Η Επίκουρη Καθηγήτρια Media & Journalism Studies στο Πανεπιστήμιο του Groningen, Χρύσα Δαγουλά, εξηγεί τους λόγους για τους οποίους κυνήγησε το όνειρό της στο εξωτερικό
Η Χρύσα Δαγουλά, γέννημα-θρέμμα της Αλεξανδρούπολης, απαντά στις ερωτήσεις της Μαρίνας Κονδύλη.
– Πώς και αποφάσισες να φύγεις από την Ελλάδα και να πας στην Αγγλία, προκειμένου να κυνηγήσεις το όνειρό σου;
Η απόφαση να φύγω από την Ελλάδα ήταν εντελώς συνειδητή. Πριν ακόμα τελειώσω το μεταπτυχιακό μου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το μακρινό 2012, είχα αποφασίσει ότι ήθελα να συνεχίσω τις σπουδές μου, κάνοντας διδακτορικό πάνω σε ένα αντικείμενο που με ενδιέφερε πολύ (και ήταν άμεσα συνδεδεμένο με τη διπλωματική μου εργασία): την επίδραση των κοινωνικών/ψηφιακών μέσων στη δημοσιογραφία και κυρίως στον πολιτικό διάλογο. Παρ’ όλο που υπήρχαν κάποιες πολύ καλές προτάσεις από το Πανεπιστήμιο που βρισκόμουν, για μένα η Αγγλία ήταν μάλλον μονόδρομος, κυρίως λόγω της εξέχουσας ακαδημαϊκής έρευνας που γίνεται στο συγκεκριμένο πεδίο. Χωρίς να έχω πλήρη γνώση των διαδικαστικών, έγραψα σε κάποιους καθηγητές των οποίων τη δουλειά θαύμαζα, και κατόπιν ενθάρρυνσής τους, κατέθεσα την πρότασή μου. Λίγο καιρό μετά, έλαβα μια εξαιρετικά δελεαστική υποτροφία από το Πανεπιστήμιο του Sheffield και το καλοκαίρι του 2014 με βρήκε να φτιάχνω βαλίτσες για Αγγλία.
– Υπήρχε κάτι που σε δυσκόλεψε; Ποια εμπόδια συνάντησες μέχρι να πετύχεις τον στόχο σου;
Σίγουρα, δυσκολίες υπάρχουν πάντα. Για παράδειγμα, η δουλειά αυτή καθ’ αυτή είναι πολύ απαιτητική. Αυτό σημαίνει πολλές εργάσιμες ώρες, πολύ διάβασμα, πολλή έρευνα. Νομίζω όμως ότι τελικά οι δυσκολίες είναι αυτές που μας οχυρώνουν και εν πολλοίς, μας διαμορφώνουν. Επίσης, το ήθελα πολύ κι έτσι δεν έκανα ιδιαίτερο focus στις δυσκολίες – το αντίθετο μάλλον, θα έλεγα πώς από την πρώτη στιγμή ενθουσιάστηκα. Έτσι, ακόμα κι αν υπήρξαν κάποιες δυσκολίες, δε θα άλλαζα κάτι.
– Πόσο καιρό είσαι πλέον σ’ αυτήν την θέση;
Τελείωσα το διδακτορικό μου σχετικά νωρίς, έπειτα από 2,5 περίπου χρόνια, και αφού για μερικούς μήνες εργάστηκα σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα, ήρθε η ώρα για τη δεύτερη μετακόμιση, αυτήν τη φορά στην Ολλανδία. Από το Σεπτέμβριο του 2018, βρίσκομαι στο Πανεπιστήμιο του Groningen, ως επίκουρη καθηγήτρια στο Centre for Media and Journalism Studies. Διδάσκω πολιτική επικοινωνία και τις ψηφιακές εκφάνσεις αυτής, και μελετώ πως διαμορφώνονται οι σύγχρονες πολιτικές ψηφιακές αρένες, ποιος είναι ο ρόλος της δημοσιογραφίας μέσα σε αυτές, αλλά και τις συνέπειες του πολιτικού αυτού διαλόγου στην ύπαρξη (όσο το δυνατόν υγιέστερων) δημοκρατιών.
– Εντυπώσεις από την ζωή σου εκεί; Ποιες διαφορές υπάρχουν στην καθημερινότητα των ανθρώπων εκεί, σε σχέση με την Ελλάδα;
Θα έλεγα πώς είμαι πολύ ευχαριστημένη από τη ζωή εδώ, για όλους αυτούς τους λόγους που μπορεί να ακούγονται ως στερεότυπα, αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό ισχύουν. Το εντυπωσιακό είναι ότι πρόκειται για πράγματα απλά (καθαρή πόλη, ηλεκτρονική εξυπηρέτηση σχεδόν σε κάθε τομέα της καθημερινότητας, ελάχιστη γραφειοκρατία, πολύ καλές εργασιακές συνθήκες), μα που καθορίζουν σε σημαντικότατο βαθμό το βιοτικό επίπεδο. Διαφορές υπάρχουν αρκετές – χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι η μία καθημερινότητα υπερέχει της άλλης – για παράδειγμα, η σχεδόν αποκλειστική μετακίνηση με ποδήλατο, ο τρόπος διατροφής, τα ωράρια. Νομίζω πως η εξιστόρηση της εμπειρίας του να ζεις στο εξωτερικό δεν μπορεί να υπαχθεί σε γενικεύσεις, μάλλον είναι προτιμότερη η κατά περίπτωση προσέγγισή της, δηλαδή με άλλα λόγια, νομίζω πως στο τέλος έχει να κάνει με τον χαρακτήρα του καθενός.
