- του Βασιλείου Ναζλή
Σαν σήμερα, πριν 112 χρόνια, στην οθωμανική τότε Θράκη, οι ελληνικοί πληθυσμοί, βίωσαν, τον οργανωμένο και συστηματικό διωγμό, από τους ηγέτες των Νεοτούρκων.
Ενώ οι Ελληνες σε θρησκευτική περισυλλογή και ευλάβεια, ετοιμαζόταν για την μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, την Ανάσταση, έζησαν την Μεγάλη Εβδομάδα των Παθών τους, φορτώθηκαν τον σταυρό του μαρτυρίου, και οδηγήθηκαν στον Γολγοθά τους.
Η μαρτυρική τους πορεία, είχε μαστιγώσεις με κνούτα, εξευτελισμούς, βιαιοπραγίες κάθε μορφής και έντασης, βιασμούς, απαγχονισμούς, λεηλασίες περιουσιών, πυρπολήσεις σπιτιών και περιουσιών.
Στήθηκαν οι ατομικές κρεμάλες και τα όπλα γέμισαν τα αθώα κορμιά, με μολύβι μίσους, στερώντας τους την ζωή.
Παντού χαλασμός, φωτιά, σίδερο και ακονισμένα μαχαίρια, επιστρατεύτηκαν, σκόρπισαν τον πόνο, το δάκρυ, το αίμα και τον θάνατο, σε μια προσπάθεια ολικού αφανισμού.
Χωριά ισοπεδώθηκαν, εκκλησίες βεβηλώθηκαν και λεηλατήθηκαν και τα άγια προσφέρθηκαν τοις κυσί.
Οι κραυγές, οι οιμωγές, το αχνιστό αίμα, η φωτιά και ο καπνός από σπονδές κακίας, στο βωμό της εθνοκάθαρσης και της επιδιωκόμενης γενοκτονίας, σε μία μείξη κολάσεως, γέμισαν τους ουρανούς.
Παντού καταστροφή, παντού ερημιά με μόνο τον θάνατο να απολαμβάνει τις στιγμές του, να χαίρεται σε μια πανδαισία κι ευωχία ολέθρου.
Όσοι, σώθηκαν, με τραύματα στο σώμα και στην ψυχή, περιέγραψαν την φρίκη και τον θάνατο, ώστε οι επιγενόμενοι να ξέρουν τα διαρκή πάθη και τον θάνατο που ήταν η σχεδόν μόνιμη κατά καιρούς πρακτική, που διέλυε τις όποιες ευτυχείς στιγμές τους.
Το ελληνικό κράτος, μετά από διαρκείς καθυστερήσεις, σκοπιμότητας και γιατί όχι αδιαφορίας, ξύπνησε από τον αυτολήθαργο του και καθιέρωσε την 6η Απριλίου, ως ημέρα μνήμης, ως το ΜΑΥΡΟ ΠΑΣΧΑ ΤΩΝ ΘΡΑΚΩΝ.
Για τους περισσότερους, για τους εκτός Θράκης, τα οικτρά και αιματηρά γεγονότα, είναι άγνωστα, αδίδακτα και ανύπαρκτα στις σελίδες στων σχολικών βιβλίων, και εν σιωπή, ακόμη και για τους ιστορικούς ερευνητές, εκτός Θράκης.
ΟΙ τότε πρωτοπόροι αγωνιστές σε όλα τα ελληνικά θεσμοθετημένα όργανα και θεσμούς, με συνεχείς πιέσεις, σε όλα τα επίπεδα, πέτυχαν το… “ακατόρθωτο” να αναγνωριστεί το αυτονόητο, η νομοθετική καθιέρωση της ΗΜΕΡΑΣ ΜΝΗΜΗΣ ΜΙΑΣ ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΩΝ ΘΡΑΚΩΝ …ΑΛΛΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.
Σήμερα, σε πόλεις της Θράκης, σε άλλες εκτός Θράκης έγιναν εκδηλώσεις ενθύμησης και μνημόσυνα υπέρ των ψυχών εκείνων των Θρακών, που αναλώθηκαν ως λαμπάδες της πίστης και της ελληνικής ιδέας και παρουσίας.
Πολιτιστικοί σύλλογοι, προσφυγικοί σύλλογοι, με τα λάβαρα τους και τις τοπικές φορεσιές των περιοχών τους, γονάτισαν ευλαβικά στην μνήμη όλων αυτών, προσευχήθηκαν για τις ψυχές τους και ένα δάκρυ απολυμαντικό έτρεξε από τα μάτια των περισσοτέρων.
