Το νεωτερικό υποκείμενο και η κριτική του cogito στον Lacan (1954-1976)
Στο βιβλίο αυτό ο Lacan διαβάζεται σε σταθερό διάλογο με τον Descartes, όχι ως απλή ιστορική αναφορά, αλλά ως κρίσιμη μετατόπιση του νεωτερικού υποκειμένου. Αφετηρία είναι το καρτεσιανό cogito, η αξίωση βεβαιότητας που το στηρίζει και η μέθοδος που το θεμελιώνει. Το ουσιαστικό ερώτημα, όμως, βρίσκεται αλλού: τι απομένει από το «σκέφτομαι, άρα είμαι» όταν η σκέψη δεν συμπίπτει με εκείνον που μιλά και όταν η βεβαιότητα του εγώ αποδεικνύεται στιγμιαία, ασταθής, σχεδόν εφήμερη;
Ακολουθώντας την περίοδο 1954-1976, η μελέτη εντοπίζει τις βασικές στιγμές όπου ο Lacan επιστρέφει στον Descartes όχι για να τον διορθώσει, αλλά για να αναδείξει τον τόπο όπου το υποκείμενο χάνει την αυτονόητη κυριαρχία του. Το cogito αναδεικνύεται έτσι ως σημείο έντασης: από τη μία η νεωτερική υπόσχεση διαφάνειας του εγώ προς τον εαυτό του, από την άλλη η ψυχαναλυτική εμπειρία που φανερώνει ρήγματα, μετατοπίσεις και ασυνέχειες ανάμεσα σε αυτό που λέγεται και σε εκείνον που μιλά.
Η λακανική κριτική του cogito δεν καταλήγει σε άρνηση της νεωτερικότητας, αλλά ανοίγει μια άλλη σκηνή του υποκειμένου, στη γλώσσα και στον Άλλο. Εκεί συγκροτείται η γνώση, οργανώνεται η επιθυμία και αναδύονται τα όριά τους. Το βιβλίο απευθύνεται σε αναγνώστες της ψυχανάλυσης και της φιλοσοφίας, σε ερευνητές των ανθρωπιστικών επιστημών, αλλά και σε όσους ενδιαφέρονται για τη νεωτερικότητα, τη θεωρία του υποκειμένου και τις μορφές κριτικής της.
Ο συγγραφέας
Ο Παναγιώτης Μποκολής είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η διατριβή του εξετάζει τη σχέση του Λακάν με το καρτεσιανό cogito και τους μετασχηματισμούς του νεωτερικού υποκειμένου στη λακανική διδασκαλία. Έχει σπουδάσει Ιστορία και Αρχαιολογία, Κλινική Ψυχολογία, Διοίκηση Επιχειρήσεων και Συστηματική Φιλοσοφία. Από το 2016 ασκεί κλινική πρακτική λακανικού προσανατολισμού στην Αθήνα. Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και αγγλικά επιστημονικά περιοδικά. Είναι μέλος της Εταιρείας Βορρόμειος Κόμβος της Νέας Λακανικής Σχολής Ψυχανάλυσης.
Σελίδες: 328
Εκδόσεις: «ΠΑΠΑΖΗΣΗ»
