«Εις μνήμην Πολιτικού Φιλοσόφου Μιχάλη»
Α’ Μέρος
Εισαγωγή
Ο περιορισμός του τίτλου στο μικρό μόνο όνομα, φυσικά και δεν συνιστά κάποια έκφραση χαριεντισμού ή χαϊδευτικού ή πολιτικού υποκοριστικού. Αυτό διότι αποτελεί, μεταξύ άλλων, έκφραση σεβασμού προς την παλαιόθεν καθιερωθείσα προσφώνησή του, από όλους.
Οι ιδέες του, ο λόγος, η διαδρομή, επέβαλλαν να τον φωνάζουν με το μικρό, επιβεβαιώνοντας και μια μοναδική οικειότητα.
Αδιάψευστος μάρτυς το ίδιο το κάποτε κόμμα μας ΠΑΣΟΚ. Οι Κεντρικές του Επιτροπές, όπως και τα Συνέδρια. Μόνο τον Ανδρέα και το Μιχάλη, τους έλεγαν με τα μικρά ονόματα. Και αυτό πότε;
Όταν το Ανδρέας, ήταν ήδη γνωστό και σε χρήση από το 1964, το δε Μελίνα, από το 1954, αν όχι 1944. Ας μην επεκταθώ σε κάποια ιδιαίτερα θλιβερή εξαίρεση του κανόνα, που άλλωστε ποτέ δεν είχε σχέση με ιδέες, πολιτική και ηθική.
Όσο τώρα για την προσθήκη στον ίδιο τίτλο, της φράσης: “Πολιτικού Φιλοσόφου”, έχω να πω και να προβλέψω, ότι θα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ονόματος και της ταυτότητάς του.
Από τα τρία κείμενα που ακολουθούν, είναι λογικό το πρώτο να ξεκινήσει από την Εκκλησία. Επί του προκειμένου της Θράκης. Άλλωστε το έτερον ήμισυ, εκ των δύο Εκκλησιών, η Εκκλησία του Δήμου, αποτελούσε διαρκή του ενατένιση. Από τον Πολιτικό λόγο έως το Πόλις Αγορά.
Το πρώτο λοιπόν κείμενο αποτελεί περίληψη της πρότασής μου, προς την Εκκλησία της Θράκης.
Το δεύτερο κείμενο αναλύει τους λόγους για τους οποίους η Εκκλησία της Θράκης μπορεί, αν δεν οφείλει, να προβεί στις προτεινόμενες ενέργειες.
Και το τρίτο κείμενο, με τίτλο: “Ο Πολιτικός Φιλόσοφος Μιχάλης Χαραλαμπίδης”, ανιστορεί την κοινή μας πολιτική, κομματική και ηθική διαδρομή, όσο και τις προτάσεις για τη συνέχεια.
Τέλος, θα ήταν παράλειψη, αν η σημερινή τριλογία δεν αφιερωνόταν σε ένα ιστορικό πρόσωπο που συνδέθηκε και δέθηκε μαζί μας, όσο κανείς άλλος. Ο αγαπητός φίλος Ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης.
Διδυμότειχο Δεκέμβριος 2025
1. Η Εκκλησία της Θράκης, στο δρόμο της Αναγέννησης
Η μια Πράξη αφορά την υποβολή πρότασης των τεσσάρων Μητροπολιτών της Θράκης στον Πρωθυπουργό και την Ελληνική Πολιτεία, ως τη μόνη αρμόδια, να αποφασίσει το οδωνύμιο, ώστε ο διάδρομος Αλεξανδρούπολης – Οδησσού να επονομαστεί “Μιχάλης Χαραλαμπίδης”.
Η άλλη έχει να κάνει με την τοιχογράφηση του Μεγάλου αυτού Έλληνα, Ποντίου όσο και Θρακιώτη, στους πρόναους των Εκκλησιών, αρχής γενομένης από τον Ιερό Ναό Αγίου Χριστόφορου, στο Αετοχώρι, όπου έχει ταφεί. Επίσης στον Άγιο Ευγένιο, πολιούχο της νέας πόλης “Ρωμανία”.
