Η Δράμα κατακτήθηκε το 1373 από τους Οθωμανούς και παρέμεινε στην κατοχή τους μέχρι την 1η Ιουλίου1913.
Στο διάβα των αιώνων της ύπαρξης της πολλές οι κατακτητικές ορδές, που επέπεσαν στο υλικό και ιστορικό της κορμί, κυρίως από τους Βουλγάρους, που εγκαταστάθηκαν ως κυρίαρχοι διαχρονικά.
Η περιοχή υπέστη τα πάνδεινα ,για να αλλοιωθεί ο εθνολογικός της χαρακτήρας, οι κάτοικοι της υποδουλώθηκαν σωματικά, κακοποιήθηκαν , υπέστησαν αφόρητες ψυχικές πιέσεις, υπέμειναν τα πάντα οι επιζήσαντες… και το μόνο που έχασαν ήταν η γλώσσα τους (όχι βέβαια σε απόλυτο βαθμό).
Μιλούσαν τo δια της βίας επιβληθέν γλωσσικό μόρφωμα, αλλά Η ΕΘΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΨΥΧΗ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΑΛΩΒΗΤΗ ΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ.
Πολλά τα δεινά που υπέστησαν, αλλά αυτοί διατήρησαν γρανιτένια ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΙΣΤΗ ΥΠΟ ΤΗΝ ΣΚΕΠΗΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΘΥΕΛΛΑ, που υποκινήθηκε σάρωσε και την περιοχή της Δράμας με την “ψευδοεπανάσταση” του ΗΛΙΝΤΕΝ, όπου το βουλγάρικο κομιτάτο με τους αιμοσταγείς δολοφόνους του ακόνισε το εθνοτικό μαχαίρι του μίσους, πάνω στα σεπτά κορμιά των Ελλήνων της Ελληνικής Μακεδονίας.
Αν κινηθείς στα χωριά της Δράμας, τώρα, σήμερα, θα ακούσεις από τους απογόνους εκείνων των πολυβασανισμένων Ελλήνων, τα δεινά που υπέστησαν οι πρόγονοι τους… ΤΟΤΕ.
Κάθε σπίτι στα χωριά εκείνα, έχει τον οικογενειακό της μάρτυρα, που μαρτύρησε θυσιάζοντας την ζωή του, ΟΧΙ ΟΜΩΣ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΗ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ.
Η διαχρονικά αιματοβαμμένη περιοχή, από την πρώτη εμφάνιση των βουλγάρικων φύλων, είναι τόπος μαρτυρικός, ώστε ΜΕ ΤΟ ΝΥΧΙ ΑΝ ΣΚΑΨΕΙΣ, ΚΟΚΚΑΛΑ ΗΡΩΩΝ ΘΑ ΒΡΕΙΣ… ΚΑΙ ΘΑ ΚΛΑΨΕΙΣ!!!!
Στην Δράμα, έδρασε ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ εκ Τρίγλιας Προύσσης Μικρά Ασίας ορμώμενος που το 1902 εξελέγη Μητροπολίτης Δράμας.
Η περιοχή βρισκόταν σε κρίσιμες και οδυνηρές περιστάσεις, που πριν τρία χρόνια πριν το βουλγάρικο κομιτάτο που ιδρύθηκε, περνούσε την περιοχή ” δια πυρός και σιδήρου ” (με φωτιά , μαχαίρι και τσεκούρι).
Σφαγές, διωγμοί λεηλασίες, πυρπολήσεις, αναρχία και βίαια ένταξη στην σχισματική Βουλγάρικη Εξαρχία.
Η παραμονή του εκεί μέχρι το 1909, μέσα σε προσωπικές διώξεις και πόλεμο, που το Βουλγαρικό κομιτάτο τον χαρακτήρισε στα έγγραφά του, ο Ελληνας αντάρτης δεσπότης Χρυσόστομος”. ΕΔΩΣΕ ΘΑΡΡΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΥ.
