- του Νικόλαου Παπανικολόπουλου
Συμβάσεις του 2026
Το θέμα των ενεργειακών κοιτασμάτων στην πατρίδα μας και ειδικά στις ελληνικές θάλασσες είναι μια παλιά υπόθεση. Η πρώτη σύμβαση για παραχώρηση δικαιωμάτων αναζήτησης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, υπεγράφη στις 23 Δεκεμβρίου 1969, μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και της Αμερικανικής εταιρείας Oceanic Exploration Company και αφορούσε το Θρακικό Πέλαγος.
Η πρόσφατη υπογραφή συμβάσεων παρόμοιας παραχώρησης για τέσσερις θαλάσσιες περιοχές, νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, φέρνει το θέμα στο προσκήνιο και παίρνει καινούργιες διαστάσεις. Οι συμβάσεις αυτές προβλέπεται να εισαχθούν στη Βουλή προς ψήφιση και να γίνουν νόμος του κράτους εντός του Μαρτίου.
Το πλάνο της Ελληνικής Κυβέρνησης, μέσω της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), προβλέπει δέκα ερευνητικές γεωτρήσεις την περίοδο 2027-2032, με προοπτική έναρξης παραγωγής από το 2032.
Σε δηλώσεις του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου επισήμανε τα εξής: Οι ενεργειακές συμφωνίες με τους κορυφαίους παγκοσμίως ενεργειακούς ομίλους Exxon Mobil και Chevron συνιστούν πράξεις ευθύνης, που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, αναβαθμίζουν τον γεωπολιτικό της ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργούν προοπτικές για τα παιδιά μας και τις επόμενες γενεές. Η υλοποίηση ερευνών σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας αποτελεί έμπρακτη άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, με θεσμικότητα και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και δίκαιο της θάλασσας. Η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη πέρασε από τα λόγια και τις διακηρύξεις στις πράξεις και τις ενεργειακές συμφωνίες.
Όμως τις πανηγυρικές δηλώσεις της Κυβέρνησης, ήρθε να ταράξει δήλωση του πρώην πρωθυπουργού Α. Σαμαρά, ο οποίος καταγγέλλει την κυβέρνηση γιατί στη Σύμβαση υπάρχουν όροι που υποδηλώνουν, εμμέσως πλην σαφώς, τη δυνητική εκχώρηση κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Ο κ Σαμαράς είπε εξής: «Εδώ και καιρό έχω εκφράσει τις ανησυχίες μου για τα εθνικά μας θέματα. Δυστυχώς, οι εξελίξεις δικαιώνουν τις θέσεις μου. Ως πρώην πρωθυπουργός δεν δικαιούμαι να σιωπώ για τη χώρα. Γι’ αυτό και θέτω υπόψη του ελληνικού λαού το σημαντικό ζήτημα και απαιτώ από την κυβέρνηση άμεσα απαντήσεις. Όπως αποκαλύφθηκε, στη σύμβαση μεταξύ Ελλάδας και της κοινοπραξίας της Chevron για έρευνα και εξορύξεις στα θαλάσσια οικόπεδα της Κρήτης, προστέθηκαν την τελευταία στιγμή όροι που υποδηλώνουν, εμμέσως πλην σαφώς, τη δυνητική εκχώρηση κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Και πως συμβιβάζονται αυτοί οι όροι της σύμβασης με τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης περί μιας συμφωνίας ψήφου εμπιστοσύνης στις ελληνικές θέσεις; Συγκεκριμένα, στη σύμβαση η οποία εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο -μεταξύ άλλων- προβλέπεται “αποχώρηση της εταιρίας από μέρος που θα μπορούσε να μην αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ”, ”περιοχές που η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα”, “απώλεια οριοθετημένης περιοχής”, “παραίτηση, ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης”. Τι είδους σύμβαση είναι αυτή; Νομοθετούμε για πιθανή αποχώρηση από τα οικόπεδά μας; Η Ελλάδα, δηλαδή, συζητάει τα κυριαρχικά της δικαιώματα; Με ποιους; Από πότε;».
Από την πλευρά της κυβέρνησης, υπήρξε η ακόλουθη απάντηση: «Σχετικά με τη σύμβαση με την εταιρεία Chevron, ο οποιοσδήποτε γνωρίζει ότι κυριαρχικά δικαιώματα δεν χάνονται μέσω συμφωνιών με ιδιωτικές εταιρείες. Εκείνο το οποίο ισχύει είναι ότι, όπως σε κάθε σύμβαση τέτοιου τύπου, θα πρέπει να υπάρχει η αναγκαία πρόνοια για νομικές ρήτρες διασφάλισης υπέρ του δημοσίου έτσι ώστε να μην προκύψουν θέματα αποζημιώσεων σε περίπτωση μελλοντικών οριοθετήσεων που θα αποφασίσει η Ελληνική Πολιτεία. Εξάλλου, όπως είναι γνωστό, έχει εκκινήσει η προκαταρκτική συζήτηση τεχνικών επιτροπών για τα θέματα οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, ενόσω υφίσταται και η μερική οριοθέτηση Ελλάδας και Αιγύπτου».
