Αντιστράτηγος ε.α. Παναγιώτης Χόχολης: «Ας διαφυλάξουμε την Δυτική Θράκη, εμείς, όλοι οι Έλληνες, ως κόρην οφθαλμού και ας την οπλίσουμε με ηθικό, τόλμη και δύναμη, για να συνεχίσει αποτελεσματικά και νικηφόρα, να φυλάσσει Θερμοπύλες»
1. Κεφαλαιώδης Ιστορική Αναδρομή
α. Δεν θα επιχειρήσουμε την ιστορική αναδρομή της Θράκης, διότι δεν είναι αυτός ο σκοπός μας. Επιβάλλεται όμως να αναφερθούμε, κατά κεφαλαιώδη τρόπο και επιλεκτικά, σε βασικούς ιστορικούς σταθμούς της, οι οποίοι σήμερα, καθοριστικά, επηρεάζουν, το υπο διαμόρφωση, πιθανό πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων σε αυτή, ευρέως, αλλά και τις φανερές και παρασκηνιακές μεθοδεύσεις, για διαφοροποίηση σφαιρών επιρροής, αλλά και Συνόρων.
β. Η Θράκη αναφέρεται από τους προομηρικούς και ομηρικούς χρόνους. Τα όρια της, ήταν απροσδιόριστα και γενικά έφθαναν από Προποντίδα, μέχρι Πηνειό ποτ. Επί Φιλίππου και Μεγάλου Αλεξάνδρου επεκτάθηκε μέχρι του Ίστρου (Δούναβη) ποτ. Το 46 μ.Χ., επι Αυτοκρατορίας ΚΛΑΥΔΙΟΥ, η Θράκη, ως Ρωμαϊκή επαρχία, έλαβε την πραγματική της διάσταση, που θα λέγαμε ότι ισχύει μέχρι σήμερα (Εύξεινος Πόντος – Βόσπορος – Προποντίδα, Ελλήσποντος – Θρακικό πέλαγος, Νέστος ποτ. – Όρβηλος όρος – Αίμος όρος).
γ. Τον 8ο αιώνα π.Χ. αρχίζει ο επίσημος, καταγεγραμμένος ιστορικά αποικισμός της Θράκης και όχι μόνο, σε όλα τα παράλια της, από περιοχές, της κυρίως Ελλάδας, Νήσων και Ιώνιας, όπου κτίζονται αρκετές δεκάδες πόλεων, που σφράγισαν την Ιστορία και τα ονόματα πολλών από αυτές, υπάρχουν μέχρι σήμερα. Οι σχέσεις των συγγενών των Ελλήνων γηγενών Θρακών και λοιπών Ελλήνων δεν είναι μόνο εμπορικές και πολιτικές, αλλά και οικογενειακές. Λόγω των συχνών επιγαμιών Θρακών και Ελλήνων, πάρα πολλοί διάσημοι Έλληνες άνδρες γεννήθηκαν στη Θράκη ( Μιλτιάδης, Θεμιστοκλής, Θουκυδίδης κ.λπ.). Μοναδική επίσημη γλώσσα στη Θράκη είναι η ελληνική. 6.032 επιγραφές, στην ελληνική, βρέθηκαν στη Θράκη και η ανεύρεση συνεχίζεται.
