Οι προκλήσεις κόστους και το κρίσιμο τεστ βιωσιμότητας του έργου – Η σημαντική θέση της Αλεξανδρούπολης για την μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου – Συνάντηση Μητσοτάκη-Μπορίσοφ
«Θέλω να υπογραμμίσω τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου. Είναι μια σημαντική και στρατηγική επένδυση και για τις δύο χώρες, καθώς επιδιώκουμε να απομακρυνθούμε από το ρωσικό φυσικό αέριο», ανέφερε μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνάντησή του με τον πρώην πρωθυπουργό της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ.
«Η στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ ήδη προσφέρει αξιόπιστα αποτελέσματα. Χθες είχαμε μια πρώτη συμφωνία για τη μεταφορά του φυσικού αερίου από την Ελλάδα στην Ουκρανία που δείχνει τη σημασία αυτής της πολύ σημαντικής πρωτοβουλίας, η οποία είναι ταυτόχρονα οικονομική και γεωπολιτική. Στο μυαλό μου ο Κάθετος Διάδρομος δεν αφορά μόνο την ενέργεια. Αφορά και στους αυτοκινητόδρομους, αφορά και στο εμπόριο καθώς επίσης τις πλήρεις διασυνδέσεις μεταξύ της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας. Κι αυτό αυξάνει σημαντικά τη γεωπολιτική αξία των χωρών μας», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Σημειώνεται πως ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Gas Corridor) είναι είναι ένα σχέδιο γεωπολιτικής αναδιάταξης, ένα project που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Ξεκινώντας από τη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, μεταφέρει υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) βορειότερα, λειτουργώντας ως ενεργειακή ασπίδα της Ευρώπης απέναντι στην εξάρτηση από τη Ρωσία και αναδεικνύοντας την Ελλάδα σε πύλη σταθερότητας και ανάπτυξης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
- Τι χρειάζεται για να «πάρει μπρος» ο Κάθετος Διάδρομος
Στο μεταξύ, στη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής διαδρομής έναντι αυτών του βορρά, με χαμηλότερα ακόμη και κατά 50% κόστη απο τα σημερινά, ενιαίο ρυθμιστικό καθεστώς και πραγματική στήριξη από Κομισιόν, συνοψίζεται το στοίχημα που καλούνται να κερδίσουν οι ΗΠΑ, μαζί με τις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου, προκειμένου η μεταφορά αμερικανικού LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία να μην καταλήξει σε ένα γεωπολιτικό αφήγημα κενό περιεχόμενου, όπως τόσα άλλα στο παρελθόν.
Το μπαράζ συνεντεύξεων που έδωσε τα τελευταία 24ωρα για τον Κάθετο Διάδρομο ο ειδικός απεσταλμένος της Ουάσινγκτον για τα ενεργειακά, Τζόσουα Βολτζ, το κοινό του μήνυμα με τη πρέσβειρα Γκιλφόιλ ότι «η Ευρώπη πρέπει να τον στηρίξει», αλλά και η γενικευμένη αμερικανική κινητικότητα δείχνουν όχι μόνο το συναγερμό που έχει σημάνει, αλλά και εξηγούν το γιατί οι ΗΠΑ δεν θέλουν να χαθεί το μομέντουμ.
Το περιέγραψε όσο καλύτερα μπορούσε το Σάββατο στα «Παραπολιτικά» ο ίδιος ο Τζ. Βόλτζ λέγοντας ότι ναι μεν υπάρχουν εναλλακτικές οδεύσεις προς το βορρά, μέσω Λιθουανίας και Κροατίας, ωστόσο η Ελλάδα έχει σημαντική αναξιοποίητη δυναμικότητα και προσφέρει τη δυνατότητα να διοχετευθούν μεγάλοι όγκοι σε συντομότερο διάστημα από το χρόνο που θα απαιτούνταν για να επεκταθούν άλλες διαδρομές προς τη Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Η αμερικανική πλευρά που σε αντίθεση με τη Κομισιόν είναι business oriented και ακριβώς γι’ αυτό έχει αντιληφθεί ότι άλλο οι πολιτικές διακηρύξεις για τον Κάθετο Διάδρομο και άλλο η πραγματικότητα – το συνοψίζουν τα λόγια του Βόλτζ «δεν πρόκειται για φιλανθρωπικό έργο, χρειάζεται εμπορικός ρεαλισμός για να πετύχει» – διαβλέπει τον κίνδυνο ότι χωρίς ταχύτατες παρεμβάσεις το εγχείρημα μπορεί να ξεπεραστεί από την ίδια τη πραγματικότητα.
Οι παιδικές του ασθένειες είναι πολλές. Οι υψηλές ταρίφες, τα πολλά ρυθμιστικά και φορολογικά καθεστώτα, ο ελλιπής συντονισμός και η απουσία ευρωπαικής χρηματοδότησης, όλ’ αυτά προϋπήρχαν από την πρώτη κιόλας δημοπρασία του 2025 για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, όπως είχε επισημάνει ο Δ.Κοπελούζος, ωστόσο τα απογοητευτικά αποτελέσματα των τελευταίων δημοπρασιών, ανέδειξαν περαιτέρω το πρόβλημα. Και μαζί με τις προειδοποιήσεις της Κομισιόν για τον κίνδυνο υπερεξάρτησης από το LNG των ΗΠΑ, έθεσαν σε κατάσταση συναγερμού την αμερικανική πλευρά.
Τούτων δοθέντων, οι ζυμώσεις και διεργασίες των επόμενων εβδομάδων θα είναι πυκνές μέχρι την υπουργική συνάντηση της 24ης Φεβρουαρίου στην Ουάσινγκτον υπό τον Κρις Ράιτ, η οποία θα είναι αρκούντως διευρυμένη, όπως δείχνει και η συμμετοχή του CEO του AKTOR Αλ.Εξάρχου, με προφανή στόχο να υπάρξουν απτά αποτελέσματα.
