- του Παναγιώτη Κουσίδη
Β’ Μέρος
3. Πτελέα Έβρου
Το χωριό Πτελέα από το 1999 ανήκε στον Δήμο Τριγώνου με το πρόγραμμα «Καποδίστριας», ενώ με το νεότερο πρόγραμμα «Καλλικράτης» ανήκει στον Δήμο Ορεστιάδας.
Στην αρχή κατοικούνταν κυρίως από Τούρκους και Βουλγάρους μέχρι το 1912 και από τη δεκαετία του 1920 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες ελληνικής καταγωγής από τα χωριά Κοζούλτζικαϊ και Ουρούμκοϊ της Ανατολικής Ρωμυλίας. Ενώ οι Τούρκοι κατά τη διάρκεια του εμφυλίου εγκατάλειψαν το χωριό. Το χωριό στο παρελθόν είχε περίπου 1.000 κατοίκους. Με την απογραφή του 2011 διαμένουν 441 κάτοικοι.
Μέχρι το 1949 το χωριό ονομάζονταν Φτελιά, ενώ παλαιότερα Καραγάτς και Καρα(γα)τσούδι, λόγω των πολλών δέντρων της περιοχής (η αντίστοιχη ονομασία στα τουρκικά). Οι κάτοικοι αποκαλούν το χωριό τους και Ελ-Καράκας. Στην Πτελέα υπάρχει και σιδηροδρομική στάση που εξυπηρετούσε το χωριό για πολλές δεκαετίες.
Το παλιό δημοτικό σχολείο έχει μετατραπεί σε Λαογραφικό Μουσείο. Η Πτελέα έχει πλούσια λαογραφική και πολιτιστική παράδοση. Το χωριό γιορτάζει του Αγίου Αθανασίου.
4. Ορμένιο Έβρου
Στην βορειότερη κατοικημένη περιοχή της Ελλάδας υπάρχει το χωριό Ορμένιο. Από το 1999 έως το 2010, σύμφωνα με το Σχέδιο «Καποδίστριας», ανήκε στην Δήμο Τριγώνου, ενώ σύμφωνα με το Σχέδιο «Καλλικράτης» ανήκει στον Δήμο Ορεστιάδας.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920 εγκαταστάθηκαν στο Ορμένιο ελληνικές οικογένειες από το Ουρούμκιοϊ, την Κοζούλτζικαϊ, από τη Βόρεια και Ανατολική Θράκη και από το χωριό Πεντάλοφος. Το χωριό με την απογραφή του 1971 είχε 990 κατοίκους, ενώ με αυτήν του 2011 έχει 557 κατοίκους.
Το Ορμένιο παλαιότερα ήταν γνωστό ως Τσιορμέν, από το τούρκικο όνομα Cirmen, ενώ στα βουλγαρικά το όνομα Τσεριομέν.
Το χωριό υπήρξε σημαντική πόλη κατά τη βυζαντινή περίοδο με την ονομασία Τζερμιάνο, η οποία μετά την κατάκτησή της από τους Βουλγάρους ονομάστηκε Τσερνομένιο. Πρόκειται για την ιστορική πόλη Τσιορμέν, όπου έγινε η μάχη του Έβρου το 1371 ανάμεσα στα ενωμένα χριστιανικά έθνη (Σέρβοι, Βούλγαροι και Έλληνες) και τον Οθωμανικό στρατό, με την οποία καθορίστηκε η τύχη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Στο Ορμένιο γεννήθηκε το 500 μ.Χ. ο μεγαλύτερος στρατηγός του Βυζαντίου Βελισάριος, ο οποίος διετέλεσε στρατηγός του Αυτοκράτορα Ιουστινιανού και το 532 μ.Χ. κατέστειλε τη Στάση του Νίκα.
Σε ύψωμα του Ορμενίου κοντά στον Έβρο ποταμό υπάρχουν υπολείμματα βυζαντινού φρουρίου που υψωνόταν στην άκρη του λόφου πάνω στην πεδιάδα.
Στο Ορμένιο υπάρχει ο τερματικός σιδηροδρομικός σταθμός από την Ελλάδα στο Σβίλενγκραντ της Βουλγαρίας. Υπάρχει επίσης στο Ορμένιο ο συνοριακός σταθμός με τελωνείο στα σύνορα Ελλάδας-Βουλγαρίας.
5. Πετρωτά Έβρου
Στο βορειοδυτικό άκρο του Νομού Έβρου, δίπλα στα σύνορα με τη Βουλγαρία, δεσπόζει το ημιορεινό χωριό Πετρωτά. Ονομάζεται έτσι διότι παλαιότερα ήταν κέντρο εξόρυξης πετρωμάτων, ενώ οι ντόπιοι λιθοξόοι φημίζονταν για την τέχνη. Γι’ αυτό στην μεγάλη πλατεία του χωριού δεσπόζει το άγαλμα ενός λιθοξόου.
Τα Πετρωτά δημιουργήθηκαν γύρω στο 1530 από Έλληνες που μετακόμισαν εκεί από την Ήπειρο και τη Μάλτα, γι’ αυτό οι κάτοικοι έχουν χαρακτηριστικά και κουλτούρα Ηπειρώτικη.
