Από την πληθυσμιακή συρρίκνωση στην προσπάθεια της επανεκκίνησης – Τα δημογραφικά δεδομένα και οι προοπτικές της περιοχής – Πως σχολιάζουν την ένταξη στο πρόγραμμα ο Χρ. Γκουγκουλάκης, Ν. Γκότσης και Δ. Κολγιώνης
Διευρύνεται τόσο ο αριθμός των δικαιούχων, όσο και οι περιοχές που εντάσσονται στο πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση» του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, το οποίο προβλέπει οικονομική ενίσχυση έως και 10.000 ευρώ για τη μόνιμη εγκατάσταση πολιτών στην επαρχία.
Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε αρχικά σε πιλοτική βάση στον Έβρο, με στόχο την αντιμετώπιση της έντονης δημογραφικής συρρίκνωσης που καταγράφεται στην περιοχή.
Η αρμόδια Υπουργός, Δόμνα Μιχαηλίδου, επισημαίνει ότι το πρόγραμμα απευθύνεται σε πολίτες που εξετάζουν το ενδεχόμενο επιστροφής ή μόνιμης εγκατάστασης σε περιοχές της ελληνικής περιφέρειας.
Από τον Μάρτιο του 2026, η δράση επεκτείνεται στην Καστοριά, την Φλώρινα, το Κιλκίς, την Πέλλα, τη Δράμα, καθώς και στις Φέρες του Δήμου Αλεξανδρούπολης, όπου η πληθυσμιακή μείωση ξεπερνά το 10%.
Το πρόγραμμα εφαρμόζεται από τις αρχές του 2026 στις περιοχές του Έβρου, ωστόσο τα πρώτα μηνύματα δεν ήταν ενθαρρυντικά. Ο Δήμαρχος Σουφλίου, Παναγιώτης Καλακίκος, σε συνέντευξή του στο Action 24, ανέφερε ότι η δράση δεν απέδωσε τα αναμενόμενα για τον Δήμο, επισημαίνοντας πως δεν εκδηλώθηκε ούτε ένα ενδιαφέρον για μετεγκατάσταση στην περιοχή.
Η ένταξη, όμως, των Φερών -που απέχουν λιγότερο από 30 χιλιόμετρα από την Αλεξανδρούπολη- ενδέχεται να διαφοροποιήσει τα δεδομένα. Η εγγύτητα με την πρωτεύουσα του Έβρου εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει ως πλεονέκτημα, δημιουργώντας διαφορετικές προοπτικές για την επιτυχία του προγράμματος.
Την άποψη αυτή συμμερίζονται, μέσα από τις συνεντεύξεις τους στην «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΘΡΑΚΗ», τρεις άνθρωποι που βρέθηκαν ή βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης στις Φέρες.
Ο νυν αντιδήμαρχος Φερών, Χρήστος Γκουγκουλάκης, ο πρώην δήμαρχος Φερών, Νίκος Γκότσης, και ο πρώην αντιδήμαρχος Φερών, Δημήτρης Κολγιώνης, σχολίασαν την ένταξη της περιοχής στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης του αρμόδιου Υπουργείου, καταθέτοντας την εκτίμησή τους τόσο για τα χαρακτηριστικά της περιοχής, όσο και για το κατά πόσο το μέτρο μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικό.
- Φέρες: Η πιο ζωντανή κοινωνία του νομού
Οι Φέρες κουβαλούν μια μακρά και πολυκύμαντη διαδρομή στον χρόνο. Στο παρελθόν αποτέλεσαν αυτόνομη Δημαρχία, με υπαγόμενα χωριά και οικισμούς του κεντρικού Έβρου, όπως ο Πόρος, το Αρδάνιο, ο Πέπλος και αρκετά άλλα.
Σήμερα, η πλειονότητα των κατοίκων έχει ρίζες από την Μικρά Ασία, στοιχείο που διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητα και την κοινωνική φυσιογνωμία της περιοχής. Ο πρωτογενής τομέας και τα σώματα ασφαλείας αποτελούν τους βασικούς επαγγελματικούς πυλώνες, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται σημαντικός αριθμός επαγγελματιών με ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Οι Φέρες θεωρούνται ίσως το πιο ζωντανό κομμάτι του νομού μετά την Αλεξανδρούπολη, καθώς η συμμετοχή των πολιτών σε εκδηλώσεις και διοργανώσεις είναι εντυπωσιακή. Από το καρναβάλι και τη μεγάλη σούβλα, μέχρι την αγροτική έκθεση, το πανηγύρι του Σεπτεμβρίου και τις αθλητικές διοργανώσεις, κάθε δράση συγκεντρώνει πλήθος κόσμου και επιβεβαιώνει τη δυναμική της τοπικής κοινωνίας.
Τι σημαίνουν όμως οι Φέρες για τους ανθρώπους που έχουν μείνει στην ιστορία ως οι δημοτικοί ηγέτες της περιοχής; Με αυτήν την ερώτηση ξεκίνησαν οι συνεντεύξεις και ακολουθούν οι απαντήσεις που δόθηκαν.