δ. Την ανάπτυξη, του εδραιωμένου, πλέον Ελληνισμού, στη Θράκη, απασχολεί, η εμφάνιση βαρβάρων επιδρομέων, όπως Περσών το 513 π.Χ. Το 493, 499, 502 και 513 μ.Χ. (ως μισθοφόροι), εμφανίζεται το ουνο – μογγολικό φύλο των πρωτοβούλγαρων, οι οποίοι το 681 μ.Χ. ιδρύουν το πρώτο βουλγαρικό κράτος, το οποίο το 1018, με σκληρούς αγώνες, επέτυχε να υποτάξει ο Αυτοκράτορας Βασίλειος Β’ (Βουλγαροκτόνος). Επακολουθεί η φραγκική κατάκτηση. Αργότερα το 1354 οι Οθωμανοί Τούρκοι καταλαμβάνουν την Καλλίπολη, όπου και εγκαταστάθηκαν πλέον οριστικά στην Ευρώπη. Συνεχίζουν με την κατάληψη της Αδριανούπολης το 1362, την οποία έκαναν πρωτεύουσά τους. Από τότε η Θράκη περιήλθε σταδιακά στην τουρκική Κυριαρχία, που ολοκληρώθηκε το 1453, με την άλωση της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ. Κατά της περίοδο της Τουρκοκρατίας, ο Ελληνισμός της Θράκης, δοκιμάστηκε σκληρά, με επιδίωξη την εθνική αλλοίωσή του, με βίαιους εξισλαμισμούς, παιδομάζωμα και αρπαγή των εύφορων εκτάσεων, οι οποίες έγιναν Τουρκικά τσιφλίκια τους. Στην επανάσταση του 1821, ο Ελληνισμός της Θράκης, συμμετείχε ενεργά και δυναμικά, και υπέστη σκληρά αντίποινα όπως, ο απαγχονισμός του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’.
2. Συνεργασία Ρώσων – Βουλγάρων, στη Θράκη, επιζήμια του Ελληνισμού
α. Με την Συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή (21 Ιουλίου 1774), η Ρωσία αποκτά κηδεμονία επί των εις Τουρκία Ορθοδόξων. Γερμανός Ιστορικός την απεκάλεσε “αριστούργημα Ρωσικής επιδεξιότητας και Τουρκικής ανοησίας”. Στις 30 Μαρτίου 1856, υπογράφεται μετά την ήττα των Ρώσων, στον Κριμαϊκό πόλεμο (1853 – 1856), μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας και των Συμμάχων της, Γαλλίας, Αυστρίας, Αγγλίας και Πενδεμοτίου (Ιταλίας ), η Συνθήκη Παρισίων. Με την συνθήκη αυτή, επιτυγχάνεται η διατήρηση και όχι μόνο, της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αλλά και η κατάργηση του προνομίου της προστασίας των ορθοδόξων, από την Ρωσία, όπως προέβλεπε η Συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή. Μετά από αυτό, η Ρωσία εμμένουσα στις επιδιώξεις της, για κάθοδο στη Μεσόγειο στράφηκε στην υλοποίηση της ιδέας του Πανσλαβισμού, η οποία προϋπήρχε, τώρα δε, της δινόταν η ευκαιρία να υλοποιηθεί, δια της αφυπνίσεως της Βουλγαρίας, καίτοι δεν ήταν χώρα κυρίως σλαβική, αλλά ουνομογγολική. Με την βοήθεια πρακτόρων, ρώσων αξιωματικών και χρηματικών παροχών, οι Βούλγαροι επαναστατούν, πρώτα κατά του Οικονομικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, με την συμπαράσταση του Ρώσου Πρέσβυ Ιγνάτιεφ. Με την έκδοση σχετικού Σουλτανικού φιρμανίου, η Βουλγαρική εκκλησία, αποσχίστηκε του Πατριαρχείου, στις 10 Μαρτίου του 1870 (Βουλγαρική εξαρχία). Οι σχεδιασμοί της Ρωσικής πολιτικής, που είναι η κάθοδος της, στο Αιγαίο – Μεσόγειο θα υλοποιούταν, με την δημιουργία ενός μεγάλου Βουλγαρικού Κράτους, που θα περιελάμβανε τη Θράκη και το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας.
Το 1875, επαναστατούν Βοσνία – Ερζεγοβίνη, το δε 1876, οι Βούλγαροι. Οι Τουρκικές ωμότητες, σε βάρος Χριστιανών και ο τρόμος και πανικός, που κυριαρχούσε σε ολόκληρη τη Θράκη, υποχρέωσαν και για λόγους σκοπιμότητας και πολιτικής, τα Ρωσικά στρατεύματα τον Ιούνιο του 1877 να διαβούν τον Δούναβη. Μετά από συνεχείς νίκες, 10 Ιανουαρίου 1878, κατέλαβαν την Αδριανούπολη και 18 του ίδιου μηνός την Αλεξανδρούπολη, τότε Δεδέαγατς, όπου οι Ρώσοι τήρησαν ανθελληνική στάση και κάθε μη βούλγαρο κάτοικο, τον αποκαλούσαν “φιλότουρκο”.
