Μητροπολίτης Άνθιμος: «Η Εκκλησία της Ιστορίας και η Εκκλησία του αύριο»

Ερωτήματα και προβληματισμοί – Συνέντευξη στην εκπομπή «Καθ’ oδόν» στο ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ και τον δημοσιογράφο Δημοσθένη Δούκα 

Μέρος Β’

Δημοσιογράφος: Και μία δεύτερη ερώτηση, λίγο αιρετική: Οι χριστιανοί στην Αφρική θα μπορούσανε –και δεν το γνωρίζω, και αν ισχύει– να έχουνε γεωγραφία, Χριστό μαύρο; Και το επιτρέπει η Ορθόδοξη Εκκλησία; Πέστε μου λίγο, με ενδιαφέρει πάρα πολύ.

Μητροπολίτης Άνθιμος: Τον έχουν ήδη! Τον έχουν! Είναι γνωστά τα άρθρα που έχουν γραφτεί για τη Μαύρη Παναγία. Μια Παναγία Αφρικανή γυναίκα να κρατάει στην αγκαλιά της ένα Αφρικανόπουλο. Γιατί μήπως η Παναγία και ο Χριστός ήταν ξανθός και γαλανομάτης που τον έφτιαξαν οι βόρειες χώρες, οι χριστιανικές ευρωπαϊκές χώρες, η Αναγέννηση; Κάτι ενδιάμεσο ήταν. Ναι, λοιπόν, αλλά την Εκκλησία, βλέπετε, δεν την ενδιαφέρει η απεικόνιση. Έχουμε κάποιες απεικονίσεις περίπου από τον Ευαγγελιστή Λουκά, έχουμε κάποιες απεικονίσεις του Χριστού, αλλά όμως δεν μας ενδιαφέρει η ακριβής απεικόνιση, δεν κάνουμε ειδωλολατρία. Μας ενδιαφέρει ο λόγος του. Και ο λόγος του απευθύνεται και στους μαύρους, και στους άσπρους, και στους αμαρτωλούς, τους δικαίους, τους αγίους, τους κίτρινους, σε όλους! Άρα, λοιπόν, ναι, ναι, υπάρχουν. Είναι καταπληκτικό να το δείτε.

- Advertisement -

Δημοσιογράφος: Βέβαια, ευρωπαΐζω την ιδέα εγώ, αλλά φοβήθηκα να σας το πω, λέω μήπως… Οι Προτεστάντες, οι Καλβινιστές είναι δογματικοί, δεν έχουν την ορθόδοξη ματιά, την ουμανιστική ορθόδοξη ματιά.

Μητροπολίτης Άνθιμος: Όχι, όχι. Ένας Ευρωπαίος αν το δει –αν βάλετε «Μαύρη Παναγία» ή «Μαύρος Χριστός» θα σας το δείξει– αν το δει λίγο ο Ευρωπαίος σκανδαλίζεται, λέει «Αυτός δεν είναι ο Χριστός, ο Χριστός που έχω συνηθίσει εγώ». Αλλά για τον Αφρικανό, αυτός είναι ο Χριστός που μιλάει τη γλώσσα του, με τον τρόπο του και με τη μορφή του.

Δημοσιογράφος: Ναι, έχετε δίκιο σε αυτό.

Μητροπολίτης Άνθιμος: Δεν ξέρω αν έχω δίκιο, αλλά εγώ έτσι τα βλέπω. Οπότε η ακρίβεια είναι στο λόγο και στο μήνυμα που φέρνει ο Χριστός, όχι στην απεικόνισή του. Όπως θα δείτε και σταυρωμένο στην Κίνα, στην Άπω Ανατολή γενικά, ο οποίος είναι Κινέζος, κάπως έτσι, όπως είναι σχιστά τα μάτια κ.λπ., γιατί αυτό έχουν. Αυτός είναι ο Χριστός για μας πλέον και εμείς το σεβόμαστε. Και ξέρετε, αυτό είναι το θαύμα της πίστεως. Δεν έχω καμιά δυσκολία να δω ένα Χριστό έτσι, να κάνω το σταυρό μου, να κάνω μια μετάνοια και να πάω να τον προσκυνήσω. Δεν μου είναι ξένος, ας είναι διαφορετικός στην κατατομή του προσώπου και του σώματος. Αυτός είναι! Μα για να δημιουργήσει ο Θεός όλη αυτή την πολυφυλετική κοινωνία και ανθρωπότητα, σημαίνει ότι όλοι είμαστε τέκνα του Θεού. Δεν μπορούμε να αποκλείουμε λόγω χρώματος τους άλλους.