Το 1910 με την “αποπομπή” του στην Μητρόπολη Σμύρνης τοποθετήθηκε στην θέση του ο ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ. (Σε άλλο σημείωμά μας, θα αναφερθούμε εκτενώς στην δράση και των δύο στην Μητρόπολη Δράμας).
Ο Αγαθάγγελος συνεχίζοντας το έργο του προκατόχου του ήδη ΑΓΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ, ανέλαβε εκ των συνθηκών και τον ρόλο του ηγέτη των κατοίκων.
Η πόλη είχε ένα πολυεθνικό χαρακτήρα και άρχισε να αναπτύσσεται οικονομικά και να μεταλλάσσεται σε μιά περιοχή με προοπτική.
Στα διασπαρμένα γεγονότα των χρόνων 1911 και 1912, πριν την απελευθέρωσή της θα σας παραθέσω εδώ, ώστε να γίνεται κοινωνοί τους.
**
1. *Προχθές την Τρίτη στις 8 το βράδυ, σκοτώθηκε με μία μόνο βολή, ο εκ των έγκριτων προκρίτων ομογενών του χωριού Βησότσιανη (Ξηροπόταμος – Δράμας) ΣΑΜΑΡΑΣ Αντώνιος ενώ εργαζόταν στο χωράφι του στον καθαρισμό καλαμποκιού, με την οικογένεια του, στο αλώνι μπροστά στο σπίτι του.
Ήταν 37 χρόνων και πατέρας 4 ανήλικων παιδιών και αφήνει δυσαναπλήρωτο κενό στην κοινότητα των ομογενών της Βησότσιανης, που ήταν πολύτιμος συνεργάτης.
Στην κηδεία που έγινε χθες, συμμετείχε όλος ο ορθόδοξος κλήρος της Δράμας και η ομογενής κοινότητα κατέθεσε στεφάνι στο φέρετρό του.
Οι ενέργειες των αρχών, ως συνήθως είναι χαλαρές.*
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 10-9-1911
2. *Ο δολοφόνος του ΣΑΜΑΡΑ Ιωάννη από την Βησότσιανη, που σκληρά αποκόπηκε από την πολυμελή οικογένεια του, παραμένει άγνωστος και… ακαταδίωκτος. Κανένα ίχνος, καμμιά πληροφορία στις αρμόδιες αρχές.
Δίκαιος είναι ο φόβος που διακατέχει τους έγκριτους ομογενείς των γύρω κοινοτήτων, που υποπτεύονται ενδεχομένως την επάνοδο απαίσιων δολοφονιών.*
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 13-9-1911
3. *ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΛΕΣΧΗΣ Δράμα 11/9/1911.
Η για κάποιο χρόνο ανενεργή Εμπορική Λέσχη της πόλης τελευταία ανασυστάθηκε, κάτω από αίσιους οιωνούς και με τις καλύτερες ελπίδες.
Οι περισσότεροι των εμπόρων, των ιατρών και των λογίων της πόλης μας, έδειξαν ασυνήθιστη προθυμία εγγραφής ως μέλη, που υπόσχονται για το μέλλον της Λέσχης, πολλά καλά.
Με αθρόα συμμετοχή πολλών μελών έγιναν με αγαστή ομόνοια, οι αρχαιρεσίες και εξελέγησαν οι ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ Ιωάννης, διευθυντής της Αυτοκρατορικής Οθωμανικής Τράπεζας, ο ΒΑΓΕΝΑΣ Αθανάσιος, ξυλέμπορος αντιπρόεδρος, ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Πέτρος, μεγαλέμπορος, ταμίας, ο ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ Μενέλαος, γραμματέας και σύμβουλοι οι, ΒΑΝΤΣΗΣ Δημήτριος ιατρός και σύμβουλοι οι, ΑΝΤΩΝΙΟΥ Ιωάννης και ΜΠΕΝΟΠΟΥΛΟΣ Παναγής. *
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 13-9-1911
4. *ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ
Ο Μουσικός ‘Ομιλος “ΟΡΦΕΑΣ” Προσωτσάνης, θεωρεί καθήκον να εκφράσει δημόσια τις ευχαριστίες και την ευγνωμοσύνη του προς τον αξιότιμο φαρμακέμπορα Σερρών ΦΩΚΑ Κωνσταντίνο για την δωρεά είκοσι φράγκων.