Οι Ρώσοι, οι οποίοι έφθασαν, προ των πυλών της Κωνσταντινούπολης (Τζατάλτζα), στις 3 Μαρτίου 1878, με τους προκαταρκτικούς όρους της Συνθήκης Αγίου Στεφάνου, προέβλεψαν την ίδρυση Αυτόνομης Βουλγαρικής Ηγεμονίας (Δούναβης – Εύξεινος Πόντος – Αιγαίο – Πρέσπες – Αχρίδα). Η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, εθορύβησε τη Δύση και οι όροι της, ανατρέπονται με το Συνέδριο του Βερολίνου 13 Ιουλίου 1878. Ο πανσλαβισμός υφίσταται δεινή ήττα και αντί της Μεγάλης Βουλγαρίας, δημιουργείται μια φόρου υποτελής, στο Σουλτάνο, Βουλγαρική Ηγεμονία από Αίμο ως το Δούναβη και μια αυτοδιοικούμενη περιοχή, από Ροδόπη ως τον Αίμο. Ανατολική Ρωμυλία – Βόρεια Θράκη. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1885, η Βουλγαρική Ηγεμονία, με την βοήθεια, πάντα των Ρώσων, πραξικοπηματικά προσαρτά την Ανατολική Ρωμυλία και το 1908 ανακηρύσσεται σε ανεξάρτητο κράτος. Ο Ελληνισμός της Θράκης υπέστη κάθε είδους βαρβαρότητες και εκτοπισμούς, από τους Βουλγάρους.
3. Βαλκανικός Πόλεμος – Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος
α. Με το πέρας του Α’ Βαλκανικού Πολέμου , ολόκληρη η Θράκη περιέρχεται στη Βουλγαρία. Λόγω όμως των υπερβολικών αξιώσεων της Βουλγαρίας, στη Μακεδονία, επακολουθεί ο Β’ Βαλκανικός πόλεμος, τον Ιούνιο του 1913, όπου οι Τούρκοι αμαχητί καταλαμβάνουν την Ανατ. Θράκη και συνεχίζουν προς Νότο, στη Δυτ. Θράκη. Στις 11 έως 13 Ιουλίου 1913, στη γέφυρα της Κορνοφωλιάς, οι Τούρκοι συναντούν, τον από Νότο Ενεργούντα Ελληνικό Στρατό, ο οποίος είχε ολοκληρώσει την απελευθέρωση της Δυτ. Θράκης, από Νέστο ποτ., μέχρι Κορνοφωλιάς. Με την Συνθήκη Βουκουρεστίου, 10 Αυγούστου 1913, η Δυτική Θράκη παραχωρείται, στη Βουλγαρία, με τους αποχωρούντες ελευθερωτές Ευζώνους να κλαίνε και από το Νέστο μέχρι τον Έβρο να ακούγεται η σπαρακτική κραυγή των Ελλήνων Θρακιωτών. “Έρχονται οι Βούλγαροι”. Ενώ οι νικητές Έλληνες εγκαταλείπουν τη Δυτ. Θράκη, όπως η Συνθήκη Βουκουρεστίου καθόριζε, οι αμαχητί, ενεργούντες Τούρκοι, από Κορνοφωλιά, συνεχίζουν την προέλαση τους και φθάνουν, μέχρι Ξάνθης, Νέστου ποτ. (10 Αυγούστου – 1 Σεπτεμβρίου 1913), διότι οι Τούρκοι, υπ’ όψη μας, δεν είχαν υπογράψει τη Συνθήκη Βουκουρεστίου. Στην επακολουθείσα διάσκεψη Κωνσταντινούπολης, η Τουρκία συμφώνησε να αποχωρήσει από τις επιδικασθείσες, στο συνέδριο Βουκουρεστίου, περιοχές Δυτ. Θράκης, στη Βουλγαρία. Στη συνέχεια, με ειδική συμφωνία Τουρκίας – Βουλγαρίας, αποφασίστηκε τα σύνορα από Κορνοφωλιά, να μεταφερθούν στο ποτάμι Μάνδρας (ποτιστικό ρέμα) – Πρωτοκκλήσιο – Μικρό Δέρειο.