Αλλά αυτό που λέτε, θα δείτε όμως τις δυσκολίες που έχει. Έρχεται η Εκκλησία να διακονήσει αυτούς τους λαούς και πρέπει να τους μιλήσει στη γλώσσα τους. Τι θα πεις στην Άπω Ανατολή «τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον» που οι άνθρωποι δεν έχουν σιτάρι; Θα πει «το ρύζι το επιούσιο», κάπως έτσι θα το πει! Πώς θα ευλογήσει το ψωμί, το κρασί και το λάδι όταν αυτά ήταν τα πιο συνηθισμένα πράγματα στη Μεσόγειο, αυτά μεταχειρίστηκε ο Χριστός. Ε, στη Λαπωνία, ας πούμε, κάνουν αρτοκλασία με ένα πανέρι ψάρια! Αυτά έχουν και αυτά ζητούν από την Εκκλησία να ευλογήσει, για να έχουν πάντοτε οι άνθρωποι τροφή για εκείνους και τις οικογένειές τους. Δηλαδή, βλέπετε ότι η Εκκλησία αρχίζει πλέον να τροποποιεί αυτό που θεωρούσαμε παράδοση –και για μας είναι παράδοση– αλλά να το τροποποιεί για τους λαούς αυτούς. Σεβασμός στην παράδοση, πρέπει να είναι όμως λειτουργική, πρέπει να νοηματοδοτεί το παρόν και το μέλλον.

Δημοσιογράφος: «Η ζώσα», που είπατε.

Μητροπολίτης Άνθιμος: Ναι. Αλλιώς, τι θα πει για τον Αφρικανό επίσκοπο η αμφίεση του κλήρου; Η μήτρα, η πατερίτσα, τα εγκόλπια, τα ωμοφόρια, ο αρχιερατικός σάκος; Τίποτα δεν θα πει! Και σιγά-σιγά θα προχωρήσουμε σε μια μετατροπή όλων αυτών που για μας υποτίθεται ότι κάτι συμβολίζουν και υποτίθεται ότι οι χριστιανοί μας το ξέρουν. Θα προχωρήσουμε σε κάτι διαφορετικό. Δηλαδή θα έχει μια ποικιλομορφία η Εκκλησία. Η ουσία της πίστεως και του δόγματος θα είναι ίδια, αλλά όμως το περιτύλιγμα θα είναι οικείο σε όλους τους λαούς στους οποίους φτάνει. Ο πυρήνας, η ουσία θα είναι ενιαία, αλλά το περιτύλιγμα θα είναι προσαρμοσμένο

Είχα ρωτήσει, κύριε Δούκα, κάποια στιγμή τον Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας, τον Αναστάσιο –είχε έρθει εδώ στην Αλεξανδρούπολη, τον πήγα στη Σαμοθράκη να ξεκουραστεί λίγες μέρες– και τον ρώτησα… του είπα: «Μακαριώτατε, όταν ήσασταν στην Αφρική, γιατί βάλατε τους Αφρικανούς να χορεύουν μέσα στην Εκκλησία;». Και μου είπε: «Μην ξαφνιάζεσαι. Όταν πήγα στην Αφρική κατάλαβα ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν μέσα στην ψυχή τους, μες στο αίμα τους, έχουν το ρυθμό, το μουσικό ρυθμό. Οπότε είπα: Χορέψτε έξω, χορέψτε και μες στην Εκκλησία». Αυτή είναι η χριστιανική ορθόδοξη αντίληψη. Τον ξαναρωτώ λοιπόν: «Γιατί δεν τους αλλάξατε τότε και τα άμφια;» και μου είπε: «Εδώ έχεις δίκιο. Δεν το τόλμησα, γιατί αν ερχόντουσαν στην Ελλάδα να συλλειτουργήσουμε –εμείς που δυστυχώς βλέπουμε την Ορθοδοξία στα ρούχα και στα εξωτερικά– θα λέγαμε: “Αυτός μπορεί να μην είναι ορθόδοξος”, επειδή μπορεί να φορούσε ένα λευκό τουρμπάνι, ας πούμε, στο κεφάλι ή ένα λευκό χιτώνα. Δεν θα τον θεωρούσαμε ορθόδοξο, γιατί μάθαμε δυστυχώς να κρίνουμε από το εξωτερικό περίβλημα και όχι την ουσία».

