Νέο Μεταναστευτικό Σύμφωνο: Ριζικές αλλαγές στα σύνορα

Ταχύτερες διαδικασίες ασύλου, ενισχυμένοι μηχανισμοί επιστροφών και νέοι κανόνες ευθύνης στην Ε.Ε. – Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τον Έβρο – Ο Υπουργός Μετανάστευσης, Θάνος Πλεύρης, θα μιλήσει για το θέμαστα Γεγονότα του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ, την Δευτέρα 15 Ιουνίου

Αλλάζει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση διαχειρίζεται τις μεταναστευτικές ροές. 
Το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο τέθηκε από χτες σε πλήρη εφαρμογή, ενσωματώνοντας δέκα νέους κανονισμούς που ρυθμίζουν πλέον κάθε στάδιο της διαδικασίας: από τη στιγμή της παράνομης εισόδου σε ευρωπαϊκό έδαφος, μέχρι τη χορήγηση ασύλου ή την απέλαση.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο εδράζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την υποχρεωτική καταγραφή στα σύνορα, τις ταχείες (fast-track) διαδικασίες ασύλου με παραμονή σε ελεγχόμενες δομές, και την υποχρεωτική, αλλά ευέλικτη αλληλεγγύη (μέσω μετεγκατάστασης προσφύγων ή οικονομικής συνεισφοράς). 

Για τις χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η ευθύνη της ταυτοποίησης, του screening και της διεξαγωγής των συνοριακών διαδικασιών παραμένει εξολοκλήρου στις εθνικές αρχές και υποδομές.

Ο δεκάλογος του Νέου Συμφώνου

Αναλυτικά, οι 10 κομβικές αλλαγές που εφαρμόζονται στην πράξη:

1. Υποχρεωτικό Screening 7 ημερών: Επιβάλλεται άμεση ταυτοποίηση, λήψη βιομετρικών δεδομένων (δακτυλικά αποτυπώματα, φωτογραφία προσώπου) και αυστηροί έλεγχοι ασφαλείας και υγείας για κάθε άτομο που εισέρχεται παράνομα. Η ηλικία συλλογής βιομετρικών στοιχείων μειώνεται από τα 14 στα 6 έτη.
2. Συνοριακή Διαδικασία (Border Procedure): Εφαρμόζεται ταχεία εξέταση ασύλου, διάρκειας έως 12 εβδομάδων, σε εγκαταστάσεις κοντά στα σύνορα. Αφορά αυτόματα άτομα από «ασφαλείς χώρες» ή από κράτη με ποσοστό αναγνώρισης ασύλου κάτω του 20%. Κατά την εξέταση, το άτομο νομικά θεωρείται ότι δεν έχει εισέλθει νομίμως στη χώρα.
3. Νέοι Κανόνες Ευθύνης (Αντικατάσταση Δουβλίνου ΙΙΙ): Η χώρα πρώτης εισόδου παραμένει υπεύθυνη για την εξέταση της αίτησης για διάστημα 20 μηνών (το οποίο μειώνεται στους 12 μήνες για διασωθέντες στη θάλασσα).
4. Αναβάθμιση του Eurodac: Η βάση δεδομένων μετατρέπεται σε κεντρικό σύστημα διαχείρισης. Θα αποθηκεύει πλέον εικόνα προσώπου, στοιχεία ταυτότητας και έγγραφα, διασυνδεδεμένη στενά με το Entry-Exit System των «έξυπνων συνόρων».
5. Επιστροφές στη χώρα καταγωγής: Ενίσχυση του πλαισίου των απελάσεων για όσους απορρίπτονται. Σημειώνεται ότι, ελλείψει συμφωνιών επανεισδοχής, το ποσοστό επιτυχών επιστροφών κινήθηκε μόλις στο 28% το 2025.
6. «Ασφαλής Τρίτη Χώρα»: Θεσπίζεται η δυνατότητα απόρριψης μιας αίτησης ασύλου και αποστολής του αιτούντος σε μια «ασφαλή χώρα» από την οποία απλώς διήλθε, χωρίς να εξεταστεί η ουσία του αιτήματός του.
7. Κατάργηση της απαίτησης «σύνδεσης»: Βάσει της τελικής πολιτικής συμφωνίας, επιτρέπεται η αποστολή απορριφθέντων σε τρίτες χώρες, ακόμη και αν τα συγκεκριμένα άτομα δεν έχουν καμία απολύτως προηγούμενη επαφή ή δεσμό με αυτές.
8. Κέντρα Επιστροφής (Return Hubs): Δημιουργούνται κέντρα κράτησης σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ (π.χ. στην Αφρική), όπου θα μπορούν να μεταφέρονται οι απορριφθέντες μετανάστες εν αναμονή της οριστικής απέλασής τους.
9. Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (ERO): Κάθε εθνική απόφαση απέλασης θα συνοδεύεται πλέον από ένα τυποποιημένο ευρωπαϊκό έντυπο, καταχωρημένο στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), δίνοντας τη δυνατότητα αναγνώρισης σε όλη την ΕΕ.
10. Αμοιβαία Αναγνώριση Αποφάσεων: Από τον Ιούλιο του 2027, όταν ένα κράτος-μέλος εκδίδει απόφαση επιστροφής, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη θα την αναγνωρίζουν και θα την εκτελούν αυτόματα, καταργώντας την ανάγκη έναρξης νέων εθνικών διαδικασιών απέλασης.

