Το “ταμπού” των απολύσεων παραμένει πανίσχυρο στον Δημόσιο τομέα – Παραγνωρίζεται ότι δανειζόμαστε για να πληρώνουμε – Γιατί οι καθαρίστριες, οι μάγειροι, οι φύλακες κ.λπ. πρέπει να είναι δημόσιοι υπάλληλοι;
Ταμπού, σε πρωτόγονους πολιτισμούς, είναι πρόσωπο ή πράγμα πού θεωρείται ιερό ή μιαρό και απαγορεύεται οποιαδήποτε επαφή με αυτό.
Σε σύγχρονες χώρες, όπου όμως είναι ευρέως διαδεδομένες μορφές πρωτόγονης οικονομικής σκέψης -όπως κατ’ εξοχήν συμβαίνει στην Ελλάδα- υπάρχουν λέξεις, έννοιες και αντιλήψεις θεωρούμενες ως ταμπού και, επομένως, κάθε ενασχόληση με αυτές είναι απαγορευμένη.
Ένα κλασσικό ταμπού είναι οι απολύσεις και μάλιστα οι λεγόμενες «ομαδικές», αυτές δηλ. πού ξεπερνούν ένα συγκεκριμένο ποσοστό, π.χ. 5%, επί της συνολικής εργατικής δύναμης μίας επιχείρησης.
Η πρωτόγονη οικονομική σκέψη λαμβάνει υπόψη το άμεσα ορατό αποτέλεσμα: εάν επιτραπούν οι ομαδικές απολύσεις, ο αριθμός των απολυμένων και, επομένως, των άνεργων θα αυξηθεί.
Στην πραγματικότητα, η απαγόρευση των ομαδικών απολύσεων καθιστά αδύνατη την έγκαιρη προσαρμογή του αριθμού των εργαζομένων μίας επιχείρησης στις δυσμενείς εξωτερικές συνθήκες τής οικονομίας και οδηγεί σε απότομο κλείσιμο ολόκληρες παραγωγικές μονάδες ενώ, ταυτόχρονα, αποτελεί ισχυρό αντικίνητρο για προσλήψεις.
Εκεί, βεβαίως, όπου το ταμπού των απολύσεων παραμένει πανίσχυρο είναι στον δημόσιο τομέα.
Πέραν των συνήθων επιχειρημάτων περί καταπολεμήσεως της ανεργίας -η οποία, όμως, αυξάνεται, καθόσον, για να διατηρείται άθικτη η ιερή αγελάδα του δημοσίου, επιβάλλονται δυσβάστακτοι φόροι πού οδηγούν σε ύφεση ολόκληρη την οικονομία-προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι οι απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων δεν λύνουν το δημοσιονομικό πρόβλημα.
Η απάντηση είναι ότι το δημοσιονομικό πρόβλημα δεν λύνεται από οποιαδήποτε μεμονωμένη απόφαση περιορισμού των δημοσίων δαπανών, κάθε προσπάθεια, όμως, εξορθολογισμού του δημοσίου, όπως είναι η απόλυση περιορισμένου, έστω, αριθμού υπαλλήλων πού μπορεί να είναι ακατάλληλοι ή επίορκοι ή να περισσεύουν ή να μπορούν να αντικατασταθούν με αποδοτικότερες λύσεις (π.χ. ανάθεση, κατόπιν μελέτης και διαγωνισμού, υπεργολαβίας), συμβάλλει στην επίλυση του προβλήματος
Ο σημερινός Υπουργός Παιδείας, σε προηγούμενη υπουργική θητεία του, το 2011, είχε δηλώσει ότι:
«Το ένα εκατομμύριο δημοσίων υπαλλήλων πού ταλαιπωρούν δέκα εκατομμύρια πολίτες με την βεβαιότητα ότι ο δημόσιος τομέας είναι ισόβιος, μας έφθασε εδώ πού μας έφθασε».
Καλό θα ήταν, νομίζω, αυτή η δήλωση να αναρτηθεί σε περίοπτη θέση στο δικό του και σε κάθε άλλο υπουργικό γραφείο.
Σωστές αποφάσεις δεν μπορούν να ληφθούν αν δεν προηγηθεί μία ευρεία συζήτηση περί των αρμοδιοτήτων του δημόσιου τομέα και περί του τρόπου με τον όποιο είναι ορθότερο να επιτελούνται οι αρμοδιότητες αυτές.
Οι κοινωνικές υπηρεσίες πού ασφαλώς πρέπει να παρέχει το κράτος στα πιο αδύναμα μέλη της κοινωνίας πρέπει να παρέχονται in naturam ή να δίνεται στους δικαιούχους χρηματοδότηση, υπό μορφή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος η υπό μορφή εκπαιδευτικών ή άλλων κουπονιών για την απόκτηση των υπηρεσιών αυτών από δημόσιους ή από ιδιωτικούς φορείς.
Πρέπει οι καθαρίστριες να είναι δημόσιοι υπάλληλοι; Οι μάγειροι; Οι φύλακες; Οι οδηγοί; Οι λογιστές;
Θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί για πολλές άλλες κατηγορίες εργαζομένων.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό πού δεν πρέπει να λησμονείται είναι ότι το σύνολο των δημοσίων δαπανών χρηματοδοτείται με φόρους ή με δανεισμό ή με πληθωριστικό χρήμα.
Οι δύο τελευταίες επιλογές δεν υφίστανται πλέον στην χώρα μας και απομένουν οι φόροι, οι υπέρογκοι, εν πολλοίς άδικοι και, ασφαλώς, αντιαναπτυξιακοί φόροι.
Και ναι μεν το δημοσιονομικό πρωτογενές πλεόνασμα έπρεπε να επιτευχθεί, είναι, όμως, σαφές ότι το πλεόνασμα αυτό δεν θα είναι διατηρήσιμο, αν δεν αλλάξουν πολλά πράγματα.
Αυτό υποδεικνύει το γεγονός ότι, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο αυξάνονται σταθερά και ήδη ανέρχονται σε 67,5 δις ευρώ.
Τί πρέπει να αλλάξει;
Η Γαλλία, μία χώρα με παράδοση κρατικού παρεμβατισμού από την εποχή του Ζαν Μπατίστ Κολμπέρ και με σημερινή κυβέρνηση σοσιαλιστών, δείχνει τον δρόμο.
Σε συμπληρωματικό προϋπολογισμό για το 2014, δρομολογούνται πρόσθετες περικοπές δημοσίων δαπανών 4 δις ευρώ, πέραν των 14 δις ευρώ πού έχουν ήδη δρομολογηθεί μέχρι τα τέλη του έτους.
Μειώσεις στην φορολογία των επιχειρήσεων 6,5 δις ευρώ και των ιδιωτών 3,6 δις ευρώ μέσα στην επόμενη διετία,
Περαιτέρω μειώσεις στην φορολογία των επιχειρήσεων κατά 40 δις ευρώ και περικοπές δημοσίων δαπανών κατά 30 δις ευρώ στο διάστημα 2016-2018.
Είναι καιρός να καταρριφθούν και στην χώρα μας ταμπού πού αφορούν σε μειώσεις δαπανών και φόρων, εργασιακές σχέσεις, ιδιωτικοποιήσεις, άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων κ.ά. και πού το μόνο αποτέλεσμα τους, σε τελική ανάλυση, είναι να φρενάρουν την ανάπτυξη.
Κώστας Χρηστίδης