Εύχεται και άλλοι φιλόμουσοι να μιμηθούν το ευγενικό παράδειγμα του και να έρθουν αρωγοί στις πολλών ειδών ανάγκες του.
Προσωτσάνη 4η Ιανουαρίου 1912
Ο πρόεδρος Ο γραμματέας
ΗΛΙΑΣ Αθανάσιος ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Ιωάννης.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 10-1-1912
5. *ΓΕΥΜΑ ΣΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ.
“΄Οπως μας γράφει ο στρατιώτης από την Ξηροκρήνη Βοσπόρου, ΓΚΙΩΚΑΣ Π.Γ. εκ μέρους των Ελλήνων στρατιωτών στο Νευροκόπι, δεκανέας του 7ου λόχου του 41ου Συντάγματος του Ε. Σώματος Στρατού, με πρωτοβουλία του Π. Μητροπολίτη ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, παρατέθηκε πλουσιότατο γεύμα στο οίκημα του Αρρεναγωγείου της κοινότητας Νευροκοπίου, σε 100 Χριστιανούς στρατιώτες ανεξάρτητα από εθνότητα.
Πριν από το γεύμα ο Μητροπολίτης με λίγα εκφραστικά λόγια μίλησε στους στρατιώτες και ευλόγησε την βασιλόπιττα.
μετά το γεύμα ακολούθησε χορός μέσα σε γενική ευθυμία σε γενική ευθυμία.
Οι στρατιώτες εξέφρασαν την άπειρη ευγνωμοσύνη στον Μητροπολίτη Νευροκοπίου και στους εφοροδημογέροντες.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 12-1-1912.
6. *ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗΝ ΔΡΑΜΑ.
Κατά τις εορτές του Δωδεκαημέρου, ο Σεβασμιώτατος Αγιος Δράμας ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ συγκάλεσε διδασκαλικό συνέδριο, με τους διευθυντές των πλήρων Αστικών Σχολών της επαρχίας, που ασχολήθηκε με πολλά σχολικά ζητήματα.
Όλοι συμφώνησαν ότι τα εκπαιδευτικά πράγματα δεν ήταν τόσο ρόδινα, όσο τα φανταζόταν οι ήρωες του συντακτικού και της γραμματικής και συσκέφτηκαν αρκετό χρόνο για την δημιουργία αναλυτικού ενιαίου προγράμματος και με κοινό σύστημα διδασκαλίας, για τις πλήρεις αστικές σχολές σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής, τις τοπικές ανάγκες και τα ξένα υποδείγματα.
Σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα που εγκρίθηκε, που η σύνταξη με τις απαραίτητες οδηγίες και τις αποφάσεις, ανατέθηκε στον ελλόγιμον διευθυντή των Σχολών στην Δράμα, ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟ Μ. όλα τα μαθήματα να αλληλοσυμπληρώνονται.
Η προσοχή των διδασκόντων να εστιάζεται όχι τόσο στην ξερή αποστήθιση και σε παράθεση ονομάτων και αριθμών και ξερών κανόνων γραμματικής και συντακτικού, αλλά στην διεύρυνση των γνώσεων των παιδιών και την δημιουργία νέων ορίζοντων, για αυτοδημιουργικότητα και και αυτένέργεια και παρακολούθηση με ενδιαφέρον όσων συμβαίνουν εκτός σχολής και του χωριού.
Οι αποφάσεις που πάρθηκαν πρέπει να τις κατευθύνουν το πρακτικό πνεύμα απαλλαγμένο από κάθε σχολαστικισμό και ανώφελων πραγμάτων, που δεν έχουν σχέση με τις μαθητικές γνώσεις, που συμβάλλουν μόνο στην συσκότιση του εγκεφάλου των παιδιών.