β. Έγινε ειδική λεπτομερής αναφορά, στα καθορισθέντα, όπως πιο πάνω, Τουκοβουλγαρικά σύνορα, καθ’ όσον το τμήμα αυτό από Μάνδρα μέχρι Αδριανούπολη, παραχωρήθηκε στη Βουλγαρία, ως δέλεαρ – εδαφική προκαταβολή, από την Τουρκία, στις 5 Σεπτεμβρίου 1915, για να εισέλθει η Βουλγαρία στη συμμαχία των Κεντρικών Αυτοκρατοριών, στην οποία είχε ήδη, προσχωρήσει η Τουρκία.
γ. Μετά την ήττα των Κεντρικών Δυνάμεων, λήξη πολέμου 11 Νοεμβρίου 1918, με την Συνθήκη του Νεϊγύ (14- 27 Νοεμβρίου 1919), η Βουλγαρία παραιτήθηκε από τους τίτλους και δικαιώματα της στη Δυτ. Θράκη και χαράχτηκαν τα προς Νότο σημερινά Σύνορα της Βουλγαρίας, τα οποία παρέχουν ελάχιστες αμυντικές δυνατότητες στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Δυτ. Θράκη. Στο μεταξύ, η Δυτ. Θράκη, προ της υπογραφής της Συνθήκης Νεϊγύ, είχε κυριευτεί από τον Οκτώβριο 1919 ( 4 Οκτωβρίου 1919 η Ξάνθη), από διασυμμαχικά στρατεύματα, στα οποία συμμετείχε η ΙΧ Μεραρχία (Λεοναρδόπουλου). Τέλος 14-20 Μαΐου 1920 κυριεύτηκε ολόκληρη η Δυτ. Θράκη από τον Ελληνικό Στρατό. Στην Ανατ. Θράκη, ο Τούρκος Συνταγματάρχης Τζαφέρ Ταγιάρ, από τον Απρίλιο 1920, στασιάζει και ηγείται, Τουρκικού επαναστατικού κινήματος, κατά των Συμμάχων, αφού τα κατέχοντα την Ανατ. Θράκη, Γαλλικά στρατεύματα, λόγω επιχειρησιακών υποχρεώσεων τους, ανεχώρησαν για το μέτωπο της Κιλικίας. Το Ελληνικό Σχέδιο Ενέργειας, εστηρίζετο σε συνδυασμένη Επιχείρηση, προέλασης – επίθεσης τριών Μεραρχιών από Δυτ. σε Ανατ. Θράκη και σε σύγχρονο απόβαση στα παράλια Ραιδεστού- Ηρακλείας, της Μεραρχίας Σμύρνης. Μέχρι το τέλος 1920, ο Ταγιάρ αιχμαλωτίζεται και συντελείται η Κατάληψη της Ανατ. Θράκης, μέχρι Τσαταλτζάς. Με τη Συνθήκη των Σεβρών, 10 Αυγούστου 1920, η Ανατ. Θράκη, περιέρχεται στην Ελλάδα, εδώ επιβαλλόταν να είναι το αίσιο τέλος, για τον τότε ισχυρότατο Στρατό μας. Η Μικρασιατική εκστρατεία , χωρίς την επιβαλλόμενη συμμετοχή των Συμμάχων, με μόνη την Ελλάδα, υπήρξε τραγικό και μοιραίο λάθος, με την επακόλουθη απώλεια της Ανατ. Θράκης, Μικρασιατικών παράλιων – Σμύρνης.
(Συνεχίζεται…)
Παναγιώτης Χόχολης
Αντιστράτηγος Ε.Α.
Επίτιμος Διοικητής
Ανώτατης Σχολής Πολέμου
