Μια οπτική -και όχι μόνο- ασχήμια του αστικού ιστού
Ένα κοινωνικό φαινόμενο που στο παρελθόν είχε ρόλο στην αστικότητα είναι αυτό της αναγραφής συνθημάτων στους τοίχους μιας πόλης. Εκφράζοντας πρωτοτυπία και καλλιτεχνικότητα στο περιεχόμενο και το στυλ, αποτέλεσαν ένα ιδιόμορφο δρόμο ατομικής και συλλογικής έκφρασης όπου σε πολλές περιπτώσεις υπήρχε ποιητικό χρώμα και ευφυϊα.
Το φαινόμενο αυτό με την πάροδο του χρόνου εκφυλίστηκε. Από απόπειρα «απονάρκωσης των ανθρώπων», κατάθεσης αστικών αγωνιών και ιδεολογικών αναζητήσεων, μεταμορφώθηκε σε μέσο κακοποίησης τοίχων και οδών, βανδαλισμού κτηρίων, έκφρασης ατομικής ματαιοδοξίας και ύβρεως, επιθετικών και προσβλητικών μηνυμάτων.
Αντί να βυθιστούν στο τετράδιο για να εκφράσουν τους στοχασμούς τους ή να τους δημοσιοποιήσουν στο διαδίκτυο, επιλέγουν οι σύγχρονοι βάνδαλοι τα μεγάλα εμφανή γράμματα με προκλητικά slogans. Οι δρόμοι, σε αυτήν την περίπτωση, δεν έχουν την δική τους ιστορία που κάποιος τις έγραψε στον τοίχο με μπογιά.
Εδώ μιλάμε για μουτζούρες, βαρετά αθλητικά συνθήματα που χαράζονται ανεξίτηλα στις ψυχές των οπαδών ή ακόμα και διάφορες ομάδες αδιάφορων ανθρώπων που θέλουν να μας θυμίζουν πως πέρασαν από κάποιον δρόμο λες και μας ενδιαφέρει η ελλειμματική τους έκφραση σε κάθε είδους επιφάνεια που πέφτει θύμα νυχτερινών δραστών.
Οι τοίχοι της Αλεξανδρούπολης είναι μάρτυρες αυτής της κακοποίησης. Στο κέντρο και στις γειτονιές της, σε οικίες και πολυκατοικίες όπου και να στρέψεις το βλέμμα σου θα δεις το ρυπαρό «έργο» δύστροπων και χολερικών χεριών. Είναι προφανές ότι κάθε μήνυμα που προσπαθεί να περάσει ο κάθε βάνδαλος «τοιχογραφιάς», δεν γίνεται ποτέ αποδεκτό από τον μέσο πολίτη.
Η παντελής ατιμωρησία που επικρατεί στην πόλη ας λάβει τέλος. Η λήψη μέτρων αποτροπής βανδαλισμών είναι επιτακτική. Ας μπει επιτέλους ένα φρένο στην αδιανόητη αυτή ασχήμια. Οι φωτογραφίες, ενδεικτικές της κατάστασης, το επιβεβαιώνουν.
Όπως εύστοχα σημειώνει ο Κ. Βίδος, σήμερα ο δρόμος εξακολουθεί να είναι γεμάτος συνθήματα και ζωγραφιές, με το φαινόμενο να βρίσκεται σε έξαρση. Μόνο που αυτά που τώρα διαβάζουμε σπανίως έχουν χαρακτήρα ενωτικό και φιλειρηνικό. Οι τοίχοι της πόλης, γεμάτοι βρισιές και προτροπές για άνομες και βίαιες συμπεριφορές, αποτελούν επιμέρους τελάρα μίας υπαίθριας πινακοθήκης αφιερωμένης στο ταξικό ή μάλλον στο τοξικό μίσος. Στο μίσος προς οποιονδήποτε δεν συμφωνεί με τους συντάκτες του επιτοίχιου υβρεολογίου.
Στην νεοελληνική κουλτούρα με τις τόσες και τόσες στρεβλώσεις μάθαμε να θεωρούμε κάθε ντουβάρι ως εργαλείο (και πολιτικής) αντίστασης. Επιπλέον, το να γράφεις συνθήματα είναι και τρόπος για να ξεσπάσεις τις εντάσεις σου, σε μια χώρα που τέτοιοι βανδαλισμοί μένουν τις περισσότερες φορές ατιμώρητοι. Όμως, τα μηνύματα που παίρνουμε διαβάζοντας τους τοίχους στις γειτονιές της πόλης, αναρχικά, αντιεξουσιαστικά, ρατσιστικά ή απλώς χυδαία, δεν έρχονται μόνο για να βρωμίζουν μια ήδη επιβαρημένη πόλη, αλλά για να ενοχλήσουν, ακόμα και να τρομάξουν με την ωμότητα και την επιθετικότητά τους.
Το all times classic «Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι» μοιάζει ανώδυνο διακοσμητικό σε τοίχο νηπιαγωγείου, σε σχέση με τα άλλα συνθήματα που φύονται στις προσόψεις των σπιτιών μας (οι… καλλιτέχνες δρόμου έχουν ιδιαίτερη προτίμηση στις φρεσκομπογιαντισμένες) . Οι λέξεις ψόφος, μίσος, κρεμάλα, λιντσάρισμα, θάνατος, σφαγή, κάψτε, σκοτώστε κλπ. επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά μέσα από δεκάδες προτροπές για πόλεμο ενάντια στην αστική τάξη, στους μετανάστες, στην κυβέρνηση, στη Δημοκρατία.
Η παντελής ατιμωρησία που επικρατεί στην πόλη ας λάβει τέλος. Η λήψη μέτρων αποτροπής βανδαλισμών είναι επιτακτική. Ας μπει επιτέλους ένα φρένο στην αδιανόητη αυτή ασχήμια. Οι φωτογραφίες, ενδεικτικές της κατάστασης, το επιβεβαιώνουν.
Σύμφωνα με το ελληνικό Ποινικό Δίκαιο, αλλά και τη νομολογία των εθνικών ποινικών δικαστηρίων, η δημιουργία ενός έργου τέχνης του δρόμου φαίνεται να εμπίπτει καταρχήν στον ορισμό του αδικήματος της φθοράς ξένης ιδιοκτησίας. Ο ορισμός αυτός, και συγκεκριμένα η βασική μορφή της εν λόγω αξιόποινης πράξης, η οποία θα αποτελέσει και το σημείο αναφοράς της μελέτης που ακολουθεί, τυποποιείται στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 381 του Ποινικού Κώδικα, σύμφωνα με την οποία «1. Όποιος με πρόθεση καταστρέφει ή βλάπτει ξένο (ολικά ή εν μέρει) πράγμα ή με άλλον τρόπο καθιστά ανέφικτη τη χρήση του τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών».
Δημοσθένης Π. Δούκας
