Όχι ένας, αλλά πολλοί αγωγοί φυσικού αερίου, προβλέπεται να διασχίσουν την Αλεξανδρούπολη, τον Έβρο και την Θράκη – Πρέπει να διασφαλισθούν τα ανάλογα οφέλη, κυρίως στα πλαίσια του θεσμού της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης – Ας ενδιαφερθούν οι Αιρετοί μας Άρχοντες
Από τις πρόσφατες τοποθετήσεις- δηλώσεις του Περιφερειάρχη ΑΜΘ, κ. Γ. Παυλίδη και του Δημάρχου Αλεξανδρούπολης κ. Βαγγέλη Λαμπάκη ως προέδρου της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων ΑΜΘ, για τα οφέλη που θα προκύψουν από τη λειτουργία του αγωγού φυσικού αερίου (ΤΑΡ), διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σύγχυση.
Άλλοτε αναφέρονται στα «ανταποδοτικά» εννοώντας τα «τέλη διέλευσης» και αντίστροφα, ενώ συγχέουν τα «ανταποδοτικά» με τα «αντισταθμιστικά», καθώς τα πρώτα είναι τέλη τα οποία προβλέπονται από συγκεκριμένο νομοθέτημα, ενώ τα δεύτερα είναι οφέλη που μπορούν να προκύψουν μέσα από διεκδικήσεις και πολιτικές πρωτοβουλίες.
Όταν το μπέρδεμα τέτοιων όρων και εννοιών, γίνεται από υπεύθυνα πρόσωπα τα οποία θεσμικά εκφράζουν τον Α’ και Β’ βαθμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, είτε από άγνοια είτε από σκοπιμότητα, τα προσδοκώμενα κέρδη και οφέλη από τη διέλευση του φυσικού αερίου στην Περιφέρεια ΑΜΘ μέσω του ΤΑΡ και στο Δήμο Αλεξανδρούπολης μέσω του ΑΣΦΑ, κινδυνεύουν να γίνουν “κοπανιστός αέρας’’.
***
Το θέμα του TAP (Trans Adriatic Pipeline – Aδριατικού Αγωγού φυσικού αερίου) ο οποίος θα ξεκινάει από τους Κήπους του Έβρου, θα διασχίζει τις τρεις Περιφέρειες της Β. Ελλάδος (ΑΜΘ, Κεντρική και Δυτική Μακεδονία), πρέπει να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο Περιφερειών και εν προκειμένω από την Περιφέρεια ΑΜΘ.
Αντίθετα, το θέμα του Ανεξάρτητου Σταθμού Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ) Αλεξανδρούπολης, πρέπει να αντιμετωπιστεί από το Δήμο Αλεξανδρούπολης καθώς βρίσκεται αποκλειστικά στα δικά του διοικητικά όρια.
Με αφορμή αυτά, προσεγγίζουμε το θέμα για τα «τέλη» και τα «οφέλη» προς γνώση υπεύθυνων και μη.
(Α). Τέλη διέλευσης (Royalties)
Τα «τέλη διέλευσης» έχουν θεσπιστεί διεθνώς και αφορούν κυρίως τους αγωγούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Έχουν την έννοια της καταβολής “διοδίων” για τη διέλευση των αγωγών από το έδαφος μιας χώρας. Με το Ν.2978/2001 κυρώθηκε η Συμφωνία-Πλαίσιο του Κιέβου (1989) για το ‘’Θεσμικό καθεστώς δημιουργίας διακρατικών συστημάτων μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου’’.
Στην περίπτωση του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, αν και διερχόταν από ελληνικής πλευράς μόνο από το νομό Έβρου, επειδή ήταν διακρατικός προβλέπονταν «τέλη διέλευσης» από το άρθρο 4 της «Διακρατικής Συμφωνίας Ρωσίας – Βουλγαρίας – Ελλάδος» η οποία κυρώθηκε με το Ν. 3558/2007.
Για τον TAP, ο οποίος θα διασχίζει τα εδαφικά όρια και των τριών Περιφερειών της Βορείου Ελλάδος (Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, Κεντρικής Μακεδονίας και Δυτικής Μακεδονίας), από τις υπογραφείσες «Συμφωνίες» Ν.4145/2013 «Κύρωση Συμφωνίας Ελλάδος, Αλβανίας και Ιταλίας» και Ν.4217/2013 «Κύρωση Συμφωνίας Ελλάδος με TRANS ADRIATIC PIPELINE AC», δεν προβλέπονται «τέλη διέλευσης».
Συνεπώς, για τον TAP «τέλη διέλευσης» οριστικά δεν υπάρχουν αφού δεν προβλέφτηκαν στις Συμφωνίες. Για τον ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης, δεν υπάρχουν, καθώς είναι καθαρά εσωτερική – ελληνική και μάλιστα τοπική υπόθεση.