– Σου λείπει η πατρίδα, και δη η Αλεξανδρούπολη;
Η λέξη «πατρίδα» μπορεί να έχει πολλές ερμηνείες. Για να παραφράσω τον στίχο του Κραουνάκη που λέει «μοναδική πατρίδα, τα παιδικά μας χρόνια» – για μένα, «πατρίδα» μου είναι οι άνθρωποί μου. Οπότε κατά αυτή την έννοια, ναι, μου λείπει η «πατρίδα μου», μου λείπουν οι δικοί μου άνθρωποι, πρωτίστως η οικογένειά μου, αλλά και οι κοντινοί μου φίλοι. Επικοινωνούμε φυσικά διαρκώς, αλλά μερικές φορές δεν είναι το ίδιο.
– Υπάρχουν άλλοι Έλληνες, εκεί που βρίσκεσαι; Εσύ έχεις μπει στη βρετανική/ολλανδική νοοτροπία ή διατηρείς ακόμη τις ελληνικές συνήθειες;
Νομίζω η διαβίωση στο εξωτερικό προσφέρει μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να εκτεθείς σε διαφορετικές νοοτροπίες και συνήθειες, να γνωρίσεις νέους πολιτισμούς και τρόπους θεώρησης του κόσμου, και γενικά να διευρύνεις τη σκέψη σου και το μυαλό σου – αν φυσικά το επιθυμείς. Θα έλεγα πως ανήκω σε αυτήν την κατηγορία, αν και πεισματικά συνεχίζω να ακούω ελληνικό ραδιόφωνο και podcasts και να παραγγέλνω τα βιβλία μου από ελληνικά βιβλιοπωλεία.
– Πώς τα βλέπεις τα πράγματα – και χάρη στην ιδιότητά σου; Παγκοσμιοποίηση, μεταναστευτικό, κλιματική αλλαγή, σε ανησυχούν;
Η ανησυχία είναι διαρκής και πολυδιάστατη. Λόγω επαγγέλματος ωστόσο, με ενδιαφέρει κυρίως η πολιτική διάσταση των θεμάτων αυτών. Για παράδειγμα, το πώς συζητούνται τα σημαντικά αυτά ζητήματα στα σύγχρονα – ψηφιακά και μη – περιβάλλοντα, το πώς διαμορφώνεται ο διάλογος και η ρητορική των διαφόρων πλευρών, αλλά και το πώς γίνεται η επικοινωνία αυτών των θεμάτων, τόσο από δημοσιογράφους, όσο και από τα διάφορα μέσα. Καθένα από αυτά τα φάσματα βοηθά στο να κατανοήσουμε σε βάθος την πολυπλοκότητά τους, και τελικά την κοινωνία εν γένει.
– Σχέδια για το μέλλον; Υπάρχει πιθανότητα να επιστρέψεις Ελλάδα;
Σχέδια για το μέλλον – ναι, πολλά και διάφορα, μα θα τα χαρακτήριζα περισσότερο όνειρα για το μέλλον. Είναι ωραίο να ονειρεύεται κανείς, να αναζητά αυτά που γεμίζουν την ψυχή του και μετά να τα ονομάζει σχέδια και να σπεύδει να τα κυνηγήσει. Γεροί να είμαστε λοιπόν (κι εμείς κι αγαπημένοι μας) – και με γνώμονα αυτό και μόνο το κριτήριο – κάνω διάφορα «σχέδια» και προσχέδια. Για νέες έρευνες, για το βιβλίο μου που βρίσκεται στα σκαριά και που το δουλεύω με λαχτάρα , για ένα συλλογικό τόμο που είναι σχεδόν έτοιμος(και θα μεταφραστεί την επόμενη χρονιά και στα ελληνικά), για εξορμήσεις και ταξίδια, για τα βιβλία που θέλω να διαβάσω. Όσο για την πιθανότητα επιστροφής στην Ελλάδα, θα έλεγα πώς υπάρχει στα σχέδια, αλλά μόνο με τη μορφή (όσο το δυνατόν πιο) συχνών επισκέψεων.
* Η Χρύσα Δαγουλά είναι Assistant Professor in Media Studies, Centre for Media and Journalism Studies, Faculty of Arts, University of Groningen. Στα ελληνικά αποδίδεται ως επίκουρη καθηγήτρια.
Μαρίνα Κονδύλη