Καταλαβαίνετε όμως ότι είμαστε σε μία διαδικασία προσαρμογής στις τοπικές κοινωνίες, στις τοπικές μικρές κοινότητες, οι οποίες μεγαλώνουν, προκειμένου να τους παραδώσουμε αλώβητη και ανόθευτη την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, την οποίαν όμως δικαιούνται να την ντύσουν με τα προσωπικά τους, με τα εθνικά τους, με τα κοινωνικά τους στοιχεία, την ταυτότητά τους, όπως το μήνυμα του Ευαγγελίου. Να πω καλύτερα, ήταν εβραϊκής προελεύσεως και οι Έλληνες τον ντύσαμε με ό,τι ελληνικότερο είχαμε. Η Θεία Λειτουργία τι είναι; Είναι ό,τι πιο ελληνικό δημιούργησε ο Μέγας Βασίλειος πρώτα και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, επηρεασμένοι από τις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες, και έκαναν αυτή τη θαυμάσια Θεία Λειτουργία που είναι ένας διάλογος, όπως ήταν οι διαλογικές συζητήσεις της αρχαίας τραγωδίας! Ενώ οι λειτουργίες πριν το Χρυσόστομο και το Βασίλειο ήταν τελείως διαφορετικές.

Δημοσιογράφος: Ναι. Θεωρητικά ξεκινήσαμε με τον ανάτυπό σας, αλλά αυτά που είπαμε… ο κλήρος λοιπόν, ιερείς που λέτε, να μην είναι ένα σπήλαιο, λέω εγώ…

Μητροπολίτης Άνθιμος: Όχι, εγώ δεν λέω τίποτα. Οι ιερείς πρέπει να έχουμε αυτή την ευελιξία: τον κάθε άνθρωπο που πλησιάζουμε, όχι μόνο Αφρική, Ασία και Ευρώπη και Αμερική, ακόμα και στον τόπο μας εδώ, τον κάθε άνθρωπο που έρχεται και πλησιάζει το Χριστό, να του μιλήσουμε όχι με έναν απόλυτο, ξύλινο, άτεγκτο λόγο, ότι τάχα υπάρχουν κάποιες εντολές και εσύ να κόψεις και να ράψεις τη ζωή σου σύμφωνα με αυτές. Όχι. Να του μιλήσουμε με έναν τρόπο, με ένα λόγο και με μια σχέση μαζί του που θα τον κάνουμε να αισθανθεί σιγουριά και ανάπαυση μπροστά στο Χριστό, όσο αμαρτωλός και να ’ναι, όσο απομακρυσμένος και να είναι από την πίστη. Αυτό λοιπόν εννοώ, ότι πρέπει να είναι και η ηλικία και ο τρόπος και η γνώση, αλλά, κυρίως, η καρδιά του ιερέως πρέπει να είναι κοντά στον άνθρωπο, να την αφουγκράζεται. Και λέω πολλές φορές και στους ιερείς, κύριε Δούκα, όχι για να δίνουμε απαντήσεις. Πολλές φορές οι άνθρωποι δεν θέλουν τις απαντήσεις μας, γιατί απλούστατα τις ξέρουν ή είναι πολύ πιο εξειδικευμένοι στη ζωή από ό,τι είμαστε εμείς. Θέλουν απλά την παρουσία μας δίπλα τους, έστω και σιωπηλά. Αυτή είναι η δουλειά μας των ιερέων.

Ακολουθεί το Μέρος Γ’

Saturday, November 21, 2026

Latest News

Η ιστορία ως μάθημα πολιτικής ή μία απόπειρα «Φινλανδοποίησης»

Στην εποχή μας και στην περιοχή μας του Θεοφάνη Μαλκίδη Ο όρος «Φινλανδοποίηση» προέρχεται από την «ειδική» σχέση, η οποία υπήρξε...

More Articles Like This