Είθε η Ανοιξιάτικη Κυριακή του 2027, στο τριετές μνημόσυνο του Μιχάλη να είναι ξεχωριστή ημέρα. Χαρμολύπης, όπως θα την ονόμαζε, αν ζούσε ο επίσης Θρακιώτης Αρχιεπίσκοπος των Αθηνών Χριστόδουλος, που τόσο είχε στηρίξει τη Ρωμανία και τον Άγιο Ευγένιο.
Χαρά για την Αναγέννηση της Θρακικής Εκκλησίας, Λύπη για το Μεγάλο αυτό Έλληνα, που αν ζούσε, θα είχε ακόμη να προσφέρει τόσα.
2. Η αξιοποίηση μιας μνήμης
Κατεχόμενος από έναν μεγάλο σεβασμό προς τον ιστορικό θεσμό της του Χριστού Εκκλησίας, ας με επιτρέψει, προτού της υποβάλλω τις δυο προτάσεις για την αξιοποίηση της μνήμης του αξέχαστου Μιχάλη, και επειδή ενδεχομένως δεν με γνωρίζουν και οι τέσσερις Μητροπολίτες, να τους ενημερώσω για το Θρακικό βιογραφικό των προτάσεων μου ως προς τα Άγια των Αγίων των Θρακών που είχαν θετική έκβαση και θεσμική ανάδειξη και συνέχεια.
Πριν όμως από όλα να εξηγήσω στην Εκκλησία, την διανοητική αδεία χρήση της λέξης “Αγία”. Τόσο για την παλαιόθεν χρήση της φράσης “Αγία Θράκη”, όσο και για τον τίτλο πρόσφατου γραπτού μου: “Χαιρετισμοί της Αγίας Γεωργικής οικογένειας”.
Και να προσθέσω ότι η χρήση της φράσης “Αγία Γεωργική Οικογένεια” επιτρέπεται επίσης με ιστορική, πολιτική και ηθική άδεια. Αυτό διότι αποτελεί πληρωμένη απάντηση στους περί της Αγίας Οικογένειας σαρκασμούς των Μαρξ και Έγκελς, που πήραν στο λαιμό τους ένα ολόκληρο λαό, με την “κατάρρευση” του οικογενειακού θεσμού, και τα περί του οπίου των λαών, πριν διαψευσθούν οικτρά, από την επιστροφή, π. χ. των Ρωσίδων με τις μαντίλες, στην Εκκλησία.
Αλλά και η εν Ελλάδι Δεξιά εκδοχή με το τρίπτυχο: “Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια” σύντομα κατέληξε να μην εμπνέει. Το “πατρίς” έγινε “εθνικοφροσύνη”, το “Θρησκεία”, “φαρισαϊσμός” και το “οικογένεια”, μόνον ένας Θεός οίδε τι. Ούτε όμως και η Αριστερά των δύο τρίτων του τριπτύχου, έχει ξεφύγει από τη νέα εθνικοφροσύνη και τα σιαμαία κοινά γνωρίσματα με τη Δεξιά. Αν δε αμφότερες εκδοχές εκφρασθούν ποδοσφαιρικά, τότε: Αριστεροδεξιά-Ελλάδα: 0-5.
Και για να μην εμφιλοχωρήσουν κι άλλες περιαυτολογίες, ας χρησιμοποιήσω ως συστατική επιστολή, τα όσα αναφέρουν επί λέξει, οι επισκοπήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, κατά τη λήψη τους περί τα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου:
1.”Τον Οκτώβριο του 1988, ο Χρήστος Κηπουρός πρότεινε η Παναγία Κοσμοσώτειρα, ως το πιο αξιόλογο μνημείο του βυζαντινού πολιτισμού στη Δυτική Θράκη, να γίνει κέντρο λατρείας και να καθιερωθεί ως η “Παναγία των Θρακών”.
Η πρότασή του αυτή υλοποιήθηκε και έκτοτε η Παναγία Κοσμοσώτειρα τιμάται επίσημα ως η προστάτιδα των Θρακών.