Νίκος Γκότσης: «Για μένα οι Φέρες σημαίνουν έρωτας. Δεν είναι απλώς μόνο η γενέτειρά μου, είναι κάτι πολύ περισσότερο, κάτι πολύ βαθιά ριζωμένο μέσα μου. Η αλήθεια είναι ότι και οι Φέρες έχουν υποστεί την πληθυσμιακή συρρίκνωση, όπως έχει υποστεί όλη η ύπαιθρος χώρα. Πολύ δε περισσότερο οι οικονομικοί δορυφόροι των Φερών, που ήταν τα χωριά μας. Με επίκεντρο τις Φέρες υπήρχαν 13 χωριά τα οποία τροφοδοτούσαν και την εμπορικότητα των Φερών. Βέβαια, οι εξελίξεις, η εμπορικότητα μέσω των παραγγελιών από το διαδίκτυο, έκαναν πάρα πολλά καταστήματα στις Φέρες να σταματήσουν τη λειτουργία τους. Ωστόσο, στις Φέρες εχουμε ένα πολύ καλό ποσοστό νέων που ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα, τόσο στον έναν πυλώνα που είναι η φυτική παραγωγή, όσο και στον δεύτερο πυλώνα που είναι η κτηνοτροφία».
Χρήστος Γκουγκουλάκης: «Όταν μου πρότεινε ο δήμαρχος να αναλάβω αντιδήμαρχος Φερών το αποδέχτηκα με πολύ μεγάλη χαρά, γιατί λέω ότι είναι καιρός να επιστρέψω στη ρίζα μου. Εγώ πιστεύω ότι η περιοχή μας έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Το πρώτο που μου έκανε θετική εντύπωση, το κατάλαβα από τις πρώτες μέρες που είχαμε εθελοντική αιμοδοσία στις Φέρες. Είδα μια εικόνα που δεν το περίμενα.
Ήτανε νομίζω ή 8 ή 10 κλίνες, γεμάτες όλες και να δίνει ο κόσμος με χαμόγελο αίμα και εκεί μαθαίνω ότι είμαστε στις Φέρες, είμαστε οι πρώτοι στην Ελλάδα σε αναλογία πληθυσμού στην εθελοντική αιμοδοσία.
Βλέπω αξιόλογες επιχειρήσεις πρωτογενούς τομέα και αξιοποίησης των προϊόντων πρωτογενούς τομέα. Δηλαδή, μονάδες παραγωγής κρέατος, μονάδες μεταποίησης του κρέατος, παραγωγής τυριού, σάλτσας και διάφορα άλλα, πάντα με τα αγροτικά προϊόντα και όχι μόνο, οι οποίες είναι κορυφαίες, ξέρετε. Οι άνθρωποι έχουν πάρει βραβεία και διεθνή βραβεία. Είναι κάτι που δεν το περιμένει κανείς σε έναν τόσο μικρό χώρο. Επίσης, πιστεύω ότι η περιοχή μας έχει μέλλον, αρκεί να το πιστέψουμε εμείς».
Δημήτρης Κολγιώνης: «Οι Φέρες είναι οι Κοσμοσώτειρα. Οι Φέρες είναι το Δέλτα του Έβρου. Οι Φέρες είναι η ανεμόμυλοι της Μελίας, το χωριό των Πελαργών, ο Πόρος, ο Κοτζιάς, το Υδραγωγείο. Άλλωστε οι Φέρες είναι και η πολιτιστική πρωτεύουσα του Δήμου Αλεξανδρούπολης. Είναι οι πολιτιστικοί σύλλογοι που όλα τα καλοκαίρια δεν μας αφήνουν να βαρεθούμε ποτέ, με όλες τις εκδηλώσεις που κάνουν σε όλα τα χωριά και στις Φέρες. Είναι όλα αυτά τα πράγματα που κάνουν τις Φέρες κάτι ξεχωριστό και για το οποίο αξίζει να έρθει και να μείνει κανείς».
- Η ένταξη των Φερών στο πρόγραμμα «Μετεγκάτασταση»
Η ομώνυμη Δημοτική Κοινότητα Φερών, στην οποία περιλαμβάνεται και ο οικισμός του Πόρου, κατέγραψε, σύμφωνα με την απογραφή του 2021, 4.228 κατοίκους, έναντι 5.659 το 2011, αποτυπώνοντας τη σημαντική πληθυσμιακή συρρίκνωση της τελευταίας δεκαετίας.
Το «στοίχημα» της Κυβέρνησης για την περιοχή είναι η προσέλκυση νέων κατοίκων, με στόχο την ομαλή ένταξή τους σε μια τοπική κοινωνία με έντονο πολιτιστικό αποτύπωμα και αναβαθμισμένη παρουσία στον πρωτογενή τομέα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι Φέρες στο πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση».