Τα Πετρωτά ανήκουν σήμερα διοικητικά στο Δήμο Ορεστιάδας. Το 1961 ο πληθυσμός ήταν 1510 κάτοικοι και είχε εξαθέσιο Δημοτικό Σχολείο και Νηπιαγωγείο. Στις δεκαετίες του 1960 και 1970 πολλοί νέας ηλικίας κάτοικοι μετανάστευσαν στη Δυτική Ευρώπη και ειδικά στη Γερμανία. Ο πληθυσμός του χωριού με την απογραφή του 2011 έχει 270 κατοίκους και σχολείο κλειστό.
Η περιοχή των Πετρωτών έχει σημαντικά κοιτάσματα ζεόλιθου αλλά περιμένουν ανεκμετάλλευτα την εξόρυξή τους, παρά τις διάφορες κατά καιρούς εξαγγελίες.
Κάθε χρόνο το καλοκαίρι, όταν έρχονται και οι μετανάστες, πραγματοποιούνται μεγάλες εκδηλώσεις και γλέντια με συμμετοχή πολλών κατοίκων από όλο το Τρίγωνο και από αλλού.
6. Πεντάλοφος Έβρου
Ο Πεντάλοφος, σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης», ανήκει στον Δήμο Ορεστιάδας.
Το χωριό είναι χτισμένο πάνω σε πέντε λόφους, στους οποίους οφείλει το όνομά του. Παλαιότερα ονομαζόταν Μπες Τεπέ (τουρκικά πέντε λόφοι). Φημολογείται ότι η καταγωγή των κατοίκων είναι από την Κωνσταντινούπολη. Στην περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας (έως την δεκαετία του 1920) υπήρξε έδρα δημαρχίας, όπου υπαγόταν η Ασπάλω, η Παλαίστρα, το Δρέπανο, η Μπάρα και η Γυαλιά.
Με την απογραφή του 1961 είχε πάνω από 1.500 κατοίκους, ενώ με την απογραφή του 2011 έχει 510 κατοίκους. Θύμα και αυτό το χωριό της μετανάστευσης.
Πριν μερικά χρόνια στον Πεντάλοφο είχε την έδρα του Λόχος προκαλύψεως με φυλάκια. Σήμερα οι χώροι χρησιμοποιούνται για πολιτιστικούς σκοπούς.
Στον Πεντάλοφο βρέθηκε θαμμένος κάτω από τους λόφους (τούμπες) ένας αρχαίος πολιτισμός. Το 1993 στη θέση Τρεις Τούπες, η Εφορία Αρχαιοτήτων άρχισε ανασκαφές. Στους τύμβους αυτούς βρέθηκαν τρεις τάφοι της υστεροελληνικής εποχής. Από τις ανασκαφές βρέθηκαν ανθρώπινοι σκελετοί, πυρά και θραύσματα αγγείου. Στο εσωτερικό ενός λιθοσωρού βρέθηκε ένα σπάνιο ασημένιο διώβολο του Σπαραδόκου, αδελφού του βασιλιά των Οδρυσών Σιτάλκη που χρονολογείται στα 445-435 π.Χ. και ακόμα αρκετά αντικείμενα, όπως τετράδραχμα κλπ.
Τα ευρήματα αυτά έχουν τεράστια σημασία και περισσότερο τα νομίσματα, γιατί αποδεικνύουν ότι την εποχή που οι Αθηναίοι έχτιζαν την Ακρόπολη, οι Θράκες χρησιμοποιούσαν και αυτοί το ελληνικό αλφάβητο και είχαν αναπτύξει οικονομικές συναλλαγές με την Αθήνα και άλλες πόλεις-κράτη.
Στον Πεντάλοφο βρίσκεται το μεγαλύτερο εκτροφείο άγριων θηραμάτων στην Ελλάδα, το «Εβροθήραμα» από το Έβρος ή «Ευρωθήραμα», όπου ζαρκάδια, ελάφια, αγριογούρουνα, λαγοί, πέρδικες και φασιανοί αναπαράγονται σε μεγάλους αριθμούς και εμπλουτίζουν βιότοπους και κυνηγετικές περιοχές. Τμήμα του χώρου είναι επισκέψιμο και παρέχει τη δυνατότητα παρατήρησης των ζώων στο φυσικό τους περιβάλλον. Στο Ευρωθήραμα (όπως είναι το σωστό) υπάρχουν ξενώνες, εστιατόρια, πισίνες, κ.ά.
Κάθε καλοκαίρι ο Πνευματικός Σύλλογος Νέων Πενταλόφου διοργανώνει ποικιλία εκδηλώσεων. Στις δραστηριότητες του συλλόγου περιλαμβάνονται τράπεζα αίματος, πλούσια βιβλιοθήκη, χορευτικό συγκρότημα και λαογραφική συλλογή που στεγάζεται στο παλιό σχολείο. Επίσης την περίοδο της Αποκριάς ο σύλλογος αναβιώνει το έθιμο του Μπέη.
Συνεχίζεται…
