Πώς οι Βούλγαροι κατάφεραν να εξοντώσουν τον ελληνισμό της Ανατολικής Ρωμυλίας (Βόρειας Θράκης) από το 1878 ως το 1906 – Το τελειωτικό χτύπημα με το ολοκαύτωμα της Αγχιάλου και την καταστροφή της Φιλιππούπολης στο 1906
- του Παναγιώτη Κουσίδη
Α’ Μέρος
Με τη Συνθήκη του Βερολίνου (1/12 Ιουλίου 1878) ιδρυόταν Αυτόνομη Βουλγαρική Ηγεμονία βόρεια του Αίμου, στην οποία συμπεριλήφθηκαν οι επαρχίες της Βάρνας και της Σόφιας. Το βουλγαρικό κράτος τελούσε υπό την άμεση εποπτεία και καθοδήγηση της Ρωσίας.
Ηγέτης της Αυτόνομης Βουλγαρικής Ηγεμονίας εξελέγη από τη Σοβράνιε (Βουλή), ο Αλέξανδρος Βάτεμπεργκ, ανιψιός της τσαρίνας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που ονομάστηκε Roumelie Orientale.
Με την επίδραση του λογιοτατισμού ο όρος μεταφράστηκε ως Ανατολική Ρωμυλία. Ο όρος αυτός επικράτησε. Πάντως οι νεότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι ορθότερος είναι ο όρος Ανατολική Ρωμυλία που αποδίδει ακριβώς τη γαλλική λέξη Roumelie, αλλά και τον τουρκικό όρο Roum + eli (= η χώρα των Ελλήνων, των Ορθόδοξων).
Από μολυβδόβουλο του Η΄αιώνα, προκύπτει ότι η Βόρεια Θράκη, η Ανατολική Ρωμυλία δηλαδή, είχε το όνομα Ρωμανία.
Οι Βούλγαροι ονόμαζαν τη βόρεια θρακική πεδιάδα Romania, τους κατοίκους της Romantsi και τις γυναίκες Romandki. Στα χαρτόσημα της Αυτόνομης Επαρχίας αναγραφόταν στα ελληνικά το όνομα της Ανατολική Ρουμελία, παράλληλα με τον βουλγαρικό και τον τουρκικό τύπο του ονόματος. Η λέξη «Ανατολική» υπογράμμιζε τη διαφοροποίηση από τη «Δυτική Ρουμελία» τις τότε τουρκικές Διοικήσεις Θεσσαλονίκης, Μαναστηρίου και Σκοπίων.
Τα όρια και η εθνολογική σύσταση της Ανατολικής Ρουμελίας (Ρωμυλίας)
Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Βερολίνου, τα όρια της Ανατολικής Ρωμυλίας άρχιζαν από τον Εύξεινο Πόντο, νότια της Σωζόπολης. Η γραμμή τους ακολουθούσε την οροσειρά της Ροδόπης και στρεφόταν προς τον βορρά, όπου συναντούσε τα σύνορα της Βουλγαρικής Ηγεμονίας στο ύψος των πηγών του ποταμού Νέστου. Είχε έκταση 35.900 τ.χλμ. (μιάμιση φορά μεγαλύτερη από την Πελοπόννησο). Η Ανατολική Θράκη και όλη η Μακεδονία παρέμεναν υπό τουρκική κυριαρχία.
Σύμφωνα με τον Νικηφόρο Μοσχόπουλο («Η Ελληνική Θράκη», 1949, σελ. 147), ο πληθυσμός της ανερχόταν σε 750.000 κατοίκους. Ο Παύλος Καρολίδης υπολόγιζε τους Έλληνες σε 250.000 κατοίκους.
Ο Γάλλος Albert Dumont στο έργο του «Souvenirs de la Roumelie» παραθέτει τις εντυπώσεις του από την περιήγησή του στη Βόρεια Θράκη το 1868 και αναφέρει: «Ο Έλλην κατέχει εδώ εξέχουσα θέση. Οι Έλληνες έδωσαν στους Βούλγαρους τη λίγη μόρφωση που απέκτησαν μέχρι σήμερα». Στην Ανατολική Ρωμυλία υπήρχαν πέντε ελληνικές μητροπόλεις, 113 ναοί, 100 παρεκκλήσια, 10 μοναστήρια, 66 σχολεία με7.943 μαθητές και το φιρμάνι με το οποίο ιδρύθηκε η Βουλγαρική Εξαρχία. Με αυτό εξαιρέθηκαν από τη δικαιοδοσία της Εξαρχίας η Φιλιππούπολη και η Σωζόπολη καθώς ο βουλγαρικός πληθυσμός σε αυτές ήταν ελάχιστος.
Η προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας από τους Βούλγαρους – Τα λάθη των Ελλήνων πολιτικών
Λίγο πριν το Συνέδριο του Βερολίνου είχε υπογραφεί η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου με την οποία, χάρη στη ρωσική παρέμβαση ιδρύθηκε η «Μεγάλη Βουλγαρία». Οι έντονες αντιδράσεις των Ευρωπαίων όμως, καθώς μέσω αυτής η Ρωσία έφτασε στο Αιγαίο, οδήγησαν στο Συνέδριο του Βερολίνου και τη δημιουργία μιας Αυτόνομης Βουλγαρικής Ηγεμονίας, βόρεια του Αίμου και της Ανατολικής Ρωμυλίας. Οι Βούλγαροι δεν μπορούσαν να ξεχάσουν τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και άρχισαν να υπονομεύουν το καθεστώς της, είτε απροκάλυπτα είτε συνωμοτικά, μέσω των κομιτατζήδων. Σύμφωνα με τον Οργανικό Νόμο της Ανατολικής Ρωμυλίας, αυτή ήταν μία Τοπαρχία υπό την άμεση και στρατιωτική κυριαρχία του Σουλτάνου και είχε αυτόνομη διοίκηση. Ο Βρετανός Σόλσμπερι πάντως είχε πει στο Βερολίνο ότι «Η Θράκη και η Μακεδονία είναι τόσο ελληνικές, όσο και η Κρήτη».
Συνεχίζεται…
