Παρά τις σοφές παραινέσεις των Αρχαίων προγόνων μας, εμείς εξακολουθούμε να δανειζόμαστε – Και αν οι δανειστές, μας χάριζαν σήμερα όλα τα χρέη μας, πάλι αύριο θα γυρεύαμε δανεικά
Οι Έλληνες ιστορικά από ότι φαίνεται ρέπουν διαχρονικά προς το χρέος από την εποχή ακόμα του Σόλωνα.
Ο Σόλων θα ελευθερώσει τους συμπολίτες του από τα βαρη των χρεών που τους είχαν καταστήσει δούλους αυτούς και τις οικογένειές τους εφαρμόζοντας τη γνωστή Σεισάχθεια (από το Σείω και το Άχθος) και θα προειδοποιήσει με τον αφορισμό του «Και τα αλόγιστα δάνεια τους ελεύθερους δούλους εποίησαν». Τη σεισάχθεια θα εφαρμόσει στα πρότυπα του Σόλωνα και ο Ιούλιος Καίσαρας στους Ρωμαίους πολιτες.
Αργότερα τους υπόδουλους Έλληνες θα τους ξαλαφρώσει από τα δάνεια ο φιλέλληνας αυτοκράτορας Ανδριανός.
Ο Πλούταρχος που θα ζήσει τον 1ο αιώνα μ.Χ. θα γράψει για τις συμφορές του δανεισμού «Ο δανεισμός είναι πράξη υπέρτατης αφροσύνης και μαλθακότητας», «Οι οφειλέτες είναι δούλοι όλων των δανειστών τους. είναι δούλοι δούλων αναιδών και βάρβαρων και βάναυσων».
Και οι δανειστές «Μετατρέπουν την αγορά σε κολαστήριο για τους δύσμοιρους οφειλέτες, σαν όρνεα τους κατακρεουργούν και τους κατασπαράζουν βυθίζοντας το ράμφος στα σωθικά τους».
Ο Πλούταρχος συνεχίζει για το ίδιο θέμα
«Δεν χρεωνόμαστε για να πληρώσουμε το ψωμί και το κρασί μας, αλλά εξοχικές κατοικίες, δούλους, άλογα, ανάκλιντρα και πλούσια τραπεζώματα…».
Μήπως οι συγχρονοι νεοέλληνες δεν δανείστηκαν για μεζονέτες, εξοχικά, ακριβά αυτοκίνητα και κότερα για διακοποδάνεια και για γαμήλια τραπέζια;
Και καταλήγει ο Πλούταρχος
«Ο άνθρωπος που μπλέκει μια φορά, μένει χρεώστης για πάντα και σαν το άλογο που του έχουν φορέσει χαλινάρι, δέχεται στη ράχη του τον έναν αναβάτη μετά τον άλλον».
Για τα χρέη θα μιλήσει και ο φιλόσοφος Αριστοτέλης.
Ο Αριστοτέλης θεωρούσε την τοκογλυφία σαν ένα είδος κλοπής. Το χρήμα γι’ αυτόν δεν υπάρχει από τη φύση, αλλά από το νόμο, ο νόμος το καθιερώνει και το επιβάλλει.
Η τοκογλυφία τελικά καθίσταται μια διαστροφή της φυσικής διαδικασίας της γέννησης, καθόσον το χρήμα, παρότι το ίδιο είναι στείρο, καθιερώνεται με νόμο να παράγει-γεννάει με τον τόκο άλλο χρήμα.
Η τοκογλυφία ή «οβολοστατική» εναντιώνεται έτσι τόσο στη φύση όσο και στον ορθό λόγο και είναι ανάξια για έναν ελεύθερο και ηθικό άνθρωπο.
Για τα αλόγιστα χρέη θα μιλήσει αργότερα και ο Μέγας Βασίλειος στο πρώιμο Βυζάντιο:
«Δεν προξενεί καμία ντροπή η φτώχεια. Γιατί λοιπόν να προσθέτουμε στους εαυτούς μας τους ονειδισμούς εξαιτίας του χρέους;
Κανείς δεν θεραπεύει τραύματα με τραύμα, ούτε γιατρεύει το κακό με το κακό, ούτε επανορθώνει τη φτώχεια με τους τόκους. Ο δανεισμός γίνεται αρχή ψεύδους, αφορμή αχαριστίας κι επιορκίας κι αγνωμοσύνης.
Οι νύχτες δε φέρνουν σ’ αυτόν ανάπαυση, ούτε ο ζήλος είναι ευχάριστος, αλλά του κάνει δύσκολη τη ζωή, μισεί τις ημέρες που συντομεύουν τις προθεσμίες, φοβάται τους μήνες σαν πατέρες των τόκων.
Είδα εγώ ελεεινό θέαμα, παιδιά ελεύθερα, εξαιτίας των πατρικών χρεών να οδηγούνται στον τόπο αγοραπωλησίας.
Δεν έχεις να αφήσεις χρήματα στα παιδιά; Μην τους αφαιρείς από πάνω και την ευγένεια της καταγωγής.
Κανένας ποτέ δεν κατηγορήθηκε για την φτώχεια του πατέρα του. Χρέος πατρικό τον οδηγεί στη φυλακή.
Μην αφήνεις γραμμάτιο, σαν κατάρα πατρική στα παιδιά σου, που κατεβαίνει στα εγγόνια σου». Αυτό που συμπεραίνουμε σχετικά με τα χρέη είναι ότι είναι γονιδιακή συνήθεια των Ελλήνων, αφού στις μέρες μας υπάρχει μέχρι και λαϊκό άσμα με μεγάλο σουξέ:
«Οι ωραίοι έχουν χρέη», και συνεχίζει ο θυμόσοφος λαός μας: «Δανειζόμουνα και λικνιζόμουνα κι ήρθε καιρός που πλήρωνα και βουρλιζόμουνα». Δώσαμε μεγάλο βάρος στα χρέη αφού αυτά μας κατέστησαν ανελεύθερους και χωρίς αξιοπρέπεια.
Εάν αύριο υποθηκεύαμε στη Ρωσία, στην Κίνα κυρίαρχα γεωπολιτικά κομμάτια της χώρας για ποσά είκοσι-τριάντα δισ., που θεωρούνται υπερβολικά, και ταυτόχρονα συμψηφίζαμε και το κατοχικό δάνειο των δώδεκα δις με τη Γερμανία πάλι το χρέος θα ήταν μη διαχειρίσιμο.
Ακόμα και αν οι ξένοι δανειστές επειδή μας βαρέθηκαν γίνονταν ένα θαύμα και μας χάριζαν ολόκληρο το χρέος των τριακοσίων δισ. εμείς σε δέκα χρόνια θα είμαστε χρεωμένοι.
Δημ. Μαυραειδόπουλος