Ενώπιον αυτής της σκληρής πραγματικότητας, τρία είναι τα βασικά προβλήματα που ζητούν λύση.
- Οι φθηνότερες διαδρομές από το Βορρά
Το πρώτο αφορά τα πολύ υψηλά ακόμη κόστη διαμετακόμισης έναντι των βόρειων διαδρομών προς την Ουκρανία που λόγω εγγύτητας είναι πολύ φθηνότερες για τη μεταφορά αμερικανικού LNG: Ενα crash test στα κόστη μεταφοράς για το «Route1», που αφορά τη διαδρομή από τη Ρεβυθούσα μέχρι την Ουκρανία, δείχνει 5,76 €/ MWh (τιμή που μπορεί να αλλάζει, καθώς οι Ρουμάνοι χρεώνουν διαφορετικά κάθε μήνα) όταν η χρεώση μέσω Πολωνίας είναι κοντά στα 3 €/ MWh. Αν και στα κόστη δεν συνυπολογίζονται αυτά για την αεριοποίηση, που στη περίπτωση των Πολωνών είναι υψηλότερα των ελληνικών, ωστόσο και πάλι η διαφορά είναι μεγάλη.
«Αν μπορεί κανείς να αποκομίσει κέρδος 4 €/MWh πουλώντας από την Ελλάδα στην Ουκρανία, αλλά τα κόστη μεταφοράς είναι 6 €/MWh, τότε προφανώς δεν έχει νόημα να δεσμεύσει χωρητικότητα», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά trader του χώρου.
Η πολωνική δίοδος αποτέλεσε το Φεβρουάριο, για δεύτερο συνεχόμενο μήνα, το βασικό δρόμο εφοδιασμού της Ουκρανίας με αμερικανικό φυσικό αέριο, σύμφωνα με πρόσφατη ανάρτηση του αναλυτή του ICIS, Brendan A’Hearn κι αυτό, παρ’ ότι έχει περιορισμό στη διασυνοριακή δυναμικότητα, που συνοψίζεται σε 11 εκατ. κυβικά την ημέρα.
- Τα πολλά ρυθμιστικά και φορολογικά καθεστώτα
Το δεύτερο στοίχημα αφορά την ύπαρξη ενός ενιαίου ρυθμιστικού και φορολογικού καθεστώτος, όχι τεσσάρων ή πέντε διαφορετικών κατά μήκος της διαδρομής. «Πέντε χώρες, πέντε διαχειριστικές και ρυθµιστικές αρχές πρέπει να συνεργαστούν. Αυτό από τη φύση του είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρηµα. Θέλει συζήτηση και δηµιουργία κουλτούρας συνεργασίας», είπε τη περασμένη εβδομάδα από το βήμα του Athens Energy Summit ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας του έργου.
Η βιωσιμότητα του Διαδρόμου θα κριθεί από την ύπαρξη πολλών μακροχρόνιων συμβολαίων με πελάτες, που με τη σειρά τους απαιτεί χαμηλότερες ταρίφες, ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο και καλύτερο συντονισμό. Τα μακροχρόνια πάλι συμβόλαια με «κλειδωμένους» πελάτες είναι μονόδρομος για να εξασφαλίσει το έργο χρηματοδότηση από τις τράπεζες (bankability), όπου ειδικά οι ευρωπαικές, όπως η EBRD, στο όνομα των κλιματικών στόχων, έχουν πάψει εδώ και χρόνια να δανειοδοτούν projects πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ίδια συνθήκη, δηλαδή το να υπάρχουν μακροχρόνια συμβόλαια, ισχύει και για τις αμερικανικές, όπως η Development Finance Corporation (DFC).
Εσχάτως πάντως κυκλοφορεί το σενάριο ότι στις 24 Φεβρουαρίου στην Ουάσινγκτον θα συνεδριάσει και η Επιτροπή Ενεργειακής Κυριαρχίας (Energy Dominance Committee), µε τη συµµετοχή και της DFC και με στόχο να κλειστεί μια μακροχρόνια συμφωνία για χρηματοδότηση τμήματος των υποδομών της διαδρομής.
- Η στήριξη από τη Κομισιόν
Το τρίτο πρόβλημα αφορούσε και αφορά τη στάση της Κομισιόν, η οποία δεν έχει μέχρι τώρα δείξει να στηρίζει όπως οι ΗΠΑ το εγχείρημα. Αν και οι πληροφορίες λένε ότι εσχάτως έχει αρχίσει να εγκαταλείπει τον «κανονιστικό φορμαλισμό» που τη διέκρινε μέχρι πρότινος, η αλλαγή στη στάση της μένει να φανεί. Οι επαφές της με τους Διαχειριστές που έχουν ξεκινήσει τις διεργασίες για τον επανασχεδιασμό των προϊόντων (Route 1, Route 2, Route 3), προκειμένου αυτά να έχουν ετήσια διάρκεια, κάτι που ζητά επιτακτικά και η αγορά για να αποκτήσει επενδυτική ορατότητα, θα δείξουν του λόγου το αληθές.
Η δήλωση που έκανε τη Παρασκευή από την εκδήλωση του Economist η αμερικανίδα πρέσβης Κίμπερλι Γκιλφόιλ ότι «περιμένουμε τη ρυθμιστική υποστήριξη από την Ευρώπη για ένα προβλέψιμο περιβάλλον», δείχνει ότι το ζήτημα συνεχίζει να υφίσταται.
energypress.gr
