Ζητούμενο η ενεργειακή ασφάλεια – Η συζήτηση για μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, με πιθανές προοπτικές ακόμη και για την Θράκη – Η Ε.Ε. θα δώσει 200 εκατ. ευρώ για επενδύσεις σε αυτούς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε «στρατηγικό σφάλμα» απομακρυνόμενη από την πυρηνική ενέργεια, δήλωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναφερόμενη εμμέσως στη Γερμανία και την απόφασή της να κλείσει τους πυρηνικούς σταθμούς της.

«Το 1990, το ένα τρίτο της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη προερχόταν από πυρηνική ενέργεια, ενώ σήμερα φτάνει περίπου το 15%», είπε η Φον ντερ Λάιεν στο Nuclear Energy Summit στο Παρίσι, την προηγούμενη Τρίτη (03-03). 

Οι δηλώσεις της υπογραμμίζουν την ανησυχία πολλών στην Ε.Ε. σχετικά με την απόφαση ορισμένων χωρών, κυρίως της Γερμανίας, να εγκαταλείψουν την πυρηνική ενέργεια, την ώρα που η Ευρώπη προσπαθεί να επιτύχει ουδέτερο ισοζύγιο εκπομπών και να μειώσει την εξάρτησή της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. 

Ο τρέχων πόλεμος στο Ιράν θυμίζει επίσης πόσο εκτεθειμένη παραμένει η ευρωπαϊκή οικονομία στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

• Μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες: Πως μπορούν να αλλάξουν το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει τον σχεδιασμό για την ανάπτυξη μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (Small Modular Reactors – SMRs), τους οποίους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί σημαντικό εργαλείο για την ενεργειακή ασφάλεια και τη συμπλήρωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η στρατηγική της Επιτροπής προβλέπει ότι οι πρώτοι τέτοιοι αντιδραστήρες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν στην Ευρώπη στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Νωρίτερα, παρουσιάζοντας στο Παρίσι τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τον πυρηνικό τομέα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να στηριχθεί σε έναν συνδυασμό πυρηνικής ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών για να μειώσει το ενεργειακό κόστος και να ενισχύσει την ενεργειακή της ανεξαρτησία.

«Είμαστε μάρτυρες μίας παγκόσμιας επιστροφής στην πυρηνική ενέργεια. Και η Ευρώπη θέλει να συμμετάσχει σε αυτό», πρόσθεσε η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοινώνοντας την διάθεση από την ΕΕ του ποσού των 200 εκατομμυρίων ευρώ για την προώθηση επενδύσεων στην ανάπτυξη των μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων(Small Modular Reactors – SMR).

Το ποσόν θα προέλθει από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στην ίδια σύνοδο κορυφής, o Πρωθυπουργός της χώρας, Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Ελλάδα θα πρέπει να εξετάσει τον πιθανό ρόλο των νέων πυρηνικών τεχνολογιών.

• Τι είναι οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες

Οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες (SMRs) είναι πυρηνικοί αντιδραστήρες μικρότερης ισχύος από τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς. Η ισχύς τους κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 20 και 300 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας (MWe) και μπορούν να παράγουν έως περίπου 7,2 εκατομμύρια κιλοβατώρες ημερησίως.

Για σύγκριση, οι μεγάλοι πυρηνικοί σταθμοί έχουν ισχύ που συχνά ξεπερνά τα 1.000 MWe και μπορούν να παράγουν πάνω από 24 εκατομμύρια κιλοβατώρες την ημέρα.

Οι αντιδραστήρες αυτοί λειτουργούν με την ίδια βασική αρχή με τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς την πυρηνική σχάση, η οποία παράγει θερμότητα που μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρική ενέργεια ή να χρησιμοποιηθεί για βιομηχανικές εφαρμογές.

Το βασικό χαρακτηριστικό τους είναι ο αρθρωτός σχεδιασμός. Οι μονάδες μπορούν να κατασκευάζονται σε εργοστάσια και να μεταφέρονται στον τόπο εγκατάστασης ή να συναρμολογούνται επί τόπου από προκατασκευασμένα τμήματα, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο κατασκευής.

Ανάλογα με την τεχνολογία, μπορούν να χρησιμοποιούν διαφορετικά ψυκτικά μέσα, όπως ελαφρύ νερό, υγρό μέταλλο ή λιωμένα άλατα. Οι αντιδραστήρες που χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες πέρα από το ελαφρύ νερό αποκαλούνται συχνά προηγμένοι αρθρωτοί αντιδραστήρες (Advanced Modular Reactors – AMRs).