Συνεπώς, η σχέση του Χρήστου Κηπουρού με την “Παναγία των Θρακών” είναι ότι υπήρξε ο εμπνευστής και πρωτεργάτης της καθιέρωσης της Παναγίας Κοσμοσώτειρας ως του θρησκευτικού συμβόλου και προστάτιδας ολόκληρης της Θράκης”.
2. “Ο Χρήστος Κηπουρός ήταν ο άνθρωπος που είχε την αρχική ιδέα και πρωτοβουλία για την οικοδόμηση του ναού, του πρώτου και μοναδικού ορθόδοξου ναού στον κόσμο που αφιερώνεται στον Βυζαντινό αυτοκράτορα και Άγιο Ιωάννη Γ΄ Δούκα Βατάτζη τον Ελεήμονα, ο οποίος γεννήθηκε στο Διδυμότειχο”.
Πριν δε πάω στο κυρίως θέμα, οφείλω, ως προς την Παναγία των Θρακών, να συμπληρώσω ότι αν δεν υπήρχε η θερμή αποδοχή από τον μακαριστό Μητροπολίτη τότε Άνθιμο, μετά του διαδεχθέντος Αρχιμανδρίτη τότε επίσης Ανθίμου, και σημερινού Αγίου Αλεξανδρουπόλεως, δεν θα είχε την τόσο επιτυχή έκβαση.
Οι δύο ιδέες και προτάσεις που θα περιγράψω στη συνέχεια, νομίζω ότι και εφικτές είναι και τιμούν την αγαπημένη μας Θράκη, μετά της ομώνυμης Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Το “εν αρχή ην ο λόγος” επιβάλλει να τονίσω, κάτι που γνωρίζω πολύ καλά, από πρώτο χέρι.
Αναφέρομαι στις απηνείς, συστηματικές και παντοιοτρόπως ασκηθείσες διώξεις από την Ελληνική Πολιτεία, με προεξάρχον το κάποτε κόμμα μας, σε βάρος του Πολιτικού Προσώπου Μιχάλη Χαραλαμπίδη.
Με δεδομένη την ομολογουμένως σπάνια σεμνότητα και ηθική του διαδρομή, σκέφθηκα ότι αυτό που αρνήθηκε να αποδεχθεί η Πολιτεία, μπορεί να το κερδίσει ως μνήμη η Εκκλησία:
Επειδή τα εκ των 27 βιβλίων Άπαντα του Μιχάλη. αναδεικνύουν, μεταξύ των άλλων, τον εμπλουτισμό της ηθικότητας του Ελληνισμού, επόμενα και της ίδιας της Ορθοδοξίας, που συναποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία.
Επειδή αναμφισβήτητα ο εν λόγω Πόντιος και Θράκας Πολιτικός φιλόσοφος, αποτελεί την ιστορική συνέχεια των Αριστοτέλη, Δημόκριτου, Πλάτωνα και Πρωταγόρα, όντας μάλιστα συμπατριώτης με τους δύο, αν όχι με τους τρεις.
Επειδή τα πολιτικά μνημόσυνα, δεν ανέδειξαν τη μνήμη του, με εξαίρεση τον ανθρώπινο όσο και συγκινητικό λόγο από τον πρώην Πρόεδρο της Κυπριακής Βουλής Γιαννάκη Ομήρου, διαδεχθέντα πολιτικά, τον αδελφικό φίλο του Μιχάλη, αείμνηστο επίσης Βάσο Λυσσαρίδη.
Επειδή η Εκκλησία οφείλει να απαντήσει, με δεδομένο το υψηλό ιστορικό και ηθικό της κύρος, μια και εύκολα μπορεί να διαπιστωθεί το ηθικό προβάδισμα των ιδεών, και στα 27 βιβλία.
Επειδή η ίδια Εκκλησία έχει τιμήσει και αξιοποιήσει τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, κάνοντάς τους μέχρι και τοιχογραφίες στους πρόναους Εκκλησιών αλλά και σε Μονές,
Επειδή, ακόμη και η Ρωσική Εκκλησία έχει υιοθετήσει και εφαρμόσει τέτοιες ανάλογες μορφές αξιοποίησης των Ελλήνων φιλοσόφων, όπως με τις τοιχογραφίες των Αριστοτέλη και Πλάτωνα.
