- του Παναγιώτη Κουσίδη
Δ’ Μέρος
11. Πλάτη Έβρου
Η Πλάτη, παλαιότερα γνωστή ως Σανταρλί, είναι πεδινό χωριό το οποίο βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του νομού Έβρου. Είναι πρώην κοινότητα του Δήμου Τριγώνου και σήμερα ανήκει στον Δήμο Ορεστιάδας. Το χωριό δημιουργήθηκε τον Μάιο του 1920 κυρίως από κατοίκους των χωριών Μπάρα και Γυαλιά, χωριά τα οποία σήμερα δεν υπάρχουν. Παλαιότερα ονομαζόταν Σανταρλί. Το χωριό βρίσκεται πολύ κοντά στην αριστερή όχθη του ποταμού Άρδα, ενώ σε μικρή απόσταση από αυτό βρίσκονται τα χωριά Ελαία (δυτικά), Άρζος (ανατολικά) και Κέραμος (νότια στην απέναντι όχθη του Άρδα). Το 1981 ο πληθυσμός του χωριού ήταν 599 κάτοικοι, ενώ το 2011 έχει 655 κάτοικοι. Το μοναδικό χωριό του Τριγώνου που εμφανίζει αύξηση πληθυσμού, ίσως λόγω της αγροτικής παραγωγικότητας και λόγω της ύπαρξης εκεί στρατιωτικής μονάδας.
12. Σπήλαιο Έβρου
Το Σπήλαιο βρίσκεται στον βόρειο Έβρο. Πριν την απελευθέρωση αναφέρεται με το όνομα «Ισπιτλί». Ως Σπήλαιο αναφέρεται επίσημα σε ΦΕΚ και να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Κομάρων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» ανήκει στη δημοτική ενότητα Τριγώνου του Δήμου Ορεστιάδας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 334 κατοίκους.
Τα σπίτια του χωριού έχουν κόκκινες στέγες από κεραμίδια και χτιστές καμινάδες με δικά τους περιβόλια και δένδρα. Η πλατεία του χωριού έχει υπεραιωνόβια δέντρα.
Στο χωριό έχει την έδρα του ο Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Τριγώνου η «Γαία» που ειδικεύεται στην παρασκευή παραδοσιακών τοπικών εδεσμάτων.
Βόρεια του χωριού, στην τοποθεσία «Κορυφή», υπάρχει το δημοτικό αναψυκτήριο σε χαμηλό ύψωμα με θέα τον κάμπο του Άρδα και την Αδριανούπολη. Στο υπόγειό του υπάρχει η Αρχαιολογική Εκπαιδευτική Έκθεση Σπηλαίου. Πρόκειται για φωτογραφική αρχαιολογική έκθεση με ευρήματα από τις ανασκαφές των τύμβων του Σπηλαίου και άλλων περιοχών του βορείου τμήματος του Έβρου.
Στους μετανάστες και στο φαινόμενο της μετανάστευσης είναι αφιερωμένες οι πολιτιστικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται από τις 21 έως τις 31 Αυγούστου, για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, στο Σπήλαιο.
13. Άρζος ΄Εβρου
Ο Άρζος είναι ένας πεδινός οικισμός στη δεξιά όχθη του ποταμού Άρδα, αριστερού παραπόταμου του ποταμού Έβρου-Μαρίτσα. Υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Ορεστιάδας και με την απογραφή του 2011 έχει 237 κατοίκους.
Στο χωριό εγκαταστάθηκαν παλαιότερα κάτοικοι του Ορτάκιοϊ και της Αδριανούπολης. Μέχρι τους βαλκανικούς πολέμους του 12-13 ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Έπειτα, για σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι το 1919, πέρασε στους Βουλγάρους και τελικά το 1920 ενώθηκε με την Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα της μικρασιατικής καταστροφής και της Συνθήκης της Λοζάνης έγινε ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ του βουλγαρικού και του τουρκικού πληθυσμού με Έλληνες πρόσφυγες από αλησμόνητες πατρίδες στην Τουρκία.
Στην περιοχή έχει ανακαλυφθεί κιβωτιόσχημος τάφος του 4ου αιώνα π.Χ. Το χωριό γιορτάζει την κινητή εορτή της Ζωοδόχου Πηγής, όπου και πραγματοποιείται πανηγύρι.
