- του Παναγιώτη Κουσίδη
Από τις εφημερίδες που συμμετείχαν στην εθνική χαρά για τις επιτυχίες του Ελληνικού Στρατού συμπεριλαμβάνονται και η «Πατρίς», η οποία στις 15 Μαΐου 1920 σε πρωτοσέλιδο άρθρο της με τίτλο «ΕΛΛΑΣ ασπάσου τα μέτωπα των πιστών σου τέκνων» και ανταπόκριση από τη Θράκη με τίτλο «Κατελήφθησαν η Γιουμουλτζίνα και το Δεδέαγατς». Ενώ την ίδια μέρα διαβάζουμε στην εφημερίδα «Αθήναι» ότι «…τα χωρία εξ ων διέρχονται τα στρατεύματά μας πανηγυρίζουν εν εξάλλω ενθουσιαμώ την απελευθέρωσή τους. Οι κάτοικοι εξέρχονται εις προϋπάντησίν των κρατούντες ελληνικάς σημαίας…»
Η εφημερίδα «ΑΘΗΝΑΙ» στις 15 Μαΐου αναφέρει: «Συντελεσθείσης σήμερον της αποχώρησης των Γαλλικών στρατευμάτων, εδόθη παρά του ημετέρου Στρατηγείου η διαταγή της αμέσου εκκινήσεως του Ελληνικού Στρατού προς κατάληψιν ολοκλήρου της Βουλγαροκρατούμενης Θράκης. Από τα ξημερώματα χθες ήρχισαν η προέλασις της Μεραρχίας Κρήτης και άλλων Μεραρχιών αι οποίαι έχον συγκεντρωθεί εις την ανατολικήν πλευράν του τριγώνου Ξάνθης προς κατάληψιν της Γιουμουλτζίνας και της περιοχής αυτής. Τα χωρία εξ ων διέρχοντο τα στρατεύματά μας εις προϋπάντησιν των στρατευμάτων μας κρατούντες ελληνικάς σημαίας…». Στη συνέχεια περιγράφει με λεπτομέρεια την άφιξη του Ελληνικού στρατού στην Κομοτηνή και την ενθουσιώδη υποδοχή του από τους κατοίκους της πόλης.
Η κατάληψη του Δεδέαγατς
Και συνεχίζει η ίδια εφημερίδα: «Η ΚΑΤΑΛΗΨΙΣ ΤΟΥ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ. Έτερον τηλεγράφημα εκ Θεσσαλονίκης αγγέλλει ότι ολίγον μετά μεσημβρίας μ.μ. εξεδόθη υπό του Αρχηγείου του Στρατού της Θράκης και νεώτερον ανακοινωθέν αγγέλον την κατάληψιν του Δεδέαγατς έχον ούτω: «Η πόλις του Δεδέαγατς κατελήφθη την 6ην πρωϊνήν σήμερον δι΄αποβάσεως τμημάτων του στρατού μας. Ουδέν απολύτως επεισόδιο εσημειώθη, δεν ερρίφθη ουδέ πυροβολισμός. Ο ενθουσιασμός σύμπαντος του πληθυσμού της πόλεως είναι απερίγραπτος. Έλληνες και Τούρκοι υποδέχονται μετά χαράς τον στρατόν μας, εκδηλουντες την ανακούφισίν των και εκφράζοντες την πεποίθησίν των περί της εξασφαλίσεως της ευημερίας των υπό την Ελληνικήν Διοίκησιν. Οι Γάλλοι παρέσχον πάσαν δυνατήν ευκολίαν δια την απόβασιν των ελληνικών στρατευμάτων και την κατάληψιν της πόλεως. Μετά την κατάληψιν του Δεδέαγατς ισχυρά τμήματα ήρχισαν προχωρούντα προς βορράν προς κατάληψιν του Φερετζίκ, του Σουφλίου, του Διδυμοτείχου και άλλων σημείων ΒΑ…»
Μία από τις ιστορικές περιγραφές για την άγια μέρα της απελευθέρωσης της Αλεξανδρούπολης και της ενσωμάτωσής της στον εθνικό κορμό της Ελλάδας είναι και η παρακάτω:
Όπως έγραψε ο ανταποκριτής της Εφημερίδας «ΜΑΚΕΔΟΝΊΑ», στο φύλλο της 29.5.1920 και περιγράφει με μεγάλη γλαφυρότητα (στην καθαρεύουσα) την ημέρα της απελευθέρωσης (14 Μαΐου 1920) γράφει μεταξύ άλλων:
«Την επομένην περί την 10ην π.μ. οι κώδωνες της Μητροπόλεως εκάλουν τους Έλληνες υπηκόους ανεξαρτήτως φυλής και θρησκεύματος εις πάνδημον δοξολογίαν. Κατά ταύτην εν ή παρέστησαν πλην των Ελλήνων και Γάλλων αξιωματικών, πάσαι οι ξέναι κοινότητες μετά των σχολείων των, μηδέ της Βουλγαρικής εξαιρουμένης, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος, δια λόγου μεστού υψηλών εννοιών και ρητορικής εξάρσεως, εξήρε την μεγάλην του γεγονότος σημασίαν. Μετά την δοξολογίαν εγένετο δεξίωσης των αξιωματικών υπό της Κοινότητος εν τω μεγάρω της Ιεράς Μητροπόλεως… Ο στρατηγός εξελθών εις τον εξώστην ωμίλησεν εις το κάτωθεν αναμένον πλήθος, μεθ ό όλη εκείνη η μάζα χυθείσα εις την πόλην, έφθασε, δια διαφόρων οδών, εις το Διοικητήριον, όπου θ΄ανυψούτο η Ελληνική σημαία, υποστελλομένης της Γαλλικής…».
Κατά τον Ελευθέριον Αλεπάκον, Συνταξιούχον Νομικόν και ερευνητήν, οι φωτογραφίες που διασώθηκαν δείχνουν την υποστολή της Γαλλικής και ανύψωση της Ελληνικής στο κτήριο του σημερινού Ταχυδρομείου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά την Διασυμμαχική Κατοχή (THRACE ENTERALLIE) το εν λόγω κτήριο αποτέλεσε το Διοικητήριο της Πόλης.