• Κελέτσης στο ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ: «Υπάρχει συγκεκριμένο καθεστώς για τους πρόσφυγες»

Ο Εισηγητής του Νομοσχεδίου για την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο του νέου «Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου» και Βουλευτής Έβρου Σταύρος Κελέτσης, μίλησε για το νέο σύμφωνο μετανάστευσης στα Γεγονότα του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ και τον Θανάση Τσολάκη.

Εκεί, επεσήμανε τα εξής: «Πρώτα απ όλα να πούμε ότι όλοι οι άνθρωποι που εισέρχονται παράνομα σε μία χώρα – εν προκειμένω στην Ελλάδα – δεν είναι υποχρεωτικό ότι είναι πρόσφυγες. Υπάρχει συγκεκριμένο καθεστώς στο οποίο πρέπει να εμπίπτουν. Υπάρχουν συγκεκριμένες χώρες από τις οποίες κατάγονται οι άνθρωποι και εφόσονκατάγονται από αυτές, δικαιούνται προσφυγικής προστασίας. Άρα μπορούν να πάρουν άσυλο. Υπάρχουν όμως και άνθρωποι που μετακινούνται για άλλους λόγους που δεν αφορούν τον πόλεμο. Δεν κινδυνεύει ενδεχομένως η ζωή τους. Εν πάση περιπτώσει, δεν εμπίπτουν στο λεγόμενο “προσφυγικό καθεστώς”. Να ξεκαθαρίσουμε ότι αυτές τις δύο κατηγορίες των ανθρώπων δεν εξετάζουμε. Η δεύτερη περίπτωση είναι χώρες όπως είναι η Αίγυπτος, είναι το Μπαγλαντές, το Πακιστάν. Οπότε σε αυτήν την περίπτωση ακολουθείται η συνοριακή διαδικασία».

Μάλιστα, ο Θανάσης Τσολάκης έθεσε ένα ερώτημα με παράδειγμα: «Στην περίπτωση τώρα που ένας μετανάστηςεισέλθει παρανόμως στην Ελλάδα – ας πούμε από τον Έβρο – λέω το παράδειγμα για να γινόμαστε κατανοητοί, και δεν συλληφθεί και καταφέρει να διαφύγει από τους ελέγχους των αρχών, αλλά συλληφθεί για παράδειγμα στη Γερμανία. Τι θα συμβεί;».

Τότε, ο Σταύρος Κελέτσης απάντησε ως εξής: «Προσέξτε να δείτε τώρα: εκεί υπάρχει συνεργασία πλέον μεταξύ τηςΓερμανίας και κάθε ευρωπαϊκής χώρας. Ακολουθούνται οι ίδιες διαδικασίες. Επαναλαμβάνω ότι σε κάθε περίπτωση η διαδικασία πλέον είναι ενιαία.  Εάν διαπιστωθεί ότι εισήλθε από την Ελλάδα, διότι αυτός όταν θα πιαστεί εκεί πέρα και θα περάσει τον αντίστοιχο έλεγχο, μπορεί να επικαλεστεί οτιδήποτε. Αν διαπιστωθεί ότι εισήλθε από την Ελλάδα, τότε θα πρέπει οι ελληνικές αρχές να εξετάσουν την όποια αίτησή του. Εάν όμως αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί, αντιλαμβάνεστε ότι το κάνει η χώρα στην οποίαν και έχει παρανόμως βρεθεί και έχει συλληφθεί».

• Μητσοτάκης: Μεγάλο «φράχτη» για παράτυπη μετανάστευση και μεγάλη «πόρτα» για τη νόμιμη

Για το ίδιο θέμα μίλησε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε νέα συνέντευξή του στο podcast «Today’s Battlegrounds».

Ερωτηθείς σχετικά με την μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησής του, ο πρωθυπουργός τόνισε χαρακτηριστικά «ότι αν είσαι αυστηρός με την παράτυπη μετανάστευση πρέπει επίσης να είσαι ανοιχτός όσον αφορά τη νόμιμη μετανάστευση. Είναι η αναλογία του μεγάλου φράχτη και της μεγάλης πόρτας. Θέλω έναν μεγάλο “φράχτη” για την παράτυπη μετανάστευση, αλλά θέλω και μια μεγάλη ”πόρτα”, την οποία θα ελέγχουμε εμείς, όσον αφορά τη νόμιμη μετανάστευση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Σημειώνεται πως ο Υπουργός Μετανάστευσης & Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, θα φιλοξενηθεί στα Γεγονότα του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ το βράδυ της Δευτέρας 15 Ιουνίου 2026, όπου και θα μιλήσει για το νέο καθεστώς που αφορά στο νέο Μεταναστευτικό Σύμφωνο της Ε.Ε.