14. Καναδάς Έβρου
Ο Καναδάς είναι πεδινό χωριό στο Τρίγωνο Έβρου. Συνορεύει βόρεια με τον Έβρο και νότια με τον ποταμό Άρδα. Υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Ορεστιάδας. Πριν την απελευθέρωση αναφερόταν με το όνομα «Ιψιλί». Με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 196 κατοίκους.
Στον Καναδά είναι το εργαστήριο του Αγροτουριστικού Συνεταιρισμού Γυναικών Τριγώνου η «Γαία» που ειδικεύεται στην παραγωγή και τυποποίηση παραδοσιακών τοπικών εδεσμάτων του Έβρου, όπως κους-κους, θρακιώτικος κόκκινος τραχανάς, ιφκάδια (τοπικές χειροποίητες χυλοπίτες), χειροποίητες παραδοσιακές πίτες, χειροποίητο φύλλο κατεψυγμένο, μαρμελάδες από φρούτα του δάσους (σμέουρο και κράνο), ριτσέλι (τοπικό γλυκό με κολοκύθι και μέλι) και πολλά άλλα από τα εδέσματα της περιοχής.
Αυτό το μικρό χωριό έχει μεγάλη πολιτιστική παράδοση.
Η απόσταση του Καναδά από την πρωτεύουσα του Νομού Αλεξανδρούπολη είναι 140 χιλιόμετρα.
15. Μαράσια Έβρου
Τα Μαράσια είναι πεδινό χωριό της δημοτικής ενότητας Τριγώνου του Δήμου Ορεστιάδας. Βρίσκονται δίπλα στη μεθοριακή γραμμή της Ελλάδας με την Τουρκία στον βόρειο Έβρο. Το χωριό είναι κτισμένο στο σημείο-συμβολή όπου ο Άρδας ποταμός (νότια) συναντάει τον Έβρο ποταμό (βόρεια). Απέχει μόνο 3,5 χλμ. ΒΔ από τον Συνοριακό Σταθμό Καστανεών και 22 χλμ. από την Ορεστιάδα. Στα ανατολικά, απέναντι από τα σύνορα και σε απόσταση 4,5 χλμ. βρίσκεται η Αδριανούπολη. Δίπλα από τα Μαράσια περνάει η σιδηροδρομική γραμμή Ορμενίου-Αλεξανδρούπολης και στα δυτικά σε απόσταση 3 χλμ. η Εθνική οδός της Εγνατίας Καστανεών-Ορμενίου (προς Βουλγαρία).
Το χωριό αναφέρεται από το 1400 μ.Χ. και καταγράφεται σε έγγραφο του 1528 ως βακούφι του Σουλτάνου Μουράτ Β΄ και αργότερα ως προάστιο της Αδριανούπολης. Το όνομά του προέρχεται από την τουρκική λέξη Maras που σημαίνει προάστιο και το τουρκικό όνομα του χωριού ήταν Maraskoy (δηλ. το χωριό προάστιο). Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1924. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 140 κατοίκους.
Στην τοποθεσία «Φύλακες» στην πλαγιά χαμηλού υψώματος, έχει εντοπιστεί οικισμός της πρώιμης εποχής του Σιδήρου με χειροποίητη στιλβωμένη κεραμική με ραβδωτή και εμπίεστη διακόσμηση. Την περίοδο της τουρκοκρατίας ήταν μεικτό χωριό με χριστιανούς και μουσουλμάνους κατοίκους. Μετά την ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες κυρίως από την διπλανή Αδριανούπολη αλλά και από την υπόλοιπη Ανατολική Θράκη.
Τα Μαράσια είναι τόπος καταγωγής της οικογένειας Μαρασλή και του μεγαλέμπορου Γρηγορίου Μαρασλή (1780-1851) ενός από τους πρώτους οικιστές της Οδησσού και μέλος της Φιλικής Εταιρείας.
Το χωριό έγινε γνωστό, όταν το 2007 η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε την «Κυρά των Μαρασίων» (Βασιλική Λαμπίδου-Φωτάκη), η οποία απεβίωσε στις 21 Ιουνίου 2011, σε ηλικία 107 ετών και κηδεύτηκε με τιμές εν ενεργεία αξιωματικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Συνεχίζεται…