Επειδή μαζί με το: “εις τους αιώνας των αιώνων”, η μετά σεμνότητας ηθική είναι αναπόσπαστο τμήμα της Χριστιανικής ευχής.
Επειδή και ο εξ Ίμβρου καταγόμενος Οικουμενικός Πατριάρχης που θα θυμάται το άρθρο του Μιχάλη στην Ελευθεροτυπία το 1985; για την Ίμβρο και την Τένεδο, δεν θα είναι αρνητικός, αν ερωτηθεί. Ένα ιστορικό κείμενο αλλά και με κρεμάμενη τη διαγραφή του, από το ΠΑΣΟΚ,
Και επειδή δεν τράβηξε και λίγα με την ανέγερση του Ιερού Ναού του Αγίου Ευγενίου στη Νέα Πόλη της Ρωμανίας, στα Θρακικά παράλια, με ένα Χριστιανικό φάρο δηλαδή που θα προσκαλεί συνεχώς τους επιγενόμενους να την κτίσουν.
Για όλους αυτούς τους λόγους προτείνω στη Θρακική Εκκλησία να πράξει τα δέοντα. Και είθε το τριετές μνημόσυνο του αξέχαστου Μιχάλη, να αποτελέσει ένα νέο ραντεβού με την ιστορία. Μόνο που αυτή τη φορά δεν θα είναι πολιτισμικό και πολιτικό, αλλά ραντεβού με τη μνήμη.
Αρχής γενομένης από τον τοιχογραφημένο πρόναο της Εκκλησίας του Αγίου Χριστοφόρου, στο Αετοχώρι της Αλεξανδρούπολης. Όπως και στον πρόναο στον Ιερό Ναό του Αγίου Ευγενίου.
Θα είναι δε για μένα μεγάλη τιμή, να συμβάλλω στην όποια δαπάνη αλλά και ως επιβλέπων.
Επιπλέον επειδή το “και τούτο ποιείν κακείνο μη αφιέναι” οφείλει να συνέχει τόσο τη σκέψη και το πνεύμα, όσο και το γραπτό λόγο, γι’ αυτό:
Θέλοντας να τιμήσουμε τη μνήμη του αξέχαστου φίλου, ήδη από κοινού με το φίλο Πασχάλη Χριστοδούλου, δημοσιεύσαμε την πρόταση, ώστε ο διάδρομος Αλεξανδρούπολης-Οδησσού να επονομαστεί “Μιχάλης Χαραλαμπίδης”.
Πιστεύω ότι μια συλλογική επιστολή των τεσσάρων Μητροπολιτών της Θράκης προς τον Πρωθυπουργό, μια και η Ελληνική Πολιτεία είναι η αρμόδια για το συγκεκριμένο Οδωνύμιο, μπορεί να έχει αποτελέσματα, και μάλιστα επιτυχή.
Παράλληλα είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν κινήσεις από τα κάτω, από Ποντιακούς συλλόγους αλλά και Θρακικούς, όμως το σύνηθες είναι ότι: “Κάτωθεν ουδέν εστί γενέσθαι”.
Ειδικά ο Άγιος Αλεξανδρουπόλεως, με τον αλληλοσεβασμό, όσο και τη μακρόχρονη γνωριμία, και πέραν των όσων γνωρίζουν οι υπόλοιποι τρεις Ιεράρχες για τη διαδρομή και τους αγώνες του Μιχάλη, θα έχει να τους εξιστορήσει επιπλέον πολλά. Από τη συμμετοχή του ίδιου ως Αρχιμανδρίτη τότε, στο ταξίδι του Δήμου Αλεξανδρουπόλεως, στα “Χερσαία Δαρδανέλια”, από την πρωτεύουσα του Έβρου έως το Μπουργκάς, καθώς και τις ομιλίες του αείμνηστου Μιχάλη μπροστά στην Ωραία Πύλη του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Νικολάου της πόλης. Και από το αρχιερατικό του παρόν στην εκφορά, ως το συγκινητικό επικήδειο που εκφώνησε, στον Ιερό Ναό Αγίου Χριστόφορου στο προσφυγικό και Ποντιακό Αετοχώρι.
Συνεχίζεται…