• Ο ρόλος τους στην ενεργειακή μετάβαση

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για τα κράτη-μέλη που επιλέγουν να εντάξουν την πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό τους μείγμα, οι SMRs μπορούν να αποτελέσουν βασικό συμπλήρωμα των μεγάλων πυρηνικών σταθμών και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Οι αντιδραστήρες αυτοί μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και ασφαλούς ενεργειακού συστήματος, παρέχοντας σταθερή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλών εκπομπών και διευκολύνοντας την ενσωμάτωση μεγαλύτερου ποσοστού ανανεώσιμων πηγών στο ηλεκτρικό δίκτυο.

Παράλληλα, μπορούν να αποτελέσουν αξιόπιστη πηγή όχι μόνο καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και θερμότητας χωρίς άνθρακα για αστικές περιοχές και βιομηχανίες με υψηλές ενεργειακές ανάγκες, όπως η χημική βιομηχανία, η παραγωγή χάλυβα και τα διυλιστήρια.

• Ενεργειακή ασφάλεια και καύσιμα

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι SMRs που σχεδιάζεται να αναπτυχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζονται σε δυτικές τεχνολογίες και αναμένεται να χρησιμοποιούν καύσιμα που θα παράγονται είτε στην Ε.Ε., είτε σε χώρες-εταίρους.

Πέραν τούτων, στην Ευρώπη αναπτύσσονται σχέδια προηγμένων αντιδραστήρων τέταρτης γενιάς που βασίζονται στην έννοια του κλειστού κύκλου καυσίμου, επιτρέποντας την ανακύκλωση πυρηνικών υλικών και τη σημαντική μείωση των ραδιενεργών αποβλήτων υψηλού επιπέδου.

• Το μικρό πυρηνικό εργοστάσιο που είχε προτείνει ο Κασσελάκης για την Θράκη

Στις 21 Νοεμβρίου του 2025 και στην εκπομπή «Επισημάνσεις» του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ, είχε φιλοξενήθει ο Πρόεδρος του «Κινήματος Δημοκρατίας», Στέφανος Κασσελάκης. Μιλώντας στην Μαρίνα Κονδύλη και τον Δημοσθένη Δούκα, ο κ. Κασσελάκης είχε προτείνει την δημιουργία ενός πυρηνικού εργοστασίου στη Θράκη.

Συγκεκριμένα, ο κ. Κασσελάκης είχε αναφέρει: «Καταρχάς να μη σκεφτόμαστε ένα τεράστιο πυρηνικό εργοστάσιο, όπως τα πρότυπα της Γαλλίας από τις προηγούμενες δεκαετίες.

Η τεχνολογία για τα μικρά πυρηνικά εργοστάσια μέχρι 300 MW έχει αναπτυχθεί πολύ. Είναι μικρής διάστασηςκαι μπορούνε να δώσουνε μία σταθερότητα στο σύστημα και στην παροχή ηλεκτρικού, καθώς και μεγάλη οικονομική δραστηριότητα και έτσι να γίνει η απεξάρτηση από το φυσικό αέριο. Μιλάμε για δισεκατομμύρια κέρδους ετησίως. Το οποίο κέρδος μπορεί να διοχετευτεί στην σε μία από τις φτωχότερες περιφέρειες της χώρας (σ.σ. την ΑΜ-Θ). Μιλάμε για μικρά πυρηνικά, τα οποία μπορεί να είναι και στο μέγεθος ενός γηπέδου ποδοσφαίρου. Να σας εξηγήσω ότι είναι πολύ πιο αποδοτικά από το να βάζουμε ανεμογεννήτριες».

Εν κατακλείδι, ένας μικρός πυρηνικός αντιδραστήρας στην Θράκη θα έχει πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις και θετικές διαχύσεις σε όλα τα επίπεδα, αφού θα υπάρξει και brain gain, αλλά ταυτόχρονα θα σημειωθεί οικονομική ανάπτυξη και ενεργειακή ασφάλεια σε μια εποχή με πολλές αναταράξεις των τιμών λόγω των πολέμων. 

Οι κατευθύνσεις της Ευρώπης δείχνουν ξεκάθαρα τη στρατηγική της για επενδύσεις στον τομέα της καθαρής ενέργειας, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη πυρηνικών αντιδραστήρων. Πρόκειται για μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και από την Θράκη, αλλά και συνολικά από την Περιφέρεια ΑΜ-Θ, ως μια ακόμη ενεργειακή δραστηριότητα που θα ενισχύσει τον ήδη σημαντικό ενεργειακό ρόλο που διαδραματίζει η περιοχή.

Αλέξανδρος Κεσανλής