(Β). Ανταποδοτικά τέλη (Retributive duties)
Τα «ανταποδοτικά τέλη» έχουν την έννοια του “ανταλλάγματος” απο τον κίνδυνο που εγκυμονεί η λειτουργία μιας δραστηριότητας.
Προβλέφτηκαν, για πρώτη φορά, με το άρθρο 6 “Έλεγχος τήρησης περιβαλλοντικών όρων. Ανταποδοτικά τέλη” του Ν.1650/1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος».
Τότε “…με Κοινή Υπουργική Απόφαση, ύστερα από εισήγηση του οικείου Νομάρχη, επιβάλλοντο δυνητικά τέλη εις βάρος επιχειρήσεων που ασκούσαν δραστηριότητα που λόγω της φύσης, του μεγέθους ή της έντασης τους πιθανόν να προκαλούσαν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον, προκειμένου να καλυφθούν τα έξοδα κατασκευής και λειτουργίας συγκεκριμένων έργων και προγραμμάτων προστασίας….τα πιο πάνω προγράμματα εκτελούντο από τους ΟΤΑ η άλλους φορείς ¨».
Με τον ισχύοντα σήμερα Ν.4014/2011 «Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων» το άρθρο 6 του Ν.1650/1986 τροποποιήθηκε και τα «ανταποδοτικά τέλη» εξακολουθούν να υπάρχουν, δυνητικά και πάλι, αλλά αν αποφασιστούν (όχι πλέον μετά από εισήγηση του οικείου ΟΤΑ αλλά από το ΥΠΕΚΑ) δεν περιέρχονται στους ΟΤΑ αλλά στο «Πράσινο Ταμείο» (Ν.3889/2010) το οποίο στη συνέχεια, τα διαθέτει με αποφάσεις του.
Συνεπώς, το θέμα «ανταποδοτικά τέλη» είναι ανοικτό τόσο για τον TAP όσο και για τον ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης.
Έγκειται στην πίεση που θα ασκήσουν αντίστοιχα ο Περιφερειάρχης και ο Δήμαρχος ώστε αυτά να καθοριστούν από το ΥΠΕΚΑ .
(Γ). Τέλη μίσθωσης (Dues)
Από τη νομοθεσία (άρθρα 13-15 του Ν.2971/2001) περί «αιγιαλού και παραλίας» προβλέπεται η παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης (απλής και κατασκευής έργων) αιγιαλού, παραλίας, συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσσιου χώρου, ή του πυθμένα, για την εκτέλεση έργων που εξυπηρετούν εμπορικούς, βιομηχανικούς, συγκοινωνιακούς, λιμενικούς ή άλλου είδους σκοπούς…
Οι υπόχρεοι καταβάλλουν ετησίως αποζημίωση (μίσθωμα), που καθορίζεται με υπουργική απόφαση και αναπροσαρμόζεται ανά πενταετία.
Για το ύψος του μισθώματος λαμβάνεται υπόψη προηγούμενη εισήγηση επί του θέματος της αρμόδιας κατά τόπο Επιτροπής Δημοσίων Κτημάτων, αφού αυτή εξετάσει συγκριτικά μισθωτικά στοιχεία της περιοχής, που θα της προσκομίσει ο Προϊστάμενος της αρμόδιας κατά τόπο Κτηματικής Υπηρεσίας ο οποίος μετέχει σε αυτήν ως εισηγητής…
Για τον ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης, με την 19119/23-7-2014 Απόφαση Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης «Παραχώρηση δικαιώματος χρήσης αιγιαλού-παραλιας», δεν οφείλεται τίμημα χρήσης (παρ. 14 της Απόφασης) καθώς γίνεται επίκληση της αριθ. 264/2013 Γνωμοδότησης Ν.Σ.Κ η οποία αναφέρει:
«Επιτρέπεται η παραχώρηση της χρήσης αιγιαλού, συνεχόμενης θάλασσας και πυθμένα για την εκτέλεση έργων προς εταιρεία στην οποία έχει χορηγηθεί αρμοδίως, κατά τις διατάξεις του Ν. 4001/2011, άδεια Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ), ως υπαγόμενη στις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας που εκτελούν σκοπούς κοινωφελείς, κατά την έννοια του άρθρου 14 παρ.3 εδ.α’ του Ν. 2971/2001».
Όταν όμως επικαλούνται για τον ΑΣΦΑ «κοινή ωφέλεια» και «κοινωφελείς σκοπούς» δεν είναι δυνατόν να εξαιρούνται της ωφελείας του φυσικού αερίου οι κάτοικοι της Αλεξανδρούπολης, τη στιγμή μάλιστα που ο ΑΣΦΑ θα περνά μέσα από τον κοινόχρηστο χώρο του αιγιαλού και της παραλίας τους.
