Το επικίνδυνο παιχνίδι των ανεπιβεβαίωτων αναρτήσεων
Έντονες αντιδράσεις και αναστάτωση προκάλεσε στην τοπική κοινωνία του Έβρου, η διασπορά μιας εντελώς ψευδούς είδησης, σύμφωνα με την οποία η 16χρονη που διακομίστηκε το μεσημέρι της Κυριακής στο Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, έφυγε από την ζωή.
Στην πραγματικότητα, η ζωή της ανήλικης ουδέποτε διέτρεξε κίνδυνο. Ευτυχώς είναι καλά στην υγεία της και βρίσκεται ήδη στο σπίτι της μαζί με τη μητέρα της.
- Πώς κατασκευάστηκε και διογκώθηκε το ψεύδος
Όλα ξεκίνησαν από έναν παραπλανητικό τίτλο, σχεδιασμένο αποκλειστικά για την αύξηση της επισκεψιμότητας (clickbait). Η παραπληροφόρηση ξεκίνησε αρχικά από την πλατφόρμα X και μέσω γνωστής τοπικής ιστοσελίδας του Έβρου, η οποία προτίμησε να βάλει την λέξη «κατέληξε» στο νοσοκομείο ΠΓΝΑ, αντί για κάποια άλλη από το πλούσιο ελληνικό λεξιλόγιο. Λογικό, αφού έτσι θα «τραβήξει» περισσότερες αντιδράσεις και εντυπώσεις…
Στη συνέχεια, χωρίς καμία διασταύρωση, η ψευδής είδηση μεταδόθηκε και σε πανελλαδικό επίπεδο από τον ανταποκριτή του τηλεοπτικού σταθμού «OPEN» στον Έβρο. Ο ανταποκριτής μετέδωσε ανυπόστατες λεπτομέρειεςπερί «θλίψης στην τοπική κοινωνία» και «μάχης των γιατρών που δεν κατέληξε θετικά» – σενάρια φαντασίας που δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματικότητα.
- Η αλυσίδα της αναπαραγωγής και η έλλειψη διασταύρωσης
Η αστραπιαία διασπορά της είδησης αποτυπώνει ανάγλυφα τις παθογένειες της ψηφιακής ενημέρωσης. Όταν μια ανυπόστατη πληροφορία αναπαράγεται μαζικά από πολλαπλές πηγές, δημιουργεί στο κοινό την εσφαλμένη αίσθηση της εγκυρότητας.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και μετά τις άρον-άρον ανασκευές των μέσων που «έσπειραν» την ψευδή είδηση, άλλα ειδησεογραφικά sites συνεχίζουν μέχρι και σήμερα να διατηρούν δημοσιεύματα που φέρουν τη 16χρονη ως νεκρή.
- Η ανθρώπινη διάσταση
Πέρα από τη δημοσιογραφική δεοντολογία, το περιστατικό αναδεικνύει τον συναισθηματικό αντίκτυπο τέτοιων ατοπημάτων.
Η ιδέα και μόνο ότι φίλοι, συγγενείς ή οικείοι της 16χρονης διάβαζαν σε πανελλήνιας εμβέλειας μέσα ενημέρωσης για τον υποτιθέμενο χαμό της -την ώρα που η ιατρική εκτίμηση επιβεβαίωνε από την πρώτη στιγμή πως ήταν ασφαλής και έπαιρνε εξιτήριο- αποδεικνύει πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνουν η βιασύνη και η θυσία της αλήθειας στον βωμό των προβολών.
- Όταν η παραπληροφόρηση γίνεται εργαλείο
Η ανεξέλεγκτη διακίνηση τέτοιων ειδήσεων σπάνια παραμένει ανώδυνη. Στο πρόσφατο παρελθόν έχει αποδειχθεί πως ανώνυμοι λογαριασμοί μπορούν να διοχετεύσουν κατασκευασμένα σενάρια τα οποία, αφού γίνουν αντικείμενο αναπαραγωγής από δημοφιλή προφίλ, μετατρέπονται σε μέσα πολιτικής εκμετάλλευσης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ανύπαρκτη υπόθεση της νεκρής «μικρής Μαρίας» στον Έβρο, η οποία από ένα ψευδές αφήγημα, ότι υποτίθεται την τσίμπησε ο πιο σπάνιος σκόρπιος, παραλίγο να προκαλέσει διπλωματική εμπλοκή μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Σε ένα περιβάλλον όπου η πραγματικότητα παραποιείται για την εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων, η καλλιέργεια του φόβου και η χειραγώγηση της κοινής γνώμης καθίστανται πλέον καθημερινός κίνδυνος.
Είναι δημοσιογραφικά ανεπίτρεπτο να μην υπάρχει η στοιχειώδης διασταύρωση των ειδήσεων, όταν αφορά σε κάτι τόσο σημαντικό, όπως η ζωή μιας ανήλικης κοπέλας.
Tέτοιες πρακτικές δεν προκαλούν μόνο σύγχυση, αλλά μπορούν να σπιλώσουν υπολήψεις και να τραυματίσουν ανεπανόρθωτα τον δημόσιο διάλογο.
Για τον λόγο αυτό, η προσεκτική επιλογή των πηγών ενημέρωσης από τους πολίτες καθίσταται πλέον αναγκαία.
Για τους δημοσιογράφους των μέσων του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Κονδύλη (η εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ» με 81 χρόνια εκδοτικής ζωής, το ραδιόφωνο ΘΡΑΚΗ FM, η τηλεόραση ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ και οι σχετικές ιστοσελίδες τους), η ταχύτητα και ο αθέμιτος ανταγωνισμός για την «πρωτιά» δεν αποτελούν προτεραιότητα.
Σταθερός μας στόχος παραμένει η παροχή πλήρους, έγκυρης και αντικειμενικής ενημέρωσης. Με σεβασμό στο δημοσιογραφικό λειτούργημα, προτάσσουμε πάντα την εγκυρότητα και την τεκμηρίωση απέναντι στον εντυπωσιασμό.
Αλέξανδρος Κεσανλής