Ποια είναι, όμως, η άποψη των ανθρώπων που διοίκησαν ή διοικούν σήμερα την περιοχή;
Δημήτρης Κολγιώνης: «Το πρόγραμμα κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Το δεύτερο βέβαια στάδιο θα είναι αυτό να συνοδευτεί και από φορολογικά, κυρίως, κίνητρα στους νέους που θα έρθουν να κάνουν τη μετεγκατάσταση. Όπως το τρίτο σημαντικό, ιδιαίτερα για την περιοχή των Φερών, θα ήταν να επιδοτείται και η μετεγκατάσταση, η οποία θα γίνει από την περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Δηλαδή, έχουμε ανθρώπους οι οποίοι είναι με καταγωγή από τις Φέρες και τα χωριά μας, όπου μπορεί να εργάζονται μέχρι και την περιοχή του Σουφλίου, ιδιαίτερα στα σώματα ασφαλείας και να μένουν στην Αλεξανδρούπολη. Δεν έχουμε να ζηλέψουμε τίποτα».
Χρήστος Γκουγκουλάκης: «Ξέρετε, ακούγοντας αυτά τα 10.000 ευρώ κάποιος θα πει είναι λίγα. Εγώ συμφωνώ απολύτως. Το κίνητρο αυτό είναι μικρό. Το ζητούμενο από όλους μας είναι αυτό να είναι μεγαλύτερο. Τώρα δεν ξέρω, αργότερα ίσως οι κυβερνήσεις το ξανασκεφτούν και να το ενισχύσουν. Όμως δεν είναι κάτι που πρέπει να το απορρίψουμε. Σαφώς θα είναι θετικό για την περιοχή μας, καθώς υπάρχουν νέα παιδιά που είναι από την περιοχή μας και σήμερα μένουν σε άλλες πόλεις της χώρας, με δεδομένο ότι ανεβαίνουν πάρα πολύ τα ενοίκια, ανεβαίνει πάρα πολύ η τιμή αγοράς των διαμερισμάτων και έχοντας ρίζες από εδώ, αυτή η οικογένεια των νέων παιδιών θα το σκεφτεί, ίσως επιπρόσθετα έχοντας και αυτό το δεδομένο των 10.000».
Νίκος Γκότσης: «Ακούγεται καλό. Δεν είναι αρνητικό. Θέλει όμως αρκετή δουλειά. Θέλει στοχευμένα να βρεθούν αυτοί οι άνθρωποι, επειδή είμαστε κοντά στην Αλεξανδρούπολη και αυτό αποτελεί ένα προτέρημα και ένα μειονέκτημα, που θα μπορούσαν να επιστρέψουν εδώ. Κάποιοι που έχουν εργασίες, αλλά μένουν στην Αλεξανδρούπολη, διατηρούν κάποιες κατοικίες, πατρογονικές κατοικίες της οικογένειας, κάποια σπίτια, ή και στα χωριά. Δηλαδή θέλει να το δουλέψουμε καλά.
Αν δεν δουλευτεί καλά δεν θα έχει επιτυχία. Δεν είχε επιτυχία στον υπόλοιπο νομό γιατί δεν έγιναν συγκεκριμένες στοχεύσεις. Οι τοπικοί σε κάθε μέρος μπορούν να ξέρουν ποιοι είναι αυτοί που θα μπορούσαν να πλησιάσουν και με αυτό το κίνητρο βέβαια να τους επαναφέρουν. Το να έρθει όμως από την Θεσσαλονίκη ένας στις Φέρες να μείνει και να πάρει 10.000 ευρώ, αυτό δεν πρόκειται να γίνει ποτέ. Θα πρέπει στοχευμένα να πάμε σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν μια εργασία, μπορούν να πάρουν μια μετάθεση. Δηλαδή παίζουν πάρα πολλά πράγματα. Από μόνο του τα 10.000 ευρώ δεν μπορούν να ξαναγεμίσουν τα χωριά».
Συμπερασματικά, η ένταξη των Φερών στο πολυσυζητημένο πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση» αποτελεί σίγουρα ένα θετικό βήμα για την ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα της περιοχής, όπως και για την αντιμετώπιση του μεγάλου δημογραφικού προβλήματος. Ωστόσο, πρόκειται μόνο για το πρώτο βήμα, και θα χρειαστούν περαιτέρω μέτρα αν η Κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά να «ξαναζωντανέψει» τα χωριά, τους οικισμούς και την κωμόπολη των Φερών με κόσμο και ζωή.
Υ.Γ.: Στο επόμενο δημοσίευμα θα εστιάσουμε στις Φέρες και ιδιαίτερα στη νέα γενιά της περιοχής, η οποία δυσκολεύεται να παραμείνει στον τόπο της, στο πλαίσιο της συνέχειας του αφιερώματος της «ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΘΡΑΚΗΣ» για τις Φέρες, που πλησιάζουν τα 900 χρόνια ιστορίας.
Αλέξανδρος Κεσανλής