Για την εφαρμογή και παρακολούθηση του προγράμματος αποφασίστηκε να δημιουργηθεί προεδρείο, που θα συνεδριάζει κάθε δίμηνο και θα ασχολείται με την επίλυση διάφορων σχολικών ζητημάτων, με την γνώμη ειδικών παιδαγωγών.
Αποφασίστηκε όπως το επόμενο έτος όσοι θα αναλάβουν το μάθημα της γυμναστικής, εκπαιδευτούν από ειδικό γυμναστή, στο διάστημα των διακοπών, ώστε να σταματήσει η επίδειξη στα σχολεία άσχετων δράσεων στο μάθημα αυτό, που είναι ο φρουρός της υγείας και του πνεύματος των παιδιών.
Επικροτούμε τις αποφάσεις που πάρθηκαν, επαινούμε τους φιλότιμους δάσκαλους μας, που καίτοι δεν αμείβονται επαρκώς, δεν σταματούν να ασχολούνται λεπτομερώς για την βελτίωση εκείνων που τους εμπιστεύτηκε η πατρίδα…
Άλλο λαμπρό και θεάρεστο έργο συντελέστηκε στις σχολές της Δράμας.
Ο σεβάσμιος και πάντοτε υπέρ της κοινότητας φροντίζει με αφοσίωση ΙΩΑΝΝΟΥ Χατζηαντώνης, αν και δεν έχει άλλον να φροντίσει για τα γηρατειά του, παρά μόνο λίγες οικονομίες, από μεγάλη όμως πατρική στοργή, προς τους τρόφιμους της κοινότητας, αποφάσισε να διαθέσει το εν τρίτον των χρημάτων του, για την κατασκευή βρύσης στον μεσότοιχο του Αρρεναγωγείου και Παρθεναγωγείου, για να υδρεύονται οι σχολές.
Προ 15 ημερών το έργο αυτή πραγματοποιήθηκε, και η μεγαλοπρεπής και ωραιότατη βρύση με έξη κρουνούς, αποτελεί στολίδι των πανέμορφων κοινοτικών ιδρυμάτων μας.
Αυτό ας αποτελέσει παράδειγμα μίμησης ώστε να ακολουθήσουν σε τέτοια έργα με άμιλλα οι πολυτάλαντοι της κοινότητας, ώστε να πρωτοστατούν οι φιλογενείς και φιλοπρόοδοι.
Δίκαιος είναι ο έπαινος και οι μεγάλες ευχαριστίες μας στον σεβαστό γέροντα, που το έργο του θα παραμείνει αιώνιο μνημόσυνο στις παρούσες και μελλοντικές γενιές.*
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 18-1-1912
7.*Πληροφορίες από Δράμα αναφέρουν ότι η ευλογιά πήρε μεγάλες διαστάσεις με αποτέλεσμα η Δημαρχία ζήτησε την συνδρομή του υγειονομικού επιθεωρητή Θεσσαλονίκης ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ με τα απαραίτητα φάρμακα.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 5-2-1912.
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ
** Μελετώντας τις παραπάνω ανταποκρίσεις-καταγραφές της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, μπορούμε να μεταφερθούμε νοερά στην εποχή εκείνη για να δούμε πως ο ελληνισμός στην Δράμα είχε δυναμική παρουσία και κυριαρχούσε σε όλα τα επίπεδα, μέσα σε αντίξοες εθνικά συνθήκες.
Σε άλλο σημείωμά μας θα αναφερθούμε εκτενώς για την παρουσία των Μητροπολιτών και τις προσπάθειες τόνωσης του ελληνικού φρονήματος, με δυναμική αντιμετώπιση της προπαγάνδας που ασκούσε με βία και καταστροφή το βουλγάρικο κομιτάτο τα χρόνια εκείνα.
Βασίλειος Ναζλής
Υποστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α.
