Στις 12 Ιουλίου 1913 – Τα γεγονότα μετά από αυτήν
- του Βασίλειου Ναζλή
Γ’ Μέρος
Η αποχώρηση του ελληνικού στρατού, περιγράφεται με έντονο τρόπο.
*1.- ΤΟ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΦΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ – ΚΑΤΑΠΛΟΥΣ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ.
ΒΕΡΟΛΙΝΟ, πρωί Κυριακής. Με μεταμεσονύχτιο τηλεγράφημα από Κωνσταντινούπολη, γνωστοποιείται ότι ο ελληνικός στρατός εκκένωσε και το Δεδέαγατς και απομακρύνθηκαν απ’ εκεί και οι ελληνικές αρχές που είχαν εγκατασταθεί προσωρινά. Επίσης, απέπλευσε και ο ελληνικός στόλος.
-. Ο Γερμανός πρόξενος του Δεδέαγατς, με τηλεγράφημά του, ζήτησε από την Πύλη να στείλει πολεμικό πλοίο, αλλά αντί αυτού κατέπλευσε ιταλικό πολεμικό.
Αυτά έγραψε η εφημερίδα “ΤΑΝΙΝ”, που πρόσθεσε ότι ακόμη δεν εμφανίστηκαν οι Βούλγαροι στο Δεδέγατς να το καταλάβουν και ότι προχωρεί προς τα εκεί τουρκικός στρατός, που όμως υπάρχει φόβος ότι θα τον εμποδίσει το ιταλικό πολεμικό.* ΣΚΡΙΠ 11-8-1913.
2.- ΤΟ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ – Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΥΠΟΧΩΡΕΙ ΑΥΡΙΟ.
“Σύμφωνα με τηλεγραφικές πληροφορίες, ο ελληνικός στρατός αποχωρεί την 13η Αυγούστου από το Δεδέαγατς.
Οι πρόξενοι εκεί της Γερμανίας, Ιταλίας, Αυστρουγγαρίας και Ιταλίας, διά μέσου των συναδέλφων τους στην Θεσσαλονίκη, έστειλαν στα Γενικά προξενεία τους στην Κωνσταντινούπολη, το παρακάτω τηλεγράφημα.
“Επιβεβαιώνουμε το από 6/19 Αυγούστου τηλεγράφημά μας, με το οποίο σας γνωρίσαμε ότι ο εδώ ελληνικός στρατός και οι ναυτικές αρχές, πήραν την εντολή εκκένωσης οριστικά της πόλης το απόγευμα της Πέμπτης 15/28 Αυγούστου.
Η πόλη είναι σχεδόν έρημη, γιατί παρέμειναν σ’ αυτήν ελάχιστοι ξένοι υπάλληλοι.
Κατά συνέπεια, οι υπήκοοί μας με την αποχώρηση του ελληνικού στρατού θα βρεθούν στην διάθεση των κομητατζήδων και των βαζιβουζούκων.
Κρίνουμε ότι πρέπει να κάνουμε ιδιαίτερη μνεία, ότι στην Γκιουμουλτζίνα-Κομοτηνή και στην Ξάνθη, έγιναν λεηλασίες, όπου δεν υπάρχει βουλγάρικος στρατός.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ζητάμε επειγόντως την βοήθεια σας, για την προστασία των υπηκόων μας, από την 15η Αυγούστου, όταν θα αποχωρήσουν τα ελληνικά στρατεύματα.
ΣΚΡΙΠ 14-6-1913.
3.- ΕΚΤΑΚΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ – Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ – Η ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΗΜΕΤΕΡΟΥΣ.
Τους υπουργούς απασχόλησε κυρίως το ζήτημα της κατοχής του Δεδέαγατς.
Κατά την Συνθήκη του Βουκουρεστίου, η Ελλάδα υποχρεωνόταν να εγκαταλείψει το Δεδέαγατς την 9η Αυγούστου, αλλά με την παράκληση των Δυνάμεων, παράτεινε την κατοχή μέχρι την 15η Αυγούστου.
Η Βουλγαρία, όμως δεν μπορούσε να καταλάβει το Δεδέαγατς και μετά από νέα παράκληση των Δυνάμεων, παράτεινε την κατοχή για τρείς μέρες ακόμη, αλλά από την 19η Αυγούστου, έληξε η προθεσμία αυτή και ήδη η κυβέρνηση έπρεπε να φροντίσει την εκκένωση της πόλης και ακόμη περισσότερο, επειδή δημοσιεύτηκε το διάταγμα της απόλυσης των εφέδρων του ναυτικού και το άγημα του Δεδέαγατς, αποτελούσαν έφεδροι ναύτες.* ΣΚΡΙΠ 21-8-1913.
4.- Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΑ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΕΙ ΤΟ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ.