Εκεί μπροστά στα υπάρχοντα μνημεία, σήμερα η τέταρτη γενιά των Θρακών και Μικρασιατών Ελλήνων, με την παρουσία της έστειλε το μήνυμα παντού το μήνυμα ήταν εάν και μοναδικό.
ΕΜΕΙΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΞΕΧΝΑΜΕ, ΣΑΣ ΕΧΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΟΥΣ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ ΩΣ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΜΑΣ.
ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΤΕΤΟΙΑ ΜΕΡΑ ΘΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΑΡΟΝΤΕΣ ΩΣ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΧΡΕΟΣ ΜΑΣ.
***
Τα γεγονότα εκείνα καταγράφηκαν στις σελίδες των τότε ελληνικών και όχι μόνο εφημερίδων και εδώ θα σας γνωρίσω κάποια στοιχεία, που αποτυπώνουν τα συγκλονιστικά γεγονότα.
* ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΩΡΑ -ΕΞΟΝΤΩΤΙΚΟΣ ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ – ΔΙΑΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΥΛΗ.
“Ο διωγμός του ελληνικού στοιχείου της Θράκης έφθασε στο έπακρο.
Απηνής και άγριος ασκείται σε όλη την Ανατολική Θράκη, που απειλείται η παντελής ερήμωση της περιοχής.
Κατά χιλιάδες φεύγουν οι κάτοικοι των πόλεων και των χωριών και οι τουρκικές αρχές, εξαναγκάζουν σε ταχύτερη απομάκρυνση των ομογενών πληθυσμών, πραγματοποιείται έτσι το πρόγραμμα της κυβέρνησης, που συνίσταται στην εκδίωξη από εκεί των ελληνικών πληθυσμών. ΑΛΗΘΙΝΑ ΟΡΓΙΑ.
Η Μητρόπολη της Αδριανούπολης, γέμισε από πρόσφυγες που συγκεντρώθηκαν από όλη την περιφέρεια.
Πολλά γεγονότα αναφέρουν την αγριώτερη εκδίωξη των πληθυσμών από τους Τούρκους.
Στο χωριό Κουρφαλλί της Αδριανούπολης, υποχρεώθηκαν οι κάτοικοι χωρίς λόγο να πληρώσουν διάφορα χρηματικά ποσά
Από το χωριό Αρμπαλάρ, διώχνονται οι κάτοικοι, για να εγκατασταθούν στα σπίτια τους και τα κτήματα τους μουσουλμάνοι πρόσφυγες από την Βουλγαρία.
Στα χωριά Μέγα Ντουζατζί, Κάζγα Κερά Γιουσόν, και Ορτεζί της Αδριανούπολης, οι Ελληνες κάτοικοι υποχρεώθηκαν να καλλιεργούν τα κτήματα των μουσουλμάνων.
Σε πολλά μέρη έγιναν συλλήψεις ομογενών.
Στο Κοκέλι του Διδυμοτείχου, συνέλαβαν 15 πρόκριτους.
ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΕΛΑΘΕΝΤΩΝ.
Οι κάτοικοι της επαρχίας Βιζύης, απελάθηκαν στην Ραιδεστό και εκεί τους προτρέπουν να φύγουν στην Ελλάδα. Υπολογίζονται σε 3.000 όσοι έφυγαν από εκεί. Είναι έτοιμοι για απέλαση από το χωριό Σοφάδες 2.000 κάτοικοι. Πάνω από 50.000 είναι οι απελαθέντες από τα θρακικά μέρη.
Υπερβαίνουν τις 15.000 μέχρι σήμερα όσοι συγκεντρώθηκαν στη Θεσσαλονίκη και σε άλλα μέρη της Μακεδονίας.
ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΩΝ.
Πληροφορίες από Κωνσταντινούπολη αναφέρουν ότι τα Πατριαρχεία, θα προβούν σε νέα διαμαρτυρία, όχι πλέον προς την Πύλη, αλλά προς τις Χριστιανικές δυνάμεις και θα επικαλεστούν την επέμβαση τους για τους απηνώς διωκόμενους Χριστιανούς της Ευρωπαϊκής Τουρκίας.
Αναφέρουν για το πένθος που επικράτησε κατά την ημέρα του Πάσχα.
Η επίσημη τελετή της Ανάστασης ματαιώθηκε και τυπικά μόνο λειτούργησε ο εφημέριος του Ναού των πατριαρχείων.Δεν παρέστησαν ούτε οι Πρέσβεις, ούτε έγινε διανομή αυγών, όπως ήταν συνήθεια… Παρόμοιο πένθος εκδηλώθηκε και στις επαρχίες, για τον διωγμό των ομογενών.