Συνεπώς, για τον TAP εξ’ αντικείμενου (χερσαία όδευση) δεν υπάρχουν «τέλη μίσθωσης» ενώ για τον ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης υπάρχουν αλλά τα καταργούμε με Γνωμοδότηση του Ν.Σ.Κ.
(Δ). Αντισταθμιστικά οφέλη (Offsets)
Ο όρος «αντισταθμιστικά οφέλη» είναι όρος πολιτικός. Δεν προβλέπεται από κάποιο νομοθέτημα όπως συμβαίνει με τα «ανταποδοτικά τέλη» και τα «τέλη διέλευσης».
Μπορούν όμως να δοθούν μέσα από κάποια κυβερνητική εξαγγελία ή δέσμευση η οποία θα εξασφαλιστεί μέσω υπουργικής Απόφασης ή Συμφωνίας των «μερών».
Στην Αλεξανδρούπολη έχουμε πικρή εμπειρία από τα «αντισταθμιστικά».
Η «Μαρίνα Αλεξανδρούπολης» ως αντισταθμιστικό όφελος (άρθρο 2 παρ.Α6 της αριθ. 600/3-04-1995 Απόφασης Υπουργού Τουρισμού ΦΕΚ 269Β/10-4-1995) για την λειτουργία του Καζίνο στην Ξάνθη, δεν υλοποιήθηκε.
Η πρόταση του Περιφερειάρχη ΑΜΘ στη συνάντηση εργασίας με τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κ. Ασημάκη Παπαγεωργίου, την 18 Δεκεμβρίου 2014, για έξι (6) τουλάχιστον σημεία λήψης φυσικού αερίου κατά μήκος της Περιφέρειας ΑΜΘ ώστε να είναι δυνατή η χρήση φυσικού αερίου από τον ΤΑΡ για οικιακή θέρμανση απ’ όλους τους κατοίκους της Περιφέρειας ΑΜΘ και η δημιουργία Εταιρίας Παροχής Αερίου (Ε.Π.Α.), είναι ένα «αντισταθμιστικό όφελος» το οποίο πρέπει έγκαιρα να κατοχυρωθεί.
Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να γίνει και με τον ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης, ο οποίος σε όλη του την έκταση (ξηρά και θάλασσα) βρίσκεται αποκλειστικά στο Δήμο Αλεξανδρούπολης.
Για παράδειγμα, να δεσμευτεί η εταιρεία GASTRADE στο Δήμο Αλεξανδρούπολης, ότι ως αντισταθμιστικό όφελος θα δημιουργήσει αστικό δίκτυο χαμηλής πίεσης για την δωρεάν παροχή φυσικού αερίου στο Κολυμβητήριο της πόλης.
Και όλα αυτά, όχι μόνο στον «αέρα» αλλά με γραπτά κείμενα και συμφωνίες που θα δεσμεύουν τα «μέρη».
***
Εκτός από τα ανωτέρω, Περιφέρεια ΑΜΘ και Δήμος Αλεξανδρούπολης μπορούν να επωφεληθούν από τις εταιρείες του ΤΑΡ και του ΑΣΦΑ στα πλαίσια του θεσμού της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης.
Ο θεσμός αυτός που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 1995, στην Ελλάδα άρχισε να εφαρμόζεται επίσημα το 2000.
Εταιρική κοινωνική ευθύνη είναι το σύνολο των ενεργειών μιας επιχείρησης, οι οποίες απορρέουν από ηθική και όχι νομική υποχρέωση και στοχεύουν στο να συμβάλουν στην αντιμετώπιση περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων.
Στην Ελλάδα το 2000 είχαν δεσμευτεί για εταιρική κοινωνική ευθύνη 13 επιχειρήσεις και 3 επιχειρηματικοί φορείς.
Σήμερα (2015) ξεπερνούν αντίστοιχα τις 130 και 10!!! (Για το θέμα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης ειδικά στα μεγάλα έργα της Αλεξανδρούπολης η Ε.Θ αναφέρθηκε εκτενώς στο φύλλο της 13 -12- 2014)
***
Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα όχι ένας αλλά πολλοί αγωγοί φυσικού αερίου θα διασχίζουν την Αλεξανδρούπολη, τον Έβρο και τη Θράκη.
Ποιοι όμως, θα μας εξασφαλίσουν ότι δεν θα εξανεμιστούν και δεν θα γίνουν «αέρας κοπανιστός» τα τέλη και τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από αυτούς ;
Ποιοι από τους Τοπικούς μας Άρχοντες, θα μιλήσουν ξεκάθαρα για όλα αυτά και ποιοι θα παλέψουν να κερδίσουμε από αυτά;
Παπανικολόπουλος Νικόλαος
Υποναύαρχος Λ.Σ (ε.α)
