Μετά την προέκταση που πήρε το θέμα – Ένας χρόνος συμπληρώθηκε από τον «αγώνα» των «Καστροπολιτών»
Ως τα «Ελγίνεια» του Διδυμοτείχου χαρακτηρίζεται πλέον η χρυσή προτομή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα, Σεπτιμίου Σεβήρου. Συμπληρώθηκε ήδη ένας χρόνος από τότε που η τοπική κοινωνία ξεκίνησε έναν διαρκή «αγώνα» για τη μεταφορά του εμβληματικού εκθέματος από το Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής στο Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου.
Το ζήτημα έχει κινητοποιήσει έντονα τους πολίτες, με τον Ιστορικό και Πολιτιστικό Σύλλογο «Καστροπολίτες» να πρωτοστατεί στη συλλογή υπογραφών για την επιστροφή της προτομής στον τόπο όπου ανακαλύφθηκε. Παράλληλα, το θέμα έχει τεθεί ψηλά στην ατζέντα της τοπικής αυτοδιοίκησης, με τα δημοτικά συμβούλια Αλεξανδρούπολης, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας να έχουν εκδώσει ομόφωνα υποστηρικτικά ψηφίσματα.
Το ιστορικό της ανακάλυψης και η «ξενιτιά» στην Κομοτηνή
Η σπάνια χρυσή προτομή του Σεπτιμίου Σεβήρου ήρθε στο φως το 1965 στον λόφο της Αγίας Πέτρας (αρχαία Πλωτινόπολη), ανατολικά του Διδυμοτείχου, κατά τη διάρκεια εργασιών του Ελληνικού Στρατού. Το μοναδικής αξίας αρχαιολογικό εύρημα προέρχεται από την πόλη που ίδρυσε ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Τραϊανός (98-117 μ.Χ.) για να τιμήσει τη σύζυγό του, Πομπηία Πλωτίνα. Η αρχαία Πλωτινόπολη ταυτίζεται γεωγραφικά με τον λόφο της Αγίας Πέτρας, ο οποίος βρίσκεται ανάμεσα στον Ερυθροπόταμο και τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της πόλης.
Λόγω έλλειψης κατάλληλων εκθεσιακών υποδομών στο Διδυμότειχο κατά τη δεκαετία εκείνη, η προτομή μεταφέρθηκε και έκτοτε φυλάσσεται στο Μουσείο Κομοτηνής. Στα πάγια αιτήματα των φορέων του Έβρου για την επιστροφή της, η επίσημη απάντηση ήταν πως αυτό θα συνέβαινε μόλις ολοκληρωνόταν και λειτουργούσε το νέο Μουσείο Διδυμοτείχου. Ωστόσο, τώρα που η πόλη απέκτησε σύγχρονο μουσειακό χώρο, προβάλλεται το επιχείρημα ότι πρόκειται για «Βυζαντινό» Μουσείο, ενώ η προτομή ανήκει ιστορικά στη Ρωμαϊκή περίοδο.
Η εκστρατεία των «Καστροπολιτών» και τα ψηφίσματα
Θέλοντας να κάμψει αυτή την επιχειρηματολογία, ο Σύλλογος «Καστροπολίτες» επανέφερε δυναμικά το αίτημα, ξεκινώντας μια μεγάλη διαδικτυακή και φυσική εκστρατεία συλλογής υπογραφών.
Συνολικά συγκεντρώθηκαν 1.257 υπογραφές συμπαράστασης (950 ψηφιακές και 307 χειρόγραφες). Σε στενή συνεργασία με τον Δήμο Διδυμοτείχου και τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, κ. Χρήστο Δερμεντζόγλου, αποφασίστηκε η επίσημη υποβολή τους από τη δημοτική αρχή. Έτσι, στις 16 Φεβρουαρίου 2026, το αίτημα κατατέθηκε επίσημα στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (Κ.Α.Σ.), συνοδευόμενο από τα ομόφωνα ψηφίσματα των τριών Δημοτικών Συμβουλίων του βόρειου και κεντρικού Έβρου. Παράλληλα, ο Δήμος Διδυμοτείχου διαβίβασε τον σχετικό φάκελο στο Υπουργείο Πολιτισμού, τη Γενική Γραμματεία του Υπουργείου, τους βουλευτές του νομού και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης.
Ένα πάγιο αίτημα σε εκκρεμότητα
Η διεκδίκηση της προτομής μετρά πολλά χρόνια. Μάλιστα, κατά τον σχεδιασμό και την κατασκευή του Μουσείου Διδυμοτείχου, προβλέφθηκε ειδική προθήκη προορισμένη αποκλειστικά για την υποδοχή της, η οποία παραμένει κενή μέχρι σήμερα. Από την πλευρά του, το Υπουργείο Πολιτισμού είχε προτείνει παλαιότερα τη λύση ενός πενταετούς δανεισμού της προτομής και την κατοπινή αντικατάστασή της με πιστό αντίγραφο, πρόταση με την οποία διαφωνούν κάθετα οι τοπικοί φορείς. Στον αντίποδα, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης έχει διατυπώσει την άποψη ότι η προτομή αποτελεί πλέον εμβληματικό έκθεμα και ταυτόσημο στοιχείο του Μουσείου Κομοτηνής, οπότε θα πρέπει να παραμείνει εκεί όπου εκτέθηκε για πρώτη φορά.
Γιατί «πάγωσε» η διαδικασία
Η ένταση και η μεγάλη δημοσιότητα που έλαβε η διεκδίκηση μέσω των ψηφισμάτων των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων φαίνεται πως προκάλεσαν τη δυσαρέσκεια της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη.
Η Υπουργός, η οποία επισκέπτεται συχνά την περιοχή για την επίβλεψη των εργασιών αναστήλωσης του Τεμένους Βαγιαζήτ, γνωρίζει σε βάθος το θέμα. Σε παλαιότερες συζητήσεις της με την τοπική κοινωνία και τον Δήμαρχο Διδυμοτείχου, Ρωμύλο Χατζηγιάννογλου, είχε εμφανιστεί θετική και είχε εκφράσει την προφορική της βούληση να επιστρέψει η προτομή στον τόπο όπου ανακαλύφθηκε. Ωστόσο, η έντονη πίεση που ασκήθηκε και η πολιτική διάσταση που έλαβε το ζήτημα στα αυτοδιοικητικά όργανα οδήγησαν την ηγεσία του Υπουργείου στην απόφαση να «παγώσει» προσωρινά τις διαδικασίες, αφήνοντας το θέμα σε εκκρεμότητα μέχρι νεωτέρας.
Αλέξανδρος Κεσανλής