* Η κατάσταση αυτή των ομογενών της Θράκης, έβαλε σε ζωηρή ανησυχία την Ελληνική κυβέρνηση, γιατί βεβαιώθηκε πλέον ότι τον διωγμό τον υποδεικνύει και τον υποθάλπει η κυβέρνηση και οι αρχές, πραγματοποιούν συστηματικό πρόγραμμα εξόντωσης του ελληνικού πληθυσμού.
Ανησυχεί ακόμη περισσότερο, γιατί οι επανειλημμένες διαμαρτυρίες του πρέσβη μας ΠΑΝΑ, επέβησαν άκαρπες.
Ο πρωθυπουργός συζήτησε σχετικά με τον βασιλέα και το υπουργικό συμβούλιο συζητά την αντιμετώπιση των δυσκολιών περίθαλψης χιλιάδων προσφύγων.
* Στον πρωθυπουργό παρουσιάστηκε επιτροπή Θρακών, που του ανέφερε την τραγική κατάσταση εκεί.
Ο Βενιζέλος διαβεβαίωσε την επιτροπή ότι η κυβέρνηση έχει πλήρη γνώση του ζητήματος και θα κάνει ότι επιβάλλεται.
Οι εδώ Θράκες, σκέφτονται να στείλουν διαμαρτυρία, στην Χριστιανική Ευρώπη για όσα τερατώδη συμβαίνουν στην Θράκη.
* Μετά αυτήν την κατάσταση στην Θράκη, η κυβέρνηση αποφάσισε να προβεί σε επίσημο διαμαρτυρία προς την Πύλη.
Ο υπουργός των Εξωτερικών, απηύθυνε έντονη διαμαρτυρία στον εδώ πρέσβη της Τουρκίας Γκαλήπ Κεμανλή μπέη, για όσα γίνονται κατά των ομογενών της Θράκης.
Τηλεγραφικά διατάχθηκε ο πρέσβης Πανάς στην Κωνσταντινούπολη, να υποβάλει έντονη διαμαρτυρία, στον Υπουργό Εξωτερικών και τον Μέγα Βεζύρη, για τον διωγμό του ελληνικού στοιχείου.
Ο ΣΤΡΕΪΤ θα γνωστοποιήσει τα γεγονότα στους διπλωματικούς αντιπροσώπους των Δυνάμεων”.
**
Ο ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ.
Τηλεγραφήματα αναφέρουν ότι ο διωγμός των ομογενών συνεχίζεται απηνής.
Ναυλώνονται πλοία και επιβιβάζονται με την βία οι κάτοικοι των ελληνικών χωριών.
Ένα γερμανικό και ένα ρουμάνικο ατμόπλοιο, παρέλαβε από την Ραιδεστό εκατοντάδες προσφύγων για να τους μεταφέρουν στην Θεσσαλονίκη.
Από την Ηράκλεια, επίσης απέπλευσαν άλλα δύο ατμόπλοια, γεμάτα με πρόσφυγες, ένα ιταλικό και ένα περσικό, που ναύλωσε για τον σκοπό αυτό η Πύλη. Επιβιβάστηκαν πάνω από 4.000 πρόσφυγες.
Στη Μήδεια στάλθηκε άλλο ατμόπλοιο για να παραλάβει πρόσφυγες και στην Ραιδεστό κατέπλευσε για τον ίδιο σκοπό το “Βασιλιάς των Βέλγων”.
Κατά χιλιάδες διώχνονται οι ομογενείς από τα μέρη αυτά και εγκαταλείπουν τα σπίτια τους, μην αντέχοντας τους διωγμούς των Τούρκων. Οι Τούρκοι επιδίδονται αναφανδόν στο εξοντωτικό τους έργο.
Ο Μητροπολίτης Αίνου, απεσταλμένος των Πατριαρχείων στην Θράκη, αναφέρει ότι στον σιδηροδρομικό σταθμό του Μουρατλή, οι χωροφύλακες του απαγόρευσαν να μιλήσει με τους πρόσφυγες.
Του είπαν ότι έχουν διαταγή να τους δει μόνο χωρίς να μιλήσει μαζί τους πρόσφυγες.
Στην Ραιδεστό οι αρχές, παρά τις υποσχέσεις που έδωσαν, αρνήθηκαν να επιτρέψουν την είσοδο προσφύγων. Αυτοί προερχόταν από την Ηράκλεια.
Ο απεσταλμένος των πατριαρχείων από το Λουλέ Μπουργκάζ, ανέφερε ότι οι κάτοικοι του χωριού Γιαντζιλάρ, αναγκάστηκαν να μείνουν στην ύπαιθρο και από εκεί μεταφέρθηκαν στο Μουρατλή σε άθλια κατάσταση.
** ΑΠΗΝΗΣ ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ – ΔΙΩΚΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΧΙΛΙΑΔΕΣ.
“Νεώτερες πληροφορίες από την Ευρωπαϊκη και Ασιατική Τουρκία, αναφέρουν την κατάσταση των ομογενών πληθυσμών που επιδεινώθηκε απελπιστικά.
Οι διωγμοί και οι καταπιέσεις υπερέβησαν κάθε ανεκτό (??!!) όριο.
Συμμορίες κακοποιών, οργανωμένες από το κομιτάτου, επιδίδονται στην συστηματική εξόντωση των ελληνικών πληθυσμών.
-Τηλεγραφήματα από την Κωνσταντινούπολη το απόγευμα της 6ης Απριλίου 1914, στο χωριό Σουλτάν τσιφλίκ, Τούρκοι πρόσφυγες εισέβαλλαν στην εκκλησία και την λεηλάτησαν.
Έκλεψαν ιερά άμφια και το Άγιο ποτήρι και το εκκλησιαστικό ταμείο, παρά την αντίσταση των κατοίκων και κυρίως των γυναικών.
Στα Θρακικά παράλια, βρίσκονται έτοιμα ατμόπλοια να παραλάβουν τους κατοίκους από την περιφέρεια των Σαράντα Εκκλησιών και των γύρω κωμοπόλεων και χωριών.
Το χωριό Κουριδάρη καταστράφηκε ολόκληρο και οι κάτοικοι του έφυγαν σε άγνωστη διεύθυνση και δεν είναι γνωστό που κατέφυγαν για να προστατευτούν.
Ο ιερέας του χωριού κτυπήθηκε ανηλεώς από τον μουδίρη.
Το χωριό Γιαντζικλάρ λεηλατήθηκε εντελώς.
Ο καϊμακάμης του Μπουνάρ Χισάρ έστειλε 120 άμαξες για την μεταφορά των κατοίκων.
– Παντού η λεηλασία είναι γενική.
Ολόκληρα χωριά λεηλατήθηκαν με την αρπαγή των πάντων και αρπάχτηκαν τα πρόβατα και όλα τα ζώα.
Η αρπαγή και οι λεηλασίες είναι παντού, άγριες σκηνές.
Οι εκκλησίες, έχουν κλείσει και απαγορεύτηκε το άνοιγμα τους κατά τις Άγιες μέρες του Πάσχα.
Οι κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, κάτω από το βάρος της αγριότερης τυραννίας.
Ζητούν την ασφάλεια της ζωής, της τιμής και της περιουσίας τους, αλλά δεν βρίσκουν προστασία και φροντίδα από πουθενά.
Παντού ακούς κλάματα και βόγγους, γενιά η κατάσταση είναι απελπιστική.
* ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΜΥΡΝΗ.
– Με διαταγή του βαλή της Σμύρνης, διατάχθηκαν την 5η Απριλίου 1914, από την αστυνομία, οι έγκριτοι Ελληνες, ΨΑΛΤΩΦ, ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΣΑΒΕΛΗΣ να φύγουν μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο. Υπάρχουν και άλλοι σε κατάλογο απέλασης.
Η διοίκηση δικαιολόγησε το μέτρο λόγω της απέλασης από την Καβάλα του Ριζά μπέη
Γενικά στην Τουρκία πιστεύουν ότι οι μουσουλμάνοι υποφέρουν από τις ελληνικές αρχές, στις περιοχές που κατακτήθηκαν και ο τύπος γράφει φοβερές κατηγορίες κατά της Ελλάδας, και προτείνει αντίποινα.
Πρέπει επειγόντως να εξακριβωθεί η αλήθεια με επίσημες ανακοινώσεις, αλλιώς τα αντίποινα θα φέρουν καταστροφή στον ελληνισμό με την συντριβή του που αυξάνει.
Με διαμαρτυρία του Προξένου μας ΚΑΨΑΜΠΕΛΗ και του διερμηνέα ΙΩΑΝΝΙΔΗ, η απέλαση των Ελλήνων, αναβλήθηκε για οκτώ ημέρες.
Πληροφορηθήκαμε ότι ο Ριζά μπέης θα επιστρέψει μετά από αυτό στην Καβάλα, με υπόδειξη των ελληνικών αρχών, όμως η απέλαση των εδώ Ελλήνων θα θα πραγματοποιηθεί.
Το Γαλλικό προξενείο, έστειλε τηλεγράφημα υπέρ των Ελλήνων στο Παρίσι και Κωνσταντινούπολη, μεσολάβησε και το Ρωσικό προξενείο .
*** Τα στοιχεία προέρχονται από δημοσιεύσεις της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ, στις 8, 9 και 10 Απριλίου 1914.
Βασίλειος Ναζλής
Υποστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α.