Συμβάσεις του 1969 και του 1975
Στις 23 Δεκεμβρίου 1969, το Ελληνικό Δημόσιο και η Αμερικανική εταιρεία Oceanic Exploration Company, υπέγραψαν Σύμβαση για την παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στο Θρακικό Πέλαγος. Η Σύμβαση, η οποία επικυρώθηκε με το Ν.Δ 462/1970 (ΦΕΚ 67Α/21-3-1970), περιελάμβανε όλο το Θρακικό Πέλαγος. Οι περιοχές αυτές, συνολικής έκτασης 8.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων αποτυπώθηκαν με κόκκινη γραμμή στο ναυτικό χάρτη (βλέπε σελ. 623 του ΦΕΚ) του Βρετανικού Ναυαρχείου (Admiralty-1086–Edremit Korfezi to Strymonikos Kolpos).
Στις 8 Ιουνίου του 1973, ξεκίνησαν εργασίες για την άντληση του πρώτου ελληνικού πετρελαίου στο Θρακικό, στην περιοχή Πρίνου Θάσου. Το ελληνικό πετρέλαιο «ξύπνησε» την Τουρκία και άρχισε ο «πόλεμος του Αιγαίου». Τον Νοέμβριο του 1973, στην εφημερίδα της κυβερνήσεως της Τουρκίας δημοσιεύτηκε χάρτης που περιελάμβανε θαλάσσιες περιοχές που εθεωρούντο ελληνικές και τις παραχωρούσε στην Τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίων.
Την ιδία περίοδο που η Τουρκία ξυπνούσε, η πατρίδα μας έμπαινε σε βαθιά εσωτερική πολιτική κρίση που διήρκησε μέχρι την εισβολή της στην Κύπρο.
Η δυνατότητα, που έδινε το άρθρο 139 του Ν.Δ 187/1973, για την επέκταση των χωρικών μας υδάτων, δυστυχώς, δεν πρόλαβε να υλοποιηθεί.
Στις 23 Μαΐου, είχαμε το κίνημα του Ναυτικού, στις 29 Ιουλίου, το δημοψήφισμα για την κατάργηση της μοναρχίας και την έγκριση τροποποίησης του Συντάγματος του 1968, στις 8 Οκτωβρίου την πτώση της Κυβέρνησης Γ. Παπαδόπουλου, και την άνοδο της κυβέρνησης Σ. Μαρκεζίνη, στις 17 Νοεμβρίου την εξέγερση του Πολυτεχνείου, στις 25 Νοεμβρίου την πτώση της κυβέρνησης Σ. Μαρκεζίνη και την άνοδο της κυβέρνησης Αδ. Ανδρουτσόπουλου η οποία έπεσε στις 24 Ιουλίου 1974 με τη εισβολή στην Κύπρο και ανέλαβε η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, η οποία αποκατέστησε τη Δημοκρατία και οδήγησε τη χώρα σε δημοκρατικές εκλογές στις 21 Νοεμβρίου 1974.
Το καλοκαίρι του 1975, ακριβώς ένα χρόνο μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο και συνάμα την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, ακυρώθηκε η Σύμβαση του 1969 του Ελληνικού Δημοσίου με την Αμερικανική εταιρεία Oceanic Exploration Company και συνομολογήθηκε νέα (14-6-1975), η οποία επικυρώθηκε με το Νόμο 98/1975 (ΦΕΚ 161Α/1-8-1975) αναφέροντας σαφώς στο άρθρο 37 παραγρ. 4 ότι η κυρωθείσα δια του ΝΔ 462/1970 κυρωθείσα σύμβαση καταργείται πλήρως και τα 8.500 τ. χλμ. περιορίζονται σε 1.600 (βλέπε σελ. 1038 ΦΕΚ). Επίσης, δεν αναφέρετο πλέον όλο το Θρακικό, αλλά μια και μόνο συγκεκριμένη περιοχή του Θρακικού, ΠΡΙΝΟΣ. Απουσίαζε η Ζουράφα και ο Μπάμπουρας.
Η αιτιολογία στο κείμενο του Νόμου 98/1975 έχει ως εξής: «…δοθέντος ότι, το Ελληνικόν Δημόσιον εν όψει της αποκαταστάσεως της δημοκρατικής νομιμότητος εις την χώραν… και των σημειωθέντων εις παγκόσμια κλίμακα μεταβολών εις τας επιχειρήσεις πετρελαίου… ητήσατο όπως συνομολογήσουν νέαν Σύμβασιν εις αντικατάστασιν της Συμβάσεως Παραχωρήσεως… εις συγκεκριμένην θαλάσσιαν περιοχήν του Θρακικού, Δυτικώς της νήσου Θάσου γνωστήν ως «Ανακάλυψις ΠΡΙΝΟΣ»…
Άραγε η Σύμβαση του 2026 κρύβει κινδύνους να ανατραπεί προς το δυσμενέστερον για τα εθνικά μας συμφέροντα όπως ανατράπηκε η Σύμβαση του 1969;
Νικόλαος Παπανικολόπουλος
Υποναύαρχος Λ.Σ (ε.α)
Αλεξανδρούπολη, Φεβρουάριος 2026
