Οι τιμές έχουν σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με το 2019 – Οι φοιτητικές εστίες σε όλη την χώρα καλύπτουν μόλις το 4,6% των αναγκών – Το ενοίκιο ο βασικός παράγοντας επιλογής της σχολής
Μετά το τέλος των πανελλαδικών εξετάσεων ακολουθεί η περίοδος ανακοίνωσης των βάσεων εισαγωγής στα πανεπιστήμια, σηματοδοτώντας παραδοσιακά την έναρξη ενός μεγάλου «μαραθωνίου» για χιλιάδες νοικοκυριά, προκειμένου να βρεθεί η κατάλληλη στέγη για τους νέους φοιτητές.
Φέτος, η αναζήτηση φοιτητικής κατοικίας αναδεικνύεται σε μία από τις πιο πιεστικές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις, με το ράλι των ενοικίων να δοκιμάζει τις αντοχές των οικογενειακών προϋπολογισμών σε κάθε γωνιά της χώρας.
Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία που δημοσιοποίησε η «Χρυσή Ευκαιρία», το ενδιαφέρον της αγοράς επικεντρώνεται μαζικά στα ακίνητα μικρής επιφάνειας. Η αυξημένη αυτή ζήτηση έχει κάνει δυσεύρετες τις γκαρσονιέρες και τα studio, με το πρόβλημα της περιορισμένης προσφοράς να λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
- Αύξηση στο 70-75% στα ενοίκια από το 2017 έως σήμερα
Η αποτύπωση των τιμών των ενοικίων στα μεγάλα αστικά κέντρα, μέσω της πανελλαδικής έρευνας, φέρνει στην επιφάνεια τη δυσχερή θέση στην οποία περιέρχονται τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι οικογένειες των φοιτητών καλούνται πλέον να διαχειριστούν μια εξαιρετικά πιεστική πραγματικότητα, αναζητώντας εναλλακτικές και όσο το δυνατόν πιο οικονομικές λύσεις για τη στέγαση των παιδιών τους.
Μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ με τον δημοσιογράφο Θανάση Τσολάκη, ο Πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου Κτηματομεσιτών E–Real Estate, Θεμιστοκλής Μπάκας, επιβεβαίωσε την ανοδική τάση τιμών στα φοιτητικά ενοίκια, υπογραμμίζοντας το μέγεθος της επιβάρυνσης.
«Από το 2017 έως και σήμερα καταγράφεται μία αύξηση ζητούμενων ενοικίων μόνο για ακίνητα τα οποία είναι κατάλληλα για φοιτητές, δηλαδή σπίτια έως 50-60 τετραγωνικά μέτρα, που κυμαίνεται περίπου στο 70%-75%.Πλέον το ενοίκιο είναι ο βασικός παράγοντας επιλογής της σχολής. Δεν είναι λίγες οι οικογένειες που τελικά επιλέγουν σχολή με βάση την οικονομική τους δυνατότητα. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 85% των νέων ηλικίας 17-25 ετών διαμένει στο παιδικό του δωμάτιο, που σημαίνει ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό επιλέγει σχολή με βάση το πού βρίσκεται η κύρια οικογενειακή κατοικία», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Μπάκας.
- Το παράδειγμα της Αλεξανδρούπολης και το πραγματικό κόστος διαβίωσης
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο ορατό αν εστιάσει κανείς στην περιφέρεια. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Αλεξανδρούπολης, όπου το 2026 οι τιμές για ένα τυπικό φοιτητικό διαμέρισμα έχουν εκτιναχθεί σε επίπεδα που προκαλούν ασφυξία στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ειδικά αν γίνει η σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία.
Παράλληλα, το μηνιαίο κόστος δεν περιορίζεται μόνο στο μίσθωμα, αλλά διογκώνεται από τις πάγιες υποχρεώσεις και τις καθημερινές ανάγκες.
Σχολιάζοντας την οικονομική αυτή πίεση, ο Θεμιστοκλής Μπάκας επεσήμανε: «Το 2019 το ίδιο σπίτι στην Αλεξανδρούπολη είχε ζητούμενο μίσθωμα 180 με 230 ευρώ, επομένως συζητάμε πολλές φορές για διπλάσια τιμή. Και το κόστος δεν είναι μόνο το ενοίκιο. Δεν είναι το γεγονός ότι ο γονέας θα πληρώσει 500 ευρώ τον μήνα ή άλλα 100 ευρώ για κοινόχρηστα και λογαριασμούς. Υπάρχει και το κόστος διαβίωσης, οπότε φτάνουμε συνολικά στα 700-800 ευρώ τον μήνα για έναν φοιτητή που ζει πολύ συγκρατημένα. Το πιο λυπηρό είναι ότι αυτό το κόστος στέγασης και διαβίωσης, το οποίο καταγράφεται πλέον διατραπεζικά, δεν εκπίπτει από το φορολογητέο εισόδημα των γονέων».
