (-13.983) και 20-24 ετών (-10.177). Παράλληλα, οι γεννήσεις από μητέρες 40-44 ετών αυξήθηκαν κατά 2.955 και από μητέρες 45-49 ετών κατά 852.
Η ανατροπή στις ιθαγένειες
Μια αξιοσημείωτη ποιοτική μεταβολή που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ αφορά την ιθαγένεια των μητέρων. Η αναλογία των γεννήσεων από γυναίκες με ελληνική υπηκοότητα σε σχέση με εκείνες από αλλοδαπές διαμορφώθηκε πλέον στο 8,9 προς 1. Η συγκεκριμένη αναλογία παρουσιάζει συνεχή άνοδο τα τελευταία χρόνια, καθώς το 2015 βρισκόταν στο 6,7 προς 1 και το 2005 στο 5,1 προς 1, αποτυπώνοντας τις ευρύτερες αλλαγές στα μεταναστευτικά και κοινωνικά δεδομένα της χώρας.
Η δημογραφική αποδυνάμωση δεν αποτελεί φαινόμενο των μεγάλων αστικών κέντρων, αλλά επηρεάζει σχεδόν το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις.
Η γεωγραφική κατανομή των στοιχείων δείχνει ότι οι γεννήσεις μειώθηκαν στις 12 από τις 13 περιφέρειες της Ελλάδας. Τη μεγαλύτερη πίεση, σε απόλυτα μεγέθη, δέχθηκαν οι πολυπληθέστερες περιοχές. Πρωταγωνιστικό ρόλο στην πτώση είχε η Περιφέρεια Αττικής με 1.007 λιγότερες γεννήσεις, ενώ ακολούθησαν η Κεντρική Μακεδονία με μείωση 656 και η Περιφέρεια Πελοποννήσου, η οποία κατέγραψε 273 λιγότερες γεννήσεις.
Σε αυτό το αποθαρρυντικό σκηνικό, η Περιφέρεια Κρήτης αποτέλεσε τη μοναδική εξαίρεση σε όλη τη χώρα, καταφέρνοντας να διαφοροποιηθεί και να σημειώσει αύξηση των γεννήσεων κατά 129 μέσα σε ένα έτος.
Οι καταγεγραμμένες γεννήσεις από το 2012 έως το 2025:
- 2012 – 100.371
- 2013 – 94.134
- 2014 – 92.149
- 2015 – 91.847
- 2016 – 92.898
- 2017 – 88.553
- 2018 – 86.440
- 2019 – 83.756
- 2020 – 84.764
- 2021 – 85.346
- 2022 – 76.095
- 2023 – 71.455
- 2024 – 68.467
- 2025 – 65.594
Οι θάνατοι παραμένουν πολύ περισσότεροι από τις γεννήσεις
Την ίδια στιγμή, οι θάνατοι εξακολουθούν να κινούνται σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τις γεννήσεις.
Το 2025 καταγράφηκαν 121.566 θάνατοι έναντι 65.594 γεννήσεων, γεγονός που μεταφράζεται σε αρνητικό φυσικό ισοζύγιο 55.972 ατόμων μέσα σε έναν μόνο χρόνο.
Με άλλα λόγια, για κάθε 100 ανθρώπους που πέθαναν στη χώρα αντιστοιχούσαν 54 γεννήσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των θανάτων μετά την πανδημία, τα επίπεδα παραμένουν κοντά σε εκείνα της προ πανδημίας περιόδου. Αυτό δείχνει ότι η διεύρυνση του δημογραφικού ελλείμματος δεν οφείλεται πλέον τόσο στην αύξηση των θανάτων, όσο στη συνεχή μείωση των γεννήσεων.
Οι καταγεγραμμένοι θάνατοι από το 2012 έως το 2015:
- 2012 – 116.668
- 2013 – 111.794
- 2014 – 113.740
- 2015 – 121.183
- 2016 – 118.788
- 2017 – 124.495
- 2018 – 120.291
- 2019 – 124.954
- 2020 – 131.025
- 2021 – 143.904
- 2022 – 140.792
- 2023 – 128.097
- 2024 – 126.916
- 2025 – 121.566
Πάνω από μισό εκατομμύριο η φυσική μείωση του πληθυσμού
Εάν αθροιστούν τα ετήσια ισοζύγια γεννήσεων και θανάτων από το 2012 έως και το 2025, προκύπτει ότι οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 562.344 άτομα. Πρόκειται για αριθμό μεγαλύτερο από τον συνολικό πληθυσμό της Πάτρας, του Ηρακλείου και της Λάρισας μαζί.
Το δημογραφικό έλλειμμα ήταν ήδη αρνητικό το 2012, όταν οι θάνατοι υπερέβαιναν τις γεννήσεις κατά 16.297 άτομα. Έκτοτε όχι μόνο δεν περιορίστηκε, αλλά διευρύνθηκε σημαντικά, φτάνοντας το 2025 στα 55.972 άτομα, δηλαδή σε επίπεδο υπερτριπλάσιο σε σχέση με πριν από δεκατρία χρόνια.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι το δημογραφικό δεν αποτελεί μια μελλοντική πρόκληση, αλλά μια κρίση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, επηρεάζοντας το μέγεθος, τη σύνθεση και τις αναπτυξιακές προοπτικές του πληθυσμού της χώρας.
Δημοσθένης Δούκας
