Στα φορολογικά αδικήματα το Κράτος υιοθέτησε την αρχή πως δεν χρειάζονται μάρτυρες στην Ποινική διαδικασία, αποδίδοντας αυξημένη αποδεικτική δύναμη στα… έγγραφα !!!
Στο διάσημο παραμύθι του Λιούις Κάρολ «Οι περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων», η γεμάτη διασκεδαστικές εκπλήξεις ροή των γεγονότων φέρνει κάποια στιγμή τη μικρή Αλίκη να καταθέτει ως μάρτυρας σε ποινική δίκη.
Εκεί, τελείως απροετοίμαστη, ακούγοντας τα λόγια της βασίλισσας «πρώτα η καταδίκη, μετά η ετυμηγορία», αντιμετωπίζει για πρώτη φορά την κυνική αντίληψη της κρατικής εξουσίας για την ταχεία διεκπεραίωση της ποινικής δίκης.
Ευτυχώς, η Αλίκη απέδρασε από το φανταστικό κόσμο του παραμυθιού ακριβώς την ώρα που η εξουσία ζητούσε επιτακτικά να της κόψουν το κεφάλι επειδή αμφιμσβήτησε ευθέως αυτήν την αντίληψη.
Δυυστυχώς, στη χώρα μας, η απόψη της βασίλισσας φαίνεται να κερδίζει έδαφος στην ποινική δίκη, με αρχικό πεδίο δοκιμής και εφαρμογής της τα φορολογικά αδικήματα.
Η αντίληψη «πρώτα η καταδίκη, μετά την ετυμηγορία» είναι σαν το δικαστήριο να έχει αποφασίσει την ενοχή του κατηγορουμένου, ήδη πριν από την έναρξη της ποινικής δίκης.
Στην πραγματικότητα το πρόβλημα δεν είναι τόίδιο το δικαστήριο, αλλά η κρατική γραφειοκρατία που νομοθετεί δημιουργώντας τεκμήριο ενοχής του πολίτη.
Η νομοθετική εξουσία ενσωματώνει στο νομό το τεκμήριο ενοχής και με αυτόν τον τρόπο περιορίζει τη συνταγματική ελευθερία του δικαστή να κρίνει για την ενοχή ή όχι του πολίτη.
Αλλά ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά που δημιουργούν μαχητό τεκμήριο ενοχής του πολίτη κι πώς άραγε περιορίζεται η ελευθερία του δικαστή;
Η ποινική δίκη βασίζεται στην αρχή της ελευθερίας του δικαστή να διαμορφώσει την πεποίθηση του από τα αποδεικτικά μέσα, συνήθως μάρτυρες και έγγραφα με προφορική και δημόσια διαδικασία.
Στα φορολογικάαδικήματα το κράτος υιοθέτησε την αρχή πως καταρχήν δεν χρειάζονται μάρτυρες στη ποινική διαδικασία.
Μόνο κατ’ εξαίρεσιν δίδεται στο δικαστήριορ η δυνατότητα κλήτευσης μαρτύρων και μόνο για τα ουσιώδη ζητήματα «που δεν μπορούννα προκύψουν από τα έγγραφα της υπόθεσης».
Φυσικά, ουδείς θα απαιτούσε να εξεταστεί μάρτυρας για να βεβαιώσει το ύψος κάποιας οφειλής. Αυτός ο μάρτυρας ελάχιστη συμβολή έχει στην ποινική δίκη. Η διατύπωση, όμως, του νόμου κρύβει πολλές παγίδες.
Πρώτα απ’ όλα, αποδίδει αυξημένη αποδεικτική δύναμη στα «έγγραφα» της υπόθεσης.
Τα έγγραφα της υπόθεσης ουσιαστικά απηχουντις απόψεις της διοίκησης. Είναι όμως απαραίτητο οι απόψεις. αυτές να ελεγχθούν, τόσο ως προς τη νομική θεμελίωση τους όσο και ως προς την αλήθεια των πραγματικών περιστατικών που αποδέχονται.
Με αυτή διατύπωση αυτήτανατρέηετάι το βάρος της απόδειξης και οι απόψεις της διοίκησης λαμβάνονται ως γεγονός που έχει απότο νόμο αυξημένη αποδεικτική δύναμη.
Δεύτερο, αρκετοί εισαγγελικοί και δικαστικοί λειτουργοί δεν έχουν γνωστικό υπόβαθρο λογιστικού και φορολογικού δικαίου ώστε να ελέγξουν τα ουσιώδη ζητήματα ή μη των εγγράφων, ιδιαιτέρως σε πολύπλοκα ζητήματα.
Και τρίτο και σημαντικότερο, η εξέταση μαρτύρων κατηγορίας είναι αναφαίρετο δικαίωμα του πολίτη, κατοχυρωμένο σε διεθνείς συνθήκες, προκειμένου να προστατευθεί η κοινωνία από φαινόμενα αυθαιρεσίας και κατάχρησης εξουσίας.
Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί και η πλήρης άρνηση της πραγματικότητας από το νομοθέτη.
Αποτελεί γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια υπήρξε έντονη κριτική, και κοινό μυστικό, πως μέρος του φοροελεγκτικού μηχανισμού είναι αναποτελεσματικό και πιθανώς διεφθαρμένο.
Με αυτή την παραδοχή απορεί κανείς πώς ο ίδιος ο φορολογικός μηχανισμός, που ελέγχεται ως ανεπαρκής, επενδύεται για τις ανάγκες της ποινικής δίκης με τεκμήριο παπικού αλάθητου: «Το λένε τα έγγραφα».
Η κρατική γραφειοκρατία που επέβαλε αυτή τη ρύθμιση επικαλείται την αποτελεσματικότητα.
Εφόσον, λοιπόν, η ποινική δίκη είναι κάτι τόσο απλό, που αρκούν κάθε φορά τα έγγραφα της γραφειοκρατίας για να αποδειχθεί αμέσως η ενοχή του πολίτη, τίθεται το εύλογο ερώτημα: Γιατί ο Κρατικός Προϋπολογισμός να ξοδεύει χρήματα για ποινικές δίκες;
Αφού η ετυμηγορία έχει ήδη σε μεγάλο βαθμό διαμορφωθεί από το γράμμα του νόμου, ακολουθώντας την ίδια συλλογιστική το κράτος θα εξοικονομούσε τεράστια χρηματικά ποσά εάν καταργούσε την ποινική δίκη για τα φορολογικά αδικήματα.
Ο φοροελεγκτικός μηχανισμός θα όριζε και την ποινή.
Αυτη κί αν είναι αποτελεσματικότητα… Μόνο που αυτή η «αποτελεσματικότητα» είναι επικίνδυνη για τη δημοκρατία και την οικονομία.
Το «πρώτα η καταδίκη, μετά η ετυμηγορία», που τον προηγούμενο αιώνα λάμβανε χώρα στα παιδικά παραμύθια, γίνεται στη χώρα μας σταδιακά η κρατούσα πραγματικότητα στην ποινικκ δίκη, κάνοντας αρχή από τα φορολογικά αδικήματα. Η βασίλισσα είναι εδώ.
Δημήτριος Ε. Μουστακάτος
Δικηγόρος