- Το έλλειμμα των υποδομών και η αδυναμία στέγασης
Η ρίζα του προβλήματος δεν εντοπίζεται μόνο στις τιμές της ελεύθερης αγοράς, αλλά και στη βαθιά δομική αδυναμία του κράτους να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις μέσω της φοιτητικής μέριμνας, όπως ανέφερε ο κ. Μπάκας. Οι διαθέσιμες κλίνες στις δημόσιες εστίες αποδεικνύονται ελάχιστες μπροστά στον όγκο των νέων που αναγκάζονται να μετακομίσουν για τις σπουδές τους.
Ο κ. Μπάκας παρέθεσε τα αποκαλυπτικά δεδομένα: «Είμαστε μία χώρα η οποία δεν μπορεί πραγματικά να στεγάσει τους φοιτητές της. Αυτήν την στιγμή έχουμε περίπου 350.000 ενεργούς φοιτητές, εκ των οποίων οι 200.000 έρχονται από την επαρχία και μπαίνουν στη διαδικασία να αλλάξουν κατοικία λόγω σπουδών. Η δυναμικότητα που καταγράφει η χώρα μας όσον αφορά τις φοιτητικές εστίες καλύπτει μόλις το 4,6% αυτών των 200.000 φοιτητών».
- Οι αιτίες της κρίσης: Από τη στεγαστική πίεση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Η κατακόρυφη άνοδος των τιμών στα μικρά διαμερίσματα δεν είναι τυχαία, αλλά αποτελεί το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων που περιλαμβάνει την δραματική μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά τα χρόνια της κρίσης, την αυστηροποίηση των τραπεζικών κριτηρίων, αλλά και τις νέες τάσεις που διαμορφώνουν την κτηματαγορά.
Αναλύοντας τους λόγους αυτής της ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, ο Θεμιστοκλής Μπάκας εξήγησε: «Μέσα στα χρόνια των μνημονίων είχαμε μία μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας έως και 95%. Δεν χτίζονταν νέα σπίτια και δεν χορηγούνταν δάνεια. Το 2007 είχαμε 17 δισ. ευρώ εκδόσεις νέων στεγαστικών δανείων σε μία χρονιά, ενώ το 2025 κλείσαμε περίπου με 1,7-1,8 δισ. ευρώ, μαζί με το πρόγραμμα “Σπίτι μου 2”.Ένας μήνας του 2007, δηλαδή, ισούται με το σύνολο του 2025. Έτσι, ένα μεγάλο ποσοστό συμπολιτών μας στρέφεται μαζικά στην ενοικίαση.
Από την άλλη πλευρά, ο κλάδος της βραχυχρόνιας μίσθωσης απορρόφησε ένα μεγάλο μέρος των ακινήτων όπου θα μπορούσαν να διαμένουν φοιτητές ή οικογένειες. Παράλληλα, μετά την πανδημία παρατηρείται μεγάλη κινητικότητα στα διαζύγια, με αποτέλεσμα το ένα σπίτι να γίνονται δύο, ενώ καταγράφεται και έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον από το εξωτερικό στην περιφέρεια. Στη Βόρεια Ελλάδα, για παράδειγμα, ένας αγοραστής δεν ανταγωνίζεται τον γείτονά του, αλλά ενδιαφερόμενους από χώρες όπως η Βουλγαρία».
- Η επόμενη μέρα και οι εκτιμήσεις για την αγορά
Οι προβλέψεις για το άμεσο μέλλον δείχνουν ότι η τάση αυτή δεν πρόκειται να ανατραπεί εύκολα. Παρά την εκτίμηση για μια σχετική επιβράδυνση στον ρυθμό ανόδου, οι τιμές παραμένουν σε επίπεδα δυσανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες των πολιτών, με τις όποιες διορθώσεις να περιορίζονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων.
Ο Θεμιστοκλής Μπάκας κατέληξε: «Δεν θα έχουμε τις εκρηκτικές αυξήσεις των προηγούμενων ετών. Οι αυξήσεις θα γίνονται με μικρότερο ρυθμό, αλλά οποιαδήποτε νέα άνοδος της τάξης του 3% ή 5% προστίθεται στις ήδη υπάρχουσες αθροιστικές αυξήσεις του 50% και 60%. Επομένως, τα ενοίκια παραμένουν δυσανάλογα με τα εισοδήματά μας. Εκεί που θεωρούμε ότι θα δούμε μια αποκλιμάκωση είναι κατά κύριο λόγο στα παλιά, μη ανακαινισμένα σπίτια. Αυτά αυτήν την στιγμή παραμένουν στα αζήτητα, καθώς οι ιδιοκτήτες τους, παρασυρμένοι από την υψηλή ζήτηση, είχαν ανεβάσει υπερβολικά τις τιμές».
Στο διά ταύτα, το ζήτημα της φοιτητικής κατοικίας υπερβαίνει πια τα στενά όρια της κτηματαγοράς και εξελίσσεται σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα, το οποίο ουσιαστικά υπαγορεύει το ακαδημαϊκό μέλλον των νέων.
Παρά τις όποιες προσδοκίες για μελλοντική σταθεροποίηση της αγοράς, τα κόστη στέγασης αναμένεται να διατηρηθούν σε απαγορευτικά επίπεδα, παγιώνοντας έναν άτυπο στεγαστικό αποκλεισμό για τη μέση ελληνική οικογένεια.
Aλέξανδρος Κεσανλής