Νυχτερινές πληροφορίες από έγκυρες πηγές επιβεβαιώνουν ότι η ελληνική κυβέρνηση απηύδησε να παρατείνει την κατοχή του Δεδέαγατς, που δεν έχει κανένα λόγο, γιατί τα τουρκικά στρατεύματα ήδη κατέχουν την νότια Θράκη, αφού κατέλαβαν και την Ξάνθη.
Αποφάσισε να διατάξει τα αποβατικά αγήματα να εγκαταλείψουν την περιμάχητη αυτή παραλιακή πόλη.
Για το λόγο αυτό θεώρησε καθήκον να ειδοποιήσει τις Δυνάμεις, από σεβασμό και αβρότητα, αφού αυτές είχαν παρακαλέσει την ελληνική κυβέρνηση, να παρατείνει την κατοχή…
Μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο ότι γρήγορα ο ελληνικός στρατός θα διαταχθεί να εγκαταλείψει το Δεδέαγατς, που έτσι θα καταληφθεί από τον τουρκικό στρατό.
Αν λάβουμε υπ’ όψη ότι η Αδριανούπολη, δεσπόζει του λιμανιού του, η Τουρκία σε κάθε περίπτωση δεν θα θέλει να παραχωρήσει το λιμάνι και την πόλη του Δεδέαγατς, στους Βουλγάρους. * ΣΚΡΙΠ 2 -8-1913.
5.- Η ΔΙΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ – Η ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ – Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΟΛΑ ΤΑ ΛΗΦΘΕΝΤΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ.
– Όπως γράψαμε στο προηγούμενο φύλλο μας, από αυθεντικές πληροφορίες, η κυβέρνηση έλαβε απόφαση στο έκτακτο υπουργικό συμβούλιο, με την προεδρεία του πρωθυπουργού, να διατάξει το άγημα της κατοχής , να εγκαταλείψει το Δεδέαγατς και έστειλε μέσω του υπουργού Εξωτερικών ΠΑΝΑ στους πρεσβευτές μας στις Δυνάμεις τηλεγράφημα με οδηγίες, για να κοινοποιήσουν, την διακοίνωση στις κυβερνήσεις που είναι διαπιστευμένοι, με την οποία δηλώνουν ότι η Ελλάδα, με παράκληση τους ανέλαβε την προσωρινή κατοχή τμημάτων της Θράκης.
Αυτά ήδη επιδικάστηκαν στην Βουλγαρία και δεν μπορεί πλέον να διατηρήσει την κατοχή τους, χωρίς κίνδυνο να προσκρούσει στον σεβασμό, προς το διεθνές δίκαιο.
Με την διακοίνωση αυτή, που ήδη επιδόθηκε, δηλώνεται ότι η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να διατάξει τα στρατεύματα της να εγκαταλείψουν τα ακόμη κατεχόμενα μέρη.
Η καθαρή έννοια της διακοίνωσης αυτής είναι αν είναι οι πληροφορίες μας σωστές, ότι η Ελλάδα αποφάσισε να εγκαταλείψει τα μέρη αυτά και θεώρησε καθήκον να ενημερώσει τις Δυνάμεις, για την απόφαση της.
Επιδόθηκε η διακοίνωση και δεν έγινε καμμιά ενέργεια από τις Δυνάμεις και είναι σίγουρο ότι η ελληνική κυβέρνηση σήμερα θα διατάξει τον διοικητή των αγημάτων ΤΥΠΑΛΔΟ, να εγκαταλείψει το Δεδέαγατς.
Μετά μπορεί χωρίς εμπόδια ο τουρκικός στρατός, που προέλασε και απέχει λίγο και συμπεριφέρθηκε στους δικούς μας με πολλή λεπτότητα και ευγένεια…
Οι “Σπέτσες” ήδη περιπολεί στο Δεδέαγατς και αρκετα αντιτορπιλικά περιπολούν στην θάλασσα του Αιγαίου και ο ελληνικός στρατός στα σύνορα της Θράκης, έχει αρκετή δύναμη να ανταπεξέλθει σε κάθε παρεξήγηση.
Υπάρχουν πληροφορίες ότι δεν εκδηλώθηκε καμμιά εχθρική διάθεση εναντίον μας.
Υπάρχουν μερικές πληροφορίες ότι ίσως οι Δυνάμεις, ζητήσουν από την ελληνική κυβέρνηση, να παρατείνει και πάλι την κατοχή του Δεδέαγατς.
Ομως η κυβέρνηση θα προτιμήσει οπωσδήποτε να συμμορφωθεί προς την ελληνική συνείδηση, που απαιτεί η Ελλάδα να μη κάνει τον χωροφύλακα της Βουλγαρίας. * ΣΚΡΙΠ 22-8-1923.
Συνεχίζεται…
Βασίλειος Ναζλής
Υποστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α.
