1.Πρόσφατα διεξάγεται έρευνα των Ισραηλινών Μυστικών Υπηρεσιών – Πολεμικού Ναυτικού για τις στρατηγικές – επιχειρησιακές συνέπειες που έχει το ανύπαρκτο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς οι συνολικές θαλάσσιες εισαγωγές του Ισραήλ ανέρχονται στο 70% του συνόλου των εισαγωγών, κυρίως από Κίνα, ΗΠΑ, Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία. Η έρευνα αφορά:
Α. Τις ενεργειακές προοπτικές του Ισραήλ.
Β. Την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην περιοχή όλης της Μεσογείου.
Γ. Τον ενδεχόμενο περιορισμό που προκύπτει από την τουρκική υπεράσπιση του «τουρκολιβυκού μνημονίου».
2.Η προοπτική ανάπτυξης των εξοπλιστικών προγραμμάτων του Πολεμικού Ναυτικού της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με επιτήρηση θαλάσσιων ζωνών, απαγόρευση θαλάσσιων δρομολογίων, προβολή σημαίας και θαλάσσια αποτροπή, έχει αρχίσει να απασχολεί τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις, οι οποίες τέθηκαν σε επιφυλακή αρχές Σεπτεμβρίου λόγω της αυξημένης παρουσίας τουρκικών πλοίων.
3.Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι την 1η Σεπτεμβρίου 2026 διεξήχθησαν ασκήσεις Ελλάδας – Ισραήλ στη Μεσόγειο, μεταξύ Κρήτης και Κυπριακής Δημοκρατίας, επιβεβαιώνοντας το υψηλό επίπεδο συνεργασίας και την ενίσχυση της επιχειρησιακής διαλειτουργικότητας σε συνθήκες πραγματικής κρίσης, όπου συμμετείχαν 2 ελληνικές φρεγάτες και 2 πυραυλάκατοι του Ισραήλ.
4.Το τουρκολιβυκό μνημόνιο (παρόλο που στερείται νομικής βάσης λόγω έλλειψης αντικριστών ακτών Τουρκίας – Λιβύης και δεν αναγνωρίζεται διεθνώς από τη Δύση) δημιουργεί μια κοινή πρόκληση για το Ισραήλ και την Ελλάδα σε όλο τον γεωστρατηγικό δυτικό άξονα Ελλάδα – Κυπριακή Δημοκρατία – Ισραήλ, καθώς η Τουρκία αγνοεί πλήρως την επίσημη τμηματική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου. Η ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου ακυρώνει στην πράξη σχεδόν όλο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, με αποτέλεσμα η κρίσιμη αυτή περιοχή να μεταφέρεται σε διελκυστίνδα επί του πεδίου (Κάσος).
5.Το Ισραήλ δύναται να υποστηρίξει τον μεγάλο αυτό θαλάσσιο άξονα με περίπου 300 σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη (σύνολο περίπου 300 F-16, F-15 και F-35), τα οποία πρόκειται να ενισχυθούν σύντομα από τις ΗΠΑ με 25 F-35 και 50 F-15. Επομένως, σε απόσταση περίπου 800 χιλιομέτρων από το Ισραήλ, μέχρι τον 28ο μεσημβρινό στην περιοχή της Ρόδου και τον 29ο μεσημβρινό στην περιοχή του Καστελόριζου, το Ισραήλ δύναται να υποστηρίξει τις αεροναυτικές του δυνατότητες.
6.Η επιπλέον αεροπορική συνεργασία και συνέργεια Ελλάδας – Ισραήλ δύναται να επηρεάσει ακόμα περισσότερο την «υπεράσπιση – επιτήρηση» του μεγάλου αεροναυτικού γεωστρατηγικού άξονα της Δύσης, με 600 σύγχρονα αεροσκάφη και το πλεονέκτημα της εγγύτητας των ελληνικών αεροσκαφών από τα ελληνικά αεροδρόμια στην εν λόγω περιοχή.
7.Η ενεργειακή προοπτική του μελλοντικού αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου, που μπορεί να μεταφέρει πάνω από 2,5 τρισ. κυβικά μέτρα αποθεμάτων από Ισραήλ, Κυπριακή Δημοκρατία και Ελλάδα (οικόπεδο 2 και νοτιοδυτική Κρήτη) προς την ΕΕ, θεωρείται το κυρίαρχο στοιχείο υπεράσπισης οικονομικών – ενεργειακών συμφερόντων Ελλάδας – Ισραήλ.
8.Η ηλεκτρική διασύνδεση GSI θεωρείται ιδιαίτερα καθοριστική για το Ισραήλ, καθόσον μετά την απόληξή της στην Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσει από την περιοχή Κοφίνου – Βασιλικό στο Ισραήλ. Θεωρείται βέβαιο ότι το Ισραήλ θα υποστηρίξει το ηλεκτρικό καλώδιο ακόμα και επιχειρησιακά, εάν χρειαστεί, διότι επιθυμεί τη σταθερή ηλεκτρική ενέργεια της ΕΕ ως εναλλακτική παροχή, καθώς εξαρτάται κατά 75% από το φυσικό αέριο και μόνο κατά 25% από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Κωνσταντίνος Κούσαντας
Αντιστράτηγος ε.